ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ବାଲକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଚତୁଃପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
କାମଧେନୁଂ ଵସିଷ୍ଠୋଽପି ୟଦା ନ ତ୍ୟଜ୍ୟତେ ମୁନିଃ ।
ତଦାସ୍ୟ ଶବଲାଂ ରାମ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋଽନ୍ଵକର୍ଷତ ॥ 1 ॥
ନୀୟମାନା ତୁ ଶବଲା ରାମ ରାଜ୍ଞା ମହାତ୍ମନା ।
ଦୁଃଖିତା ଚିଂତୟାମାସ ରୁଦଂତୀ ଶୋକକର୍ଶିତା ॥ 2 ॥
ପରିତ୍ୟକ୍ତା ଵସିଷ୍ଠେନ କିମହଂ ସୁମହାତ୍ମନା ।
ୟାହଂ ରାଜଭଟୈର୍ଦୀନା ହ୍ରିୟେୟ ଭୃଶଦୁଃଖିତା ॥ 3 ॥
କିଂ ମୟାଽପକୃତଂ ତସ୍ୟ ମହର୍ଷେର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ ।
ୟନ୍ମାମନାଗସଂ ଭକ୍ତାମିଷ୍ଟାଂ ତ୍ୟଜତି ଧାର୍ମିକଃ ॥ 4 ॥
ଇତି ସା ଚିଂତୟିତ୍ଵା ତୁ ଵିନିଶ୍ଶ୍ଵସ୍ୟ ପୁନଃପୁନଃ ।
ନିର୍ଧୂୟ ତାଂସ୍ତଦା ଭୃତ୍ୟାନ୍ ଶତଶଶ୍ଶତ୍ରୁସୂଦନ ।
ଜଗାମାନିଲଵେଗେନ ପାଦମୂଲଂ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 5 ॥
ଶବଲା ସା ରୁଦଂତୀ ଚ କ୍ରୋଶଂତୀ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଵସିଷ୍ଠସ୍ୟାଗ୍ରତସ୍ସ୍ଥିତ୍ଵା ମେଘଦୁଂଦୁଭିରାଵିଣୀ ॥ 6 ॥
ଭଗଵନ୍ କିଂ ପରିତ୍ୟକ୍ତା ତ୍ଵୟାଽହଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ସୁତ ।
ୟସ୍ମାଦ୍ରାଜଭୃତା ମାଂ ହି ନୟଂତେ ତ୍ଵତ୍ସକାଶତଃ ॥ 7 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିରିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ।
ଶୋକସଂତପ୍ତହୃଦୟାଂ ସ୍ଵସାରମିଵ ଦୁଃଖିତାମ୍ ॥ 8 ॥
ନ ତ୍ଵାଂ ତ୍ୟଜାମି ଶବଲେ ନାପି ମେଽପକୃତଂ ତ୍ଵୟା ।
ଏଷ ତ୍ଵାଂ ନୟତେ ରାଜା ବଲୋନ୍ମତ୍ତୋ ମହାବଲଃ ॥ 9 ॥
ନ ହି ତୁଲ୍ୟଂ ବଲଂ ମହ୍ୟଂ ରାଜା ତ୍ଵଦ୍ୟ ଵିଶେଷତଃ ।
ବଲୀ ରାଜା କ୍ଷତ୍ରିୟଶ୍ଚ ପୃଥିଵ୍ୟାଃ ପତିରେଵ ଚ ॥ 10 ॥
ଇୟମକ୍ଷୌହିଣୀ ପୂର୍ଣା ସଵାଜିରଥସଂକୁଲା ।
ହସ୍ତିଧ୍ଵଜସମାକୀର୍ଣା ତେନାସୌ ବଲଵତ୍ତରଃ ॥ 11 ॥
ଏଵମୁକ୍ତା ଵସିଷ୍ଠେନ ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ଵିନୀତଵତ୍ ।
ଵଚନଂ ଵଚନଜ୍ଞା ସା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମମିତପ୍ରଭମ୍ ॥ 12 ॥
ନ ବଲଂ କ୍ଷତ୍ରିୟସ୍ୟାହୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ବଲଵତ୍ତରଃ ।
ବ୍ରହ୍ମନ୍ ବ୍ରହ୍ମବଲଂ ଦିଵ୍ୟଂ କ୍ଷତ୍ରାତ୍ତୁ ବଲଵତ୍ତରମ୍ ॥ 13 ॥
ଅପ୍ରମେୟବଲଂ ତୁଭ୍ୟଂ ନ ତ୍ଵୟା ବଲଵତ୍ତରଃ ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାଵୀର୍ୟସ୍ତେଜ ସ୍ତଵ ଦୁରାସଦମ୍ ॥ 14 ॥
ନିୟୁଂକ୍ଷ୍ଵ ମାଂ ମହାଭାଗ ତ୍ଵଦ୍ବ୍ରହ୍ମବଲସଂଭୃତାମ୍ ।
ତସ୍ୟ ଦର୍ପବଲଂ ୟତ୍ତନ୍ନାଶୟାମି ଦୁରାତ୍ମନଃ ॥ 15 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତସ୍ତୁ ତୟା ରାମ ଵସିଷ୍ଠ ସ୍ସୁମହାୟଶାଃ ।
ସୃଜସ୍ଵେତି ତଦୋଵାଚ ବଲଂ ପରବଲାର୍ଦନମ୍ ॥ 16 ॥
ତସ୍ୟ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସୁରଭିସ୍ସାଽସୃଜତ୍ତଦା ॥ 17 ॥
ତସ୍ୟା ହୁଂଭାରଵୋତ୍ସୃଷ୍ଟାଃ ପପ୍ଲଵାଶ୍ଶତଶୋ ନୃପ ।
ନାଶୟଂତି ବଲଂ ସର୍ଵଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ୟ ପଶ୍ୟତଃ ॥ 18 ॥
ବଲଂ ଭଗ୍ନଂ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରଥେନାକ୍ରମ୍ୟ କୌଶିକଃ ।
ସ ରାଜା ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରୋଷଵିସ୍ଫାରିତେକ୍ଷଣଃ ।
ପପ୍ଲଵାନ୍ନାଶୟାମାସ ଶସ୍ତ୍ରୈରୁଚ୍ଚାଵଚୈରପି ॥ 19 ॥
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାର୍ଦିତାନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପପ୍ଲଵାଂଛତଶସ୍ତଦା ।
ଭୂୟ ଏଵାସୃଜତ୍କୋପାଚ୍ଛକାନ୍ ୟଵନମିଶ୍ରିତାନ୍ ॥ 20 ॥
ତୈରାସୀତ୍ ସଂଵୃତା ଭୂମି ଶ୍ଶକୈର୍ୟଵନମିଶ୍ରିତୈଃ ।
ପ୍ରଭାଵଦ୍ଭିର୍ମହାଵୀର୍ୟୈର୍ହେମକିଂଜଲ୍କସନ୍ନିଭୈଃ ॥ 21 ॥
ଦୀର୍ଘାସିପଟ୍ଟିଶଧରୈଃମଵର୍ଣାଂବରାଵୃତୈଃ ।
ନିର୍ଦଗ୍ଧଂ ତଦ୍ବଲଂ ସର୍ଵଂ ପ୍ରଦୀପ୍ତୈରିଵ ପାଵକୈଃ ॥ 22 ॥
ତତୋଽସ୍ତ୍ରାଣି ମହାତେଜା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମୁମୋଚ ହ ।
ତୈସ୍ତୈର୍ୟଵନକାଂଭୋଜାଃ ପପ୍ଲଵାଶ୍ଚାକୁଲୀକୃତାଃ ॥ 23 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ବାଲକାଂଡେ ଚତୁଃପଂଚାଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
