શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે બાલકાંડમ્ ।
અથ ચતુઃપંચાશસ્સર્ગઃ ।
કામધેનું વસિષ્ઠોઽપિ યદા ન ત્યજ્યતે મુનિઃ ।
તદાસ્ય શબલાં રામ વિશ્વામિત્રોઽન્વકર્ષત ॥ 1 ॥
નીયમાના તુ શબલા રામ રાજ્ઞા મહાત્મના ।
દુઃખિતા ચિંતયામાસ રુદંતી શોકકર્શિતા ॥ 2 ॥
પરિત્યક્તા વસિષ્ઠેન કિમહં સુમહાત્મના ।
યાહં રાજભટૈર્દીના હ્રિયેય ભૃશદુઃખિતા ॥ 3 ॥
કિં મયાઽપકૃતં તસ્ય મહર્ષેર્ભાવિતાત્મનઃ ।
યન્મામનાગસં ભક્તામિષ્ટાં ત્યજતિ ધાર્મિકઃ ॥ 4 ॥
ઇતિ સા ચિંતયિત્વા તુ વિનિશ્શ્વસ્ય પુનઃપુનઃ ।
નિર્ધૂય તાંસ્તદા ભૃત્યાન્ શતશશ્શત્રુસૂદન ।
જગામાનિલવેગેન પાદમૂલં મહાત્મનઃ ॥ 5 ॥
શબલા સા રુદંતી ચ ક્રોશંતી ચેદમબ્રવીત્ ।
વસિષ્ઠસ્યાગ્રતસ્સ્થિત્વા મેઘદુંદુભિરાવિણી ॥ 6 ॥
ભગવન્ કિં પરિત્યક્તા ત્વયાઽહં બ્રહ્મણસ્સુત ।
યસ્માદ્રાજભૃતા માં હિ નયંતે ત્વત્સકાશતઃ ॥ 7 ॥
એવમુક્તસ્તુ બ્રહ્મર્ષિરિદં વચનમબ્રવીત્ ।
શોકસંતપ્તહૃદયાં સ્વસારમિવ દુઃખિતામ્ ॥ 8 ॥
ન ત્વાં ત્યજામિ શબલે નાપિ મેઽપકૃતં ત્વયા ।
એષ ત્વાં નયતે રાજા બલોન્મત્તો મહાબલઃ ॥ 9 ॥
ન હિ તુલ્યં બલં મહ્યં રાજા ત્વદ્ય વિશેષતઃ ।
બલી રાજા ક્ષત્રિયશ્ચ પૃથિવ્યાઃ પતિરેવ ચ ॥ 10 ॥
ઇયમક્ષૌહિણી પૂર્ણા સવાજિરથસંકુલા ।
હસ્તિધ્વજસમાકીર્ણા તેનાસૌ બલવત્તરઃ ॥ 11 ॥
એવમુક્તા વસિષ્ઠેન પ્રત્યુવાચ વિનીતવત્ ।
વચનં વચનજ્ઞા સા બ્રહ્મર્ષિમમિતપ્રભમ્ ॥ 12 ॥
ન બલં ક્ષત્રિયસ્યાહુર્બ્રાહ્મણો બલવત્તરઃ ।
બ્રહ્મન્ બ્રહ્મબલં દિવ્યં ક્ષત્રાત્તુ બલવત્તરમ્ ॥ 13 ॥
અપ્રમેયબલં તુભ્યં ન ત્વયા બલવત્તરઃ ।
વિશ્વામિત્રો મહાવીર્યસ્તેજ સ્તવ દુરાસદમ્ ॥ 14 ॥
નિયુંક્ષ્વ માં મહાભાગ ત્વદ્બ્રહ્મબલસંભૃતામ્ ।
તસ્ય દર્પબલં યત્તન્નાશયામિ દુરાત્મનઃ ॥ 15 ॥
ઇત્યુક્તસ્તુ તયા રામ વસિષ્ઠ સ્સુમહાયશાઃ ।
સૃજસ્વેતિ તદોવાચ બલં પરબલાર્દનમ્ ॥ 16 ॥
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સુરભિસ્સાઽસૃજત્તદા ॥ 17 ॥
તસ્યા હુંભારવોત્સૃષ્ટાઃ પપ્લવાશ્શતશો નૃપ ।
નાશયંતિ બલં સર્વં વિશ્વામિત્રસ્ય પશ્યતઃ ॥ 18 ॥
બલં ભગ્નં તતો દૃષ્ટ્વા રથેનાક્રમ્ય કૌશિકઃ ।
સ રાજા પરમક્રુદ્ધો રોષવિસ્ફારિતેક્ષણઃ ।
પપ્લવાન્નાશયામાસ શસ્ત્રૈરુચ્ચાવચૈરપિ ॥ 19 ॥
વિશ્વામિત્રાર્દિતાન્ દૃષ્ટ્વા પપ્લવાંછતશસ્તદા ।
ભૂય એવાસૃજત્કોપાચ્છકાન્ યવનમિશ્રિતાન્ ॥ 20 ॥
તૈરાસીત્ સંવૃતા ભૂમિ શ્શકૈર્યવનમિશ્રિતૈઃ ।
પ્રભાવદ્ભિર્મહાવીર્યૈર્હેમકિંજલ્કસન્નિભૈઃ ॥ 21 ॥
દીર્ઘાસિપટ્ટિશધરૈઃમવર્ણાંબરાવૃતૈઃ ।
નિર્દગ્ધં તદ્બલં સર્વં પ્રદીપ્તૈરિવ પાવકૈઃ ॥ 22 ॥
તતોઽસ્ત્રાણિ મહાતેજા વિશ્વામિત્રો મુમોચ હ ।
તૈસ્તૈર્યવનકાંભોજાઃ પપ્લવાશ્ચાકુલીકૃતાઃ ॥ 23 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે બાલકાંડે ચતુઃપંચાશસ્સર્ગઃ ॥
