View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 1.54 Bala Kanda - Sarga 54

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē bālakāṇḍam ।
atha chatuḥpañchāśassargaḥ ।

kāmadhēnuṃ vasiṣṭhō'pi yadā na tyajyatē muniḥ ।
tadāsya śabalāṃ rāma viśvāmitrō'nvakarṣata ॥ 1 ॥

nīyamānā tu śabalā rāma rājñā mahātmanā ।
duḥkhitā chintayāmāsa rudantī śōkakarśitā ॥ 2 ॥

parityaktā vasiṣṭhēna kimahaṃ sumahātmanā ।
yāhaṃ rājabhaṭairdīnā hriyēya bhṛśaduḥkhitā ॥ 3 ॥

kiṃ mayā'pakṛtaṃ tasya maharṣērbhāvitātmanaḥ ।
yanmāmanāgasaṃ bhaktāmiṣṭāṃ tyajati dhārmikaḥ ॥ 4 ॥

iti sā chintayitvā tu viniśśvasya punaḥpunaḥ ।
nirdhūya tāṃstadā bhṛtyān śataśaśśatrusūdana ।
jagāmānilavēgēna pādamūlaṃ mahātmanaḥ ॥ 5 ॥

śabalā sā rudantī cha krōśantī chēdamabravīt ।
vasiṣṭhasyāgratassthitvā mēghadundubhirāviṇī ॥ 6 ॥

bhagavan kiṃ parityaktā tvayā'haṃ brahmaṇassuta ।
yasmādrājabhṛtā māṃ hi nayantē tvatsakāśataḥ ॥ 7 ॥

ēvamuktastu brahmarṣiridaṃ vachanamabravīt ।
śōkasantaptahṛdayāṃ svasāramiva duḥkhitām ॥ 8 ॥

na tvāṃ tyajāmi śabalē nāpi mē'pakṛtaṃ tvayā ।
ēṣa tvāṃ nayatē rājā balōnmattō mahābalaḥ ॥ 9 ॥

na hi tulyaṃ balaṃ mahyaṃ rājā tvadya viśēṣataḥ ।
balī rājā kṣatriyaścha pṛthivyāḥ patirēva cha ॥ 10 ॥

iyamakṣauhiṇī pūrṇā savājirathasaṅkulā ।
hastidhvajasamākīrṇā tēnāsau balavattaraḥ ॥ 11 ॥

ēvamuktā vasiṣṭhēna pratyuvācha vinītavat ।
vachanaṃ vachanajñā sā brahmarṣimamitaprabham ॥ 12 ॥

na balaṃ kṣatriyasyāhurbrāhmaṇō balavattaraḥ ।
brahman brahmabalaṃ divyaṃ kṣatrāttu balavattaram ॥ 13 ॥

apramēyabalaṃ tubhyaṃ na tvayā balavattaraḥ ।
viśvāmitrō mahāvīryastēja stava durāsadam ॥ 14 ॥

niyuṅkṣva māṃ mahābhāga tvadbrahmabalasambhṛtām ।
tasya darpabalaṃ yattannāśayāmi durātmanaḥ ॥ 15 ॥

ityuktastu tayā rāma vasiṣṭha ssumahāyaśāḥ ।
sṛjasvēti tadōvācha balaṃ parabalārdanam ॥ 16 ॥

tasya tadvachanaṃ śrutvā surabhissā'sṛjattadā ॥ 17 ॥

tasyā humbhāravōtsṛṣṭāḥ paplavāśśataśō nṛpa ।
nāśayanti balaṃ sarvaṃ viśvāmitrasya paśyataḥ ॥ 18 ॥

balaṃ bhagnaṃ tatō dṛṣṭvā rathēnākramya kauśikaḥ ।
sa rājā paramakruddhō rōṣavisphāritēkṣaṇaḥ ।
paplavānnāśayāmāsa śastrairuchchāvachairapi ॥ 19 ॥

viśvāmitrārditān dṛṣṭvā paplavāñChataśastadā ।
bhūya ēvāsṛjatkōpāchChakān yavanamiśritān ॥ 20 ॥

tairāsīt saṃvṛtā bhūmi śśakairyavanamiśritaiḥ ।
prabhāvadbhirmahāvīryairhēmakiñjalkasannibhaiḥ ॥ 21 ॥

dīrghāsipaṭṭiśadharaiḥmavarṇāmbarāvṛtaiḥ ।
nirdagdhaṃ tadbalaṃ sarvaṃ pradīptairiva pāvakaiḥ ॥ 22 ॥

tatō'strāṇi mahātējā viśvāmitrō mumōcha ha ।
taistairyavanakāmbhōjāḥ paplavāśchākulīkṛtāḥ ॥ 23 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē bālakāṇḍē chatuḥpañchāśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: