ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତସ୍ୟରାକ୍ଷସରାଜସ୍ୟନିଶମ୍ୟପରିଦେଵିତମ୍ ।
କୁଂଭକର୍ଣୋବଭାଷେଦଂଵଚନଂପ୍ରଜହାସ ଚ ॥ 1 ॥
ଦୃଷ୍ଟୋ ଦୋଷୋ ହି ୟୋଽସ୍ମାଭିଃ ପୁରା ମଂତ୍ରଵିନିର୍ଣୟେ ।
ହିତେଷ୍ଵନଭିୟୁକ୍ତେନ ସୋଽୟମାସାଦିତସ୍ତ୍ଵୟା ॥ 2 ॥
ଶୀଘ୍ରଂଖଲ୍ଵଭ୍ୟୁପେତଂତ୍ଵାଂଫଲଂପାପସ୍ୟକର୍ମଣଃ ।
ନିରୟେଷ୍ଵେଵପତନଂୟଥାଦୁଷ୍କୃତକର୍ମଣଃ ॥ 3 ॥
ପ୍ରଥମଂଵୈମହାରାଜକୃତ୍ୟମେତଦଚିଂତିତମ୍ ।
କେଵଲଂଵୀର୍ୟଦର୍ପେଣନାନୁବଂଧୋଵିଚିଂତିତଃ ॥ 4 ॥
ୟଃପଶ୍ଚାତୂର୍ଵକାର୍ୟାଣିକୁର୍ୟାଦୈଶ୍ଵର୍ୟମାସ୍ଥିତଃ ।
ପୂର୍ଵଂଚୋତ୍ତରକାର୍ୟାଣି ନ ସ ଵେଦନୟାନୟା ॥ 5 ॥
ଦେଶକାଲଵିହୀନାନିକର୍ମାଣିଵିପରୀତଵତ୍ ।
କ୍ରିୟମାଣାନିଦୁଷ୍ୟଂତିହଵୀଂଷ୍ୟପ୍ରୟତେଷ୍ଵିଵ ॥ 6 ॥
ତ୍ରୟାଣାଂପଂଚଧାୟୋଗଂକର୍ମଣାଂୟଃପ୍ରପଶ୍ୟତି ।
ସଚିଵୈସ୍ସମୟଂକୃତ୍ଵା ସ ସଭ୍ୟେଵର୍ତତେପଥି ॥ 7 ॥
ୟଥାଗମଂ ଚ ୟୋରାଜାସମୟଂଵିଚିକୀର୍ଷତି ।
ବୁଧ୍ୟତେସଚିଵାନ୍ବଧ୍ୟାସୁହୃଦଶ୍ଚାନୁପଶ୍ୟତି ॥ 8 ॥
ଧର୍ମମର୍ଥଂ ଚ କାମଂ ଚ ସର୍ଵାନ୍ଵାରକ୍ଷସାଂପତେ ।
ଭଜତେପୁରୁଷଃକାଲେତ୍ରୀଣିଦ୍ଵଂଦ୍ଵାନିଵାପୁନଃ ॥ 9 ॥
ତ୍ରିଷୁଚୈତେଷୁୟଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠଂଶ୍ରୁତ୍ଵାତନ୍ନାଵବୁଧ୍ୟତେ ।
ରାଜାଵାରାଜମାତ୍ରୋଵାଵ୍ୟର୍ଥଂତସ୍ୟବହୁଶ୍ରୁତମ୍ ॥ 10 ॥
ଉପପ୍ରଦାନଂସାଂତ୍ଵଂ ଚ ଭେଦଂକାଲେ ଚ ଵିକ୍ରମମ୍ ।
ୟୋଗଂ ଚ ରକ୍ଷସାଂଶ୍ରେଷ୍ଠତାଵୁଭୌ ଚ ନୟାନୟୌ ॥ 11 ॥
କାଲେଧର୍ମାର୍ଥକାମାନ୍ୟସ୍ସମ୍ମଂତ୍୍ୟସଚିଵୈଃସହ ।
ନିଷେଵେତାତ୍ମଵାନ୍ଲୋକେ ନ ସ ଵ୍ୟସନମାପ୍ନୁୟାତ୍ ॥ 12 ॥
ହିତାନୁବଂଧମାଲୋଚ୍ୟକାର୍ୟାତ୍କାର୍ୟମିହାତ୍ମନଃ ।
ରାଜାସହାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞୈସ୍ସଚିଵୈର୍ବୁସ୍ସହିଜୀଵତି ॥ 13 ॥
ଅନଭିଜ୍ଞାୟଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥାନ୍ ପୁରୁଷାଃପଶୁବୁଦ୍ଧୟଃ ।
ପ୍ରାଗଲ୍ଭ୍ୟାଦ୍ଵକ୍ତୁମିଚ୍ଛଂତିମଂତ୍ରେଷ୍ଵଭ୍ୟଂତରୀକୃତାଃ ॥ 14 ॥
ଅଶାସ୍ତ୍ରଵିଦୁଷାଂତେଷାଂ ନ କାର୍ୟମଭିହିତଂଵଚଃ ।
ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରାନଭିଜ୍ଞାନାଂଵିପୁଲାଂଶ୍ରିୟମିଚ୍ଛତାମ୍ ॥ 15 ॥
ଅହିତଂ ଚ ହିତାକାରଂଧାର୍ଷ୍ଟ୍ୟାଜ୍ଜଲ୍ପଂତିୟେନରାଃ ।
ଅଵେକ୍ଷ୍ୟମଂତ୍ରବାହ୍ୟାସ୍ତେକର୍ତଵ୍ୟାଃକୃତ୍ୟଦୂଷଣାଃ ॥ 16 ॥
ଵିନାଶୟଂତୋଭର୍ତାରଂସହିତାଶ୍ଶତ୍ରୁଭିର୍ବୁଧୈଃ ।
ଵିପରୀତାନିକୃତ୍ୟାନିକାରୟଂତୀହମଂତ୍ରିଣଃ ॥ 17 ॥
ତାନ୍ଭର୍ତାମିତ୍ରସଂକାଶାନମିତ୍ରାନ୍ମଂତ୍ରନିର୍ଣୟେ ।
ଵ୍ୟଵହାରେଣଜାନୀୟାତ୍ସଚିଵାନୁପସମ୍ହିତାନ୍ ॥ 18 ॥
ଚପଲସ୍ୟେହକୃତ୍ୟାନିସହସାନୁପ୍ରଧାଵତଃ ।
ଛିଦ୍ରମନ୍ୟେପ୍ରପଦ୍ୟଂତେକ୍ରୌଂଚସ୍ୟ ଖ ମିଵଦ୍ଵିଜାଃ ॥ 19 ॥
ୟୋହିଶତ୍ରୁମଵଜ୍ଞାୟନାତ୍ମାନମଭିରକ୍ଷତି ।
ଅଵାପ୍ନୋତିହିସୋଽନର୍ଥାନ୍ ସ୍ଥାନାଚ୍ଚଵ୍ୟଵରୋପ୍ୟତେ ॥ 20 ॥
ୟଦୁକ୍ତମିହତେପୂର୍ଵଂକ୍ରିୟତାମନୁଜେନ ଚ ।
ତଦେଵନୋହିତଂଵାକ୍ୟଂୟଦିଚ୍ଛସି ଚ ତତ୍କୁରୁ ॥ 21 ॥
ତତ୍ତୁଶ୍ରୁତ୍ଵାଦଶଗ୍ରୀଵଃକୁଂଭକର୍ଣସ୍ୟଭାଷିତମ୍ ।
ଭ୍ରୁକୁଟିଂଚୈଵସଂଚକ୍ରେକ୍ରୁଦ୍ଧଶ୍ଚୈନମଭାଷତ ॥ 22 ॥
ମାନ୍ୟୋଗୁରୁଵାରିଚାର୍ୟଃକିମାଂତ୍ଵମନୁଶାସସି ।
କିମେଵଂଵାକ୍ଛ୍ରମଂକୃତ୍ଵାକାଲେୟୁକ୍ତଂଵିଧୀୟତାମ୍ ॥ 23 ॥
ଵିଭ୍ରମାଚ୍ଚିତ୍ତମୋହାଦ୍ଵାବଲଵୀର୍ୟାଶ୍ରୟେଣଵା ।
ନାଭିପନ୍ନମିଦାନୀଂୟଦ୍ଵ୍ୟର୍ଥାତସ୍ୟପୁନଃକଥାଃ ॥ 24 ॥
ଅସ୍ମିନ୍କାଲେତୁୟଦ୍ୟୁକ୍ତଂତଦିଦାନୀଂଵିଧୀୟତାମ୍ ।
ଗତଂତୁନାନୁଶୋଚଂତିଗତଂତୁଗତମେଵହି ॥ 25 ॥
ମମାପନୟଜଂଦୋଷଂଵିକ୍ରମେଣସମୀକୁରୁ ।
ୟଦିଖଲ୍ଵସ୍ତିମେସ୍ନେହୋଵିକ୍ରମଂଵାଽଵଗଚ୍ଛସି ॥ 26 ॥
ୟଦିଵକାର୍ୟଂମେତତ୍ତେହୃଦିକାର୍ୟତମଂମତମ୍ ।
ସ ସୁହୃଦ୍ୟୋଵିପନ୍ନାର୍ଥଂଦୀନମଭ୍ୟଵପଦ୍ୟତେ ॥ 27 ॥
ସ ବଂଧୁର୍ୟୋଽପନୀତେଷୁସାହାୟ୍ୟାୟୋପକଲ୍ପତେ ।
ତମଥୈଵଂବ୍ରୁଵାଣଂତୁଵଚନଂଧୀରଦାରୁଣମ୍ ॥ 28 ॥
ରୁଷ୍ଟୋଽୟମିତିଵିଜ୍ଞାୟଶନୈଶ୍ଶ୍ଲକ୍ଷଣମୁଵାଚ ହ ।
ଅତୀଵହିସମାଲକ୍ଷ୍ୟଭ୍ରାତରଂକ୍ଷୁଭିତେଂଦ୍ରିୟମ୍ ॥ 29 ॥
କୁଂଭକର୍ଣଶ୍ଶନୈର୍ଵାକ୍ୟଂବଭାଷେପରିସାଂତ୍ଵୟନ୍ ।
ଶୃଣୁରାଜନ୍ନଵହିତୋମମଵାକ୍ୟମରିଂଦମ ॥ 30 ॥
ଅଲଂରାକ୍ଷସରାଜେଂଦ୍ର ସଂତାପମୁପପଦ୍ୟତେ ।
ରୋଷଂ ଚ ସଂପରିତ୍ୟଜ୍ୟସ୍ଵସ୍ଥୋଭଵିତୁମର୍ହସି ॥ 31 ॥
ନୈତନ୍ମନସିକର୍ତଵ୍ୟଂମୟିଜୀଵତିପାର୍ଥିଵ ।
ତମହଂନାଶୟିଷ୍ୟାମିୟତ୍କୃତେପରିତପ୍ୟତେ ॥ 32 ॥
ଅଵଶ୍ୟଂତୁହିତଂଵାଚ୍ୟଂସର୍ଵାଵସ୍ଥାଂତଵମୟା ।
ବଂଧୁଭାଵାଦଭିହିତଂଭ୍ରାତୃସ୍ନେହାଚ୍ଛପାର୍ଥିଵ ॥ 33 ॥
ସଦୃଶଂୟତ୍ତୁକାଲେଽସ୍ମିନ୍ କର୍ତୁଂସ୍ନିଗ୍ଧେନବଂଧୁନା ।
ଶତ୍ରୂଣାଂକଦନଂପଶ୍ୟକ୍ରିୟମାଣଂମୟାରଣେ ॥ 34 ॥
ଅଦ୍ୟପଶ୍ୟମହାବାହୋ ମୟାସମରମୂର୍ଧନି ।
ହତେରାମେସହଭ୍ରାତ୍ରାଦ୍ରଵଂତୀଂହରିଵାହିନୀମ୍ ॥ 35 ॥
ଅଦ୍ୟରାମସ୍ୟତଦ୍ଦୃଷ୍ଟଵାମୟାନୀତଂରଣାଚ୍ଛିରଃ ।
ସୁଖୀଭଵମହାବାହୋ ସୀତାଭଵତୁଦୁଃଖିତା ॥ 36 ॥
ଅଦ୍ୟରାମସ୍ୟପଶ୍ୟଂତୁନିଧନଂସୁମହତ୍ପ୍ରିୟମ୍ ।
ଲଂକାୟାଂରାକ୍ଷସାଃସର୍ଵେୟେତେନିହତବାଂଧଵାଃ ॥ 37 ॥
ଅଦ୍ୟଶୋକପରୀତାନାଂସ୍ଵବଂଧୁଵଧକାରଣାତ୍ ।
ଶତ୍ରୋର୍ୟୁଧିଵିନାଶେନକରୋମ୍ୟସ୍ରପ୍ରମାର୍ଜନମ୍ ॥ 38 ॥
ଅଦ୍ୟପର୍ଵତସଂକାଶଂସସୂର୍ୟମିଵତୋୟଦମ୍ ।
ଵିକୀର୍ଣଂପଶ୍ୟସମରେସୁଗ୍ରୀଵଂପ୍ଲଵଗୋତ୍ତମ ॥ 39 ॥
କଥଂ ଚ ରାକ୍ଷସୈରେଭିର୍ମୟା ଚ ପରିରକ୍ଷିତଃ ।
ଜିଘାଂସୁଭିର୍ଦାଶରଥିଂ ଵଧ୍ୟସେ ତ୍ଵମିହାନଘ ॥ 40 ॥
ମାଂନିହତ୍ୟକିଲତ୍ଵାଂହିନିହନିଷ୍ୟତିରାଘଵଃ ।
ନାହମାତ୍ମନିସଂତାପଂଗଚ୍ଛେୟଂରାକ୍ଷସାଧିପ ॥ 41 ॥
କାମଂଵତିଦାନୀମପିମାଂଵ୍ୟାଦିଶତ୍ଵଂପରଂତପ ।
ନ ପରଃପ୍ରେଷଣୀୟସ୍ତେୟୁଦ୍ଧାୟାତୁଲଵିକ୍ରମ ॥ 42 ॥
ଅହମୁତ୍ସାଦୟିଷ୍ୟାମିଶତ୍ରୂଂସ୍ତଵମହାବଲଃ ।
ୟଦିଶକ୍ରୋୟଦିୟମୋୟଦିପାଵକମାରୁତୌ ॥ 43 ॥
ତାନହଂୟୋଧୟିଷ୍ୟାମିକୁବେରଵରୁଣାଵପି ।
ଗିରିମାତ୍ରଶରୀରସ୍ୟଶିତଶୂଲଧରସ୍ୟମେ ॥ 44 ॥
ନର୍ଦତସ୍ତୀକ୍ଷଣଦଂଷ୍ଟ୍ରସ୍ୟବିଭୀୟାଚ୍ଚପୁରଂଦରଃ ।
ଅଥଵାତ୍ୟକ୍ତଶସ୍ତ୍ରସ୍ୟମୃଦ୍ନତସ୍ତରସାରିପୂନ୍ ॥ 45 ॥
ନ ମେପ୍ରତିମୁଖେସ୍ଥାତୁଂକଶ୍ଚିତ୍ ଶକ୍ତୋଜିଜୀଵିଷୁଃ ।
ନୈଵଶକ୍ତ୍ୟା ନ ଗଦୟାନାସିନାନିଶିତୈଶ୍ଶରୈଃ ॥ 46 ॥
ହସ୍ତାଭ୍ୟାମେଵସମ୍ରବ୍ଦୋହନିଷ୍ୟାମ୍ୟପିଵଜ୍ରିଣମ୍ ।
ୟଦିମେମୁଷ୍ଟିଵେଗଂ ସ ରାଘଵୋଽଦ୍ୟସହିଷ୍ୟତେ ॥ 47 ॥
ତତଃପାଶ୍ୟଂତିବାଣୌଘାରୁଧିରଂରାଘଵସ୍ୟତୁ ।
ଚିଂତୟାବାଧ୍ୟସେରାଜନ୍କିମର୍ଥଂମୟିତିଷ୍ଠତି ॥ 48 ॥
ସୋଽହଂଶତ୍ରୁଵିନାଶାୟ ତଵ ନିର୍ୟାତୁମୁଦ୍ୟତଃ ।
ମୁଂଚରାମାଦ୍ଭୟଂରାଜ ନ୍ହନିଷ୍ୟାମୀହସମ୍ୟୁଗେ ॥ 49 ॥
ରାଘଵଂଲକ୍ଷ୍ମଣଂଚୈଵସୁଗ୍ରୀଵଂ ଚ ମହାବଲମ୍ ।
ହନୂମଂତଂ ଚ ରକ୍ଷୋଘ୍ନଂଲଂକାୟେନପ୍ରଦୀପିତା ॥ 50 ॥
ହରୀଂଶ୍ଚାପିହନିୟିଷ୍ୟାମିସଂୟୁଗେସମଵାସ୍ଥିଵାନ୍ ।
ଅସାଧାରଣମିଚ୍ଛାମିନଦାତୁଂମହଦ୍ୟଶଃ ॥ 51 ॥
ୟଦିଚେଂଦ୍ରାଦ୍ଭୟଂ ରାଜନ୍ୟଦି ଚାପି ସ୍ଵୟଂଭୁଵଃ ।
ତତୋଽହଂ ନାଶୟିଷ୍ୟାମି ନୈଶଂ ତମ ଇଵାଂଶୁମାନ୍ ॥ 52 ॥
ଅପିଦେଵାଶ୍ଶୟିଷ୍ୟଂତେକ୍ରୁଦ୍ଧେମୟିମହୀତଲେ ।
ୟମଂ ଚ ଶମୟିଷ୍ୟାମିଭକ୍ଷୟିଷ୍ୟାମିପାଵକମ୍ ॥ 53 ॥
ଆଦିତ୍ୟଂପାତୟିଷ୍ୟାମିସନକ୍ଷତ୍ରଂମହୀତଲେ ।
ଶତକ୍ରତୁଂଵଧିଷ୍ୟାମିପାସ୍ୟାମିଵରୁଣାଲୟମ୍ ॥ 54 ॥
ପର୍ଵତାଂଶ୍ଚୂର୍ଣୟିଷ୍ୟାମିଦାରୟିଷ୍ୟାମିମେଦିନୀମ୍ ।
ଦୀର୍ଘକାଲଂପ୍ରସୁପ୍ତସ୍ୟକୁଂଭକର୍ଣସ୍ୟଵିକ୍ରମମ୍ ॥ 55 ॥
ଅଦ୍ୟପଶ୍ୟଂତୁଭୂତାନିଭକ୍ଷ୍ୟମାଣାନିସର୍ଵଶଃ ।
ନନ୍ଵିଦଂତ୍ରିଦିଵଂସର୍ଵମାହାରସ୍ୟ ନ ପୂର୍ୟତେ ॥ 56 ॥
ଵଧେନତେଦାଶରଥେଃସୁଖାର୍ହଂସୁଖଂସମାହର୍ତୁମହଂଵ୍ରଜାମି ।
ନିହତ୍ୟରାମଂସହଲକ୍ଷ୍ମଣେନଖାଦାମିନ୍ହରିୟୂଥମୁଖ୍ୟାନ୍ ॥ 57 ॥
ରମସ୍ଵରାଜନ୍ ପିବଚାଦ୍ୟଵାରୁଣୀଂକୁରୁଷ୍ଵକୃତ୍ୟାନିଵିନୀୟତାଂମ୍ ।
ମୟାଦ୍ୟରାମେଗମିତେୟମକ୍ଷ୍ୟଂଚିରାୟସୀତାଵଶଗାତି ॥ 58 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ୟୁଦ୍ଧକାଂଡେ ତ୍ରିଷଷ୍ଟିତମସ୍ସର୍ଗଃ ॥
