ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ യുദ്ധകാംഡമ് ।
അഥ ത്രിഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ।
തസ്യരാക്ഷസരാജസ്യനിശമ്യപരിദേവിതമ് ।
കുംഭകര്ണോബഭാഷേദംവചനംപ്രജഹാസ ച ॥ 1 ॥
ദൃഷ്ടോ ദോഷോ ഹി യോഽസ്മാഭിഃ പുരാ മംത്രവിനിര്ണയേ ।
ഹിതേഷ്വനഭിയുക്തേന സോഽയമാസാദിതസ്ത്വയാ ॥ 2 ॥
ശീഘ്രംഖല്വഭ്യുപേതംത്വാംഫലംപാപസ്യകര്മണഃ ।
നിരയേഷ്വേവപതനംയഥാദുഷ്കൃതകര്മണഃ ॥ 3 ॥
പ്രഥമംവൈമഹാരാജകൃത്യമേതദചിംതിതമ് ।
കേവലംവീര്യദര്പേണനാനുബംധോവിചിംതിതഃ ॥ 4 ॥
യഃപശ്ചാതൂർവകാര്യാണികുര്യാദൈശ്വര്യമാസ്ഥിതഃ ।
പൂർവംചോത്തരകാര്യാണി ന സ വേദനയാനയാ ॥ 5 ॥
ദേശകാലവിഹീനാനികര്മാണിവിപരീതവത് ।
ക്രിയമാണാനിദുഷ്യംതിഹവീംഷ്യപ്രയതേഷ്വിവ ॥ 6 ॥
ത്രയാണാംപംചധായോഗംകര്മണാംയഃപ്രപശ്യതി ।
സചിവൈസ്സമയംകൃത്വാ സ സഭ്യേവര്തതേപഥി ॥ 7 ॥
യഥാഗമം ച യോരാജാസമയംവിചികീര്ഷതി ।
ബുധ്യതേസചിവാന്ബധ്യാസുഹൃദശ്ചാനുപശ്യതി ॥ 8 ॥
ധര്മമര്ഥം ച കാമം ച സർവാന്വാരക്ഷസാംപതേ ।
ഭജതേപുരുഷഃകാലേത്രീണിദ്വംദ്വാനിവാപുനഃ ॥ 9 ॥
ത്രിഷുചൈതേഷുയച്ഛ്രേഷ്ഠംശ്രുത്വാതന്നാവബുധ്യതേ ।
രാജാവാരാജമാത്രോവാവ്യര്ഥംതസ്യബഹുശ്രുതമ് ॥ 10 ॥
ഉപപ്രദാനംസാംത്വം ച ഭേദംകാലേ ച വിക്രമമ് ।
യോഗം ച രക്ഷസാംശ്രേഷ്ഠതാവുഭൌ ച നയാനയൌ ॥ 11 ॥
കാലേധര്മാര്ഥകാമാന്യസ്സമ്മംത്റ്യസചിവൈഃസഹ ।
നിഷേവേതാത്മവാന്ലോകേ ന സ വ്യസനമാപ്നുയാത് ॥ 12 ॥
ഹിതാനുബംധമാലോച്യകാര്യാത്കാര്യമിഹാത്മനഃ ।
രാജാസഹാര്ഥതത്ത്വജ്ഞൈസ്സചിവൈര്ബുസ്സഹിജീവതി ॥ 13 ॥
അനഭിജ്ഞായശാസ്ത്രാര്ഥാന് പുരുഷാഃപശുബുദ്ധയഃ ।
പ്രാഗല്ഭ്യാദ്വക്തുമിച്ഛംതിമംത്രേഷ്വഭ്യംതരീകൃതാഃ ॥ 14 ॥
അശാസ്ത്രവിദുഷാംതേഷാം ന കാര്യമഭിഹിതംവചഃ ।
അര്ഥശാസ്ത്രാനഭിജ്ഞാനാംവിപുലാംശ്രിയമിച്ഛതാമ് ॥ 15 ॥
അഹിതം ച ഹിതാകാരംധാര്ഷ്ട്യാജ്ജല്പംതിയേനരാഃ ।
അവേക്ഷ്യമംത്രബാഹ്യാസ്തേകര്തവ്യാഃകൃത്യദൂഷണാഃ ॥ 16 ॥
വിനാശയംതോഭര്താരംസഹിതാശ്ശത്രുഭിര്ബുധൈഃ ।
വിപരീതാനികൃത്യാനികാരയംതീഹമംത്രിണഃ ॥ 17 ॥
താന്ഭര്താമിത്രസംകാശാനമിത്രാന്മംത്രനിര്ണയേ ।
വ്യവഹാരേണജാനീയാത്സചിവാനുപസമ്ഹിതാന് ॥ 18 ॥
ചപലസ്യേഹകൃത്യാനിസഹസാനുപ്രധാവതഃ ।
ഛിദ്രമന്യേപ്രപദ്യംതേക്രൌംചസ്യ ഖ മിവദ്വിജാഃ ॥ 19 ॥
യോഹിശത്രുമവജ്ഞായനാത്മാനമഭിരക്ഷതി ।
അവാപ്നോതിഹിസോഽനര്ഥാന് സ്ഥാനാച്ചവ്യവരോപ്യതേ ॥ 20 ॥
യദുക്തമിഹതേപൂർവംക്രിയതാമനുജേന ച ।
തദേവനോഹിതംവാക്യംയദിച്ഛസി ച തത്കുരു ॥ 21 ॥
തത്തുശ്രുത്വാദശഗ്രീവഃകുംഭകര്ണസ്യഭാഷിതമ് ।
ഭ്രുകുടിംചൈവസംചക്രേക്രുദ്ധശ്ചൈനമഭാഷത ॥ 22 ॥
മാന്യോഗുരുവാരിചാര്യഃകിമാംത്വമനുശാസസി ।
കിമേവംവാക്ഛ്രമംകൃത്വാകാലേയുക്തംവിധീയതാമ് ॥ 23 ॥
വിഭ്രമാച്ചിത്തമോഹാദ്വാബലവീര്യാശ്രയേണവാ ।
നാഭിപന്നമിദാനീംയദ്വ്യര്ഥാതസ്യപുനഃകഥാഃ ॥ 24 ॥
അസ്മിന്കാലേതുയദ്യുക്തംതദിദാനീംവിധീയതാമ് ।
ഗതംതുനാനുശോചംതിഗതംതുഗതമേവഹി ॥ 25 ॥
മമാപനയജംദോഷംവിക്രമേണസമീകുരു ।
യദിഖല്വസ്തിമേസ്നേഹോവിക്രമംവാഽവഗച്ഛസി ॥ 26 ॥
യദിവകാര്യംമേതത്തേഹൃദികാര്യതമംമതമ് ।
സ സുഹൃദ്യോവിപന്നാര്ഥംദീനമഭ്യവപദ്യതേ ॥ 27 ॥
സ ബംധുര്യോഽപനീതേഷുസാഹായ്യായോപകല്പതേ ।
തമഥൈവംബ്രുവാണംതുവചനംധീരദാരുണമ് ॥ 28 ॥
രുഷ്ടോഽയമിതിവിജ്ഞായശനൈശ്ശ്ലക്ഷണമുവാച ഹ ।
അതീവഹിസമാലക്ഷ്യഭ്രാതരംക്ഷുഭിതേംദ്രിയമ് ॥ 29 ॥
കുംഭകര്ണശ്ശനൈർവാക്യംബഭാഷേപരിസാംത്വയന് ।
ശൃണുരാജന്നവഹിതോമമവാക്യമരിംദമ ॥ 30 ॥
അലംരാക്ഷസരാജേംദ്ര സംതാപമുപപദ്യതേ ।
രോഷം ച സംപരിത്യജ്യസ്വസ്ഥോഭവിതുമര്ഹസി ॥ 31 ॥
നൈതന്മനസികര്തവ്യംമയിജീവതിപാര്ഥിവ ।
തമഹംനാശയിഷ്യാമിയത്കൃതേപരിതപ്യതേ ॥ 32 ॥
അവശ്യംതുഹിതംവാച്യംസർവാവസ്ഥാംതവമയാ ।
ബംധുഭാവാദഭിഹിതംഭ്രാതൃസ്നേഹാച്ഛപാര്ഥിവ ॥ 33 ॥
സദൃശംയത്തുകാലേഽസ്മിന് കര്തുംസ്നിഗ്ധേനബംധുനാ ।
ശത്രൂണാംകദനംപശ്യക്രിയമാണംമയാരണേ ॥ 34 ॥
അദ്യപശ്യമഹാബാഹോ മയാസമരമൂര്ധനി ।
ഹതേരാമേസഹഭ്രാത്രാദ്രവംതീംഹരിവാഹിനീമ് ॥ 35 ॥
അദ്യരാമസ്യതദ്ദൃഷ്ടവാമയാനീതംരണാച്ഛിരഃ ।
സുഖീഭവമഹാബാഹോ സീതാഭവതുദുഃഖിതാ ॥ 36 ॥
അദ്യരാമസ്യപശ്യംതുനിധനംസുമഹത്പ്രിയമ് ।
ലംകായാംരാക്ഷസാഃസർവേയേതേനിഹതബാംധവാഃ ॥ 37 ॥
അദ്യശോകപരീതാനാംസ്വബംധുവധകാരണാത് ।
ശത്രോര്യുധിവിനാശേനകരോമ്യസ്രപ്രമാര്ജനമ് ॥ 38 ॥
അദ്യപർവതസംകാശംസസൂര്യമിവതോയദമ് ।
വികീര്ണംപശ്യസമരേസുഗ്രീവംപ്ലവഗോത്തമ ॥ 39 ॥
കഥം ച രാക്ഷസൈരേഭിര്മയാ ച പരിരക്ഷിതഃ ।
ജിഘാംസുഭിര്ദാശരഥിം വധ്യസേ ത്വമിഹാനഘ ॥ 40 ॥
മാംനിഹത്യകിലത്വാംഹിനിഹനിഷ്യതിരാഘവഃ ।
നാഹമാത്മനിസംതാപംഗച്ഛേയംരാക്ഷസാധിപ ॥ 41 ॥
കാമംവതിദാനീമപിമാംവ്യാദിശത്വംപരംതപ ।
ന പരഃപ്രേഷണീയസ്തേയുദ്ധായാതുലവിക്രമ ॥ 42 ॥
അഹമുത്സാദയിഷ്യാമിശത്രൂംസ്തവമഹാബലഃ ।
യദിശക്രോയദിയമോയദിപാവകമാരുതൌ ॥ 43 ॥
താനഹംയോധയിഷ്യാമികുബേരവരുണാവപി ।
ഗിരിമാത്രശരീരസ്യശിതശൂലധരസ്യമേ ॥ 44 ॥
നര്ദതസ്തീക്ഷണദംഷ്ട്രസ്യബിഭീയാച്ചപുരംദരഃ ।
അഥവാത്യക്തശസ്ത്രസ്യമൃദ്നതസ്തരസാരിപൂന് ॥ 45 ॥
ന മേപ്രതിമുഖേസ്ഥാതുംകശ്ചിത് ശക്തോജിജീവിഷുഃ ।
നൈവശക്ത്യാ ന ഗദയാനാസിനാനിശിതൈശ്ശരൈഃ ॥ 46 ॥
ഹസ്താഭ്യാമേവസമ്രബ്ദോഹനിഷ്യാമ്യപിവജ്രിണമ് ।
യദിമേമുഷ്ടിവേഗം സ രാഘവോഽദ്യസഹിഷ്യതേ ॥ 47 ॥
തതഃപാശ്യംതിബാണൌഘാരുധിരംരാഘവസ്യതു ।
ചിംതയാബാധ്യസേരാജന്കിമര്ഥംമയിതിഷ്ഠതി ॥ 48 ॥
സോഽഹംശത്രുവിനാശായ തവ നിര്യാതുമുദ്യതഃ ।
മുംചരാമാദ്ഭയംരാജ ന്ഹനിഷ്യാമീഹസമ്യുഗേ ॥ 49 ॥
രാഘവംലക്ഷ്മണംചൈവസുഗ്രീവം ച മഹാബലമ് ।
ഹനൂമംതം ച രക്ഷോഘ്നംലംകായേനപ്രദീപിതാ ॥ 50 ॥
ഹരീംശ്ചാപിഹനിയിഷ്യാമിസംയുഗേസമവാസ്ഥിവാന് ।
അസാധാരണമിച്ഛാമിനദാതുംമഹദ്യശഃ ॥ 51 ॥
യദിചേംദ്രാദ്ഭയം രാജന്യദി ചാപി സ്വയംഭുവഃ ।
തതോഽഹം നാശയിഷ്യാമി നൈശം തമ ഇവാംശുമാന് ॥ 52 ॥
അപിദേവാശ്ശയിഷ്യംതേക്രുദ്ധേമയിമഹീതലേ ।
യമം ച ശമയിഷ്യാമിഭക്ഷയിഷ്യാമിപാവകമ് ॥ 53 ॥
ആദിത്യംപാതയിഷ്യാമിസനക്ഷത്രംമഹീതലേ ।
ശതക്രതുംവധിഷ്യാമിപാസ്യാമിവരുണാലയമ് ॥ 54 ॥
പർവതാംശ്ചൂര്ണയിഷ്യാമിദാരയിഷ്യാമിമേദിനീമ് ।
ദീര്ഘകാലംപ്രസുപ്തസ്യകുംഭകര്ണസ്യവിക്രമമ് ॥ 55 ॥
അദ്യപശ്യംതുഭൂതാനിഭക്ഷ്യമാണാനിസർവശഃ ।
നന്വിദംത്രിദിവംസർവമാഹാരസ്യ ന പൂര്യതേ ॥ 56 ॥
വധേനതേദാശരഥേഃസുഖാര്ഹംസുഖംസമാഹര്തുമഹംവ്രജാമി ।
നിഹത്യരാമംസഹലക്ഷ്മണേനഖാദാമിന്ഹരിയൂഥമുഖ്യാന് ॥ 57 ॥
രമസ്വരാജന് പിബചാദ്യവാരുണീംകുരുഷ്വകൃത്യാനിവിനീയതാംമ് ।
മയാദ്യരാമേഗമിതേയമക്ഷ്യംചിരായസീതാവശഗാതി ॥ 58 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ യുദ്ധകാംഡേ ത്രിഷഷ്ടിതമസ്സര്ഗഃ ॥
