śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē bālakāṇḍam ।
atha chatuḥpañchāśassargaḥ ।
kāmadhēnuṃ vasiṣṭhō'pi yadā na tyajyatē muniḥ ।
tadāsya śabalāṃ rāma viśvāmitrō'nvakarṣata ॥ 1 ॥
nīyamānā tu śabalā rāma rājñā mahātmanā ।
duḥkhitā chintayāmāsa rudantī śōkakarśitā ॥ 2 ॥
parityaktā vasiṣṭhēna kimahaṃ sumahātmanā ।
yāhaṃ rājabhaṭairdīnā hriyēya bhṛśaduḥkhitā ॥ 3 ॥
kiṃ mayā'pakṛtaṃ tasya maharṣērbhāvitātmanaḥ ।
yanmāmanāgasaṃ bhaktāmiṣṭāṃ tyajati dhārmikaḥ ॥ 4 ॥
iti sā chintayitvā tu viniśśvasya punaḥpunaḥ ।
nirdhūya tāṃstadā bhṛtyān śataśaśśatrusūdana ।
jagāmānilavēgēna pādamūlaṃ mahātmanaḥ ॥ 5 ॥
śabalā sā rudantī cha krōśantī chēdamabravīt ।
vasiṣṭhasyāgratassthitvā mēghadundubhirāviṇī ॥ 6 ॥
bhagavan kiṃ parityaktā tvayā'haṃ brahmaṇassuta ।
yasmādrājabhṛtā māṃ hi nayantē tvatsakāśataḥ ॥ 7 ॥
ēvamuktastu brahmarṣiridaṃ vachanamabravīt ।
śōkasantaptahṛdayāṃ svasāramiva duḥkhitām ॥ 8 ॥
na tvāṃ tyajāmi śabalē nāpi mē'pakṛtaṃ tvayā ।
ēṣa tvāṃ nayatē rājā balōnmattō mahābalaḥ ॥ 9 ॥
na hi tulyaṃ balaṃ mahyaṃ rājā tvadya viśēṣataḥ ।
balī rājā kṣatriyaścha pṛthivyāḥ patirēva cha ॥ 10 ॥
iyamakṣauhiṇī pūrṇā savājirathasaṅkulā ।
hastidhvajasamākīrṇā tēnāsau balavattaraḥ ॥ 11 ॥
ēvamuktā vasiṣṭhēna pratyuvācha vinītavat ।
vachanaṃ vachanajñā sā brahmarṣimamitaprabham ॥ 12 ॥
na balaṃ kṣatriyasyāhurbrāhmaṇō balavattaraḥ ।
brahman brahmabalaṃ divyaṃ kṣatrāttu balavattaram ॥ 13 ॥
apramēyabalaṃ tubhyaṃ na tvayā balavattaraḥ ।
viśvāmitrō mahāvīryastēja stava durāsadam ॥ 14 ॥
niyuṅkṣva māṃ mahābhāga tvadbrahmabalasambhṛtām ।
tasya darpabalaṃ yattannāśayāmi durātmanaḥ ॥ 15 ॥
ityuktastu tayā rāma vasiṣṭha ssumahāyaśāḥ ।
sṛjasvēti tadōvācha balaṃ parabalārdanam ॥ 16 ॥
tasya tadvachanaṃ śrutvā surabhissā'sṛjattadā ॥ 17 ॥
tasyā humbhāravōtsṛṣṭāḥ paplavāśśataśō nṛpa ।
nāśayanti balaṃ sarvaṃ viśvāmitrasya paśyataḥ ॥ 18 ॥
balaṃ bhagnaṃ tatō dṛṣṭvā rathēnākramya kauśikaḥ ।
sa rājā paramakruddhō rōṣavisphāritēkṣaṇaḥ ।
paplavānnāśayāmāsa śastrairuchchāvachairapi ॥ 19 ॥
viśvāmitrārditān dṛṣṭvā paplavāñChataśastadā ।
bhūya ēvāsṛjatkōpāchChakān yavanamiśritān ॥ 20 ॥
tairāsīt saṃvṛtā bhūmi śśakairyavanamiśritaiḥ ।
prabhāvadbhirmahāvīryairhēmakiñjalkasannibhaiḥ ॥ 21 ॥
dīrghāsipaṭṭiśadharaiḥmavarṇāmbarāvṛtaiḥ ।
nirdagdhaṃ tadbalaṃ sarvaṃ pradīptairiva pāvakaiḥ ॥ 22 ॥
tatō'strāṇi mahātējā viśvāmitrō mumōcha ha ।
taistairyavanakāmbhōjāḥ paplavāśchākulīkṛtāḥ ॥ 23 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē bālakāṇḍē chatuḥpañchāśassargaḥ ॥