ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ପଂଚଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଅନୁରକ୍ତା ମହାତ୍ମାନଂ ରାମଂ ସତ୍ୟପରାକ୍ରମମ୍ ।
ଅନୁଜଗ୍ମୁଃ ପ୍ରୟାଂତଂ ତଂ ଵନଵାସାୟ ମାନଵାଃ ॥ 1 ॥
ନିଵର୍ତିତେଽପି ଚ ବଲାତ୍ସୁହୃଦ୍ଵର୍ଗେ ଚ ରାଜନି ।
ନୈଵ ତେ ସଂନ୍ୟଵର୍ତଂତ ରାମସ୍ୟାନୁଗତା ରଥମ୍ ॥ 2 ॥
ଅୟୋଧ୍ୟାନିଲୟାନାଂ ହି ପୁରୁଷାଣାଂ ମହାୟଶାଃ ।
ବଭୂଵ ଗୁଣସଂପନ୍ନଃ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ର ଇଵ ପ୍ରିୟଃ ॥ 3 ॥
ସ ୟାଚ୍ୟମାନଃ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସ୍ଵାଭିଃ ପ୍ରକୃତିଭିସ୍ତଦା ।
କୁର୍ଵାଣଃ ପିତରଂ ସତ୍ୟଂ ଵନମେଵାନ୍ଵପଦ୍ୟତ ॥ 4 ॥
ଅଵେକ୍ଷମାଣଃ ସସ୍ନେହଂ ଚକ୍ଷୁଷା ପ୍ରପିବନ୍ନିଵ ।
ଉଵାଚ ରାମଃ ସ୍ନେହେନ ତାଃ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ଵାଃ ପ୍ରଜା ଇଵ ॥ 5 ॥
ୟା ପ୍ରୀତିର୍ବହୁମାନଶ୍ଚ ମୟ୍ୟୟୋଧ୍ୟାନିଵାସିନାମ୍ ।
ମତ୍ପ୍ରିୟାର୍ଥଂ ଵିଶେଷେଣ ଭରତେ ସା ନିଵେଶ୍ୟତାମ୍ ॥ 6 ॥
ସ ହି କଲ୍ୟାଣଚାରିତ୍ରଃ କୈକେୟ୍ୟାନଂଦଵର୍ଧନଃ ।
କରିଷ୍ୟତି ୟଥାଵଦ୍ଵଃ ପ୍ରିୟାଣି ଚ ହିତାନି ଚ ॥ 7 ॥
ଜ୍ଞାନଵୃଦ୍ଧୋ ଵୟୋବାଲୋ ମୃଦୁର୍ଵୀର୍ୟଗୁଣାନ୍ଵିତଃ ।
ଅନୁରୂପଃ ସ ଵୋ ଭର୍ତା ଭଵିଷ୍ୟତି ଭୟାପହଃ ॥ 8 ॥
ସ ହି ରାଜଗୁଣୈର୍ୟୁକ୍ତୋ ୟୁଵରାଜଃ ସମୀକ୍ଷିତଃ ।
ଅପି ଚାପି ମୟା ଶିଷ୍ଟୈଃ କାର୍ୟଂ ଵୋ ଭର୍ତୃଶାସନମ୍ ॥ 9 ॥
ନ ଚ ସଂତପ୍ୟେଦ୍ୟଥା ଚାସୌ ଵନଵାସଂ ଗତେ ମୟି ।
ମହାରାଜସ୍ତଥା କାର୍ୟୋ ମମ ପ୍ରିୟଚିକୀର୍ଷୟା ॥ 10 ॥
ୟଥା ୟଥା ଦାଶରଥି ର୍ଧର୍ମ ଏଵାସ୍ଥିତୋଽଭଵତ୍ ।
ତଥା ତଥା ପ୍ରକୃତୟୋ ରାମଂ ପତିମକାମୟନ୍ ॥ 11 ॥
ବାଷ୍ପେଣ ପିହିତଂ ଦୀନଂ ରାମଃ ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ ।
ଚକର୍ଷେଵ ଗୁଣୈର୍ବଦ୍ଧ୍ଵା ଜନଂ ପୁରନିଵାସିନମ୍ ॥ 12 ॥
ତେ ଦ୍ଵିଜାସ୍ତ୍ରିଵିଧଂ ଵୃଦ୍ଧା ଜ୍ଞାନେନ ଵୟସୌଜସା ।
ଵୟଃ ପ୍ରକଂପଶିରସୋ ଦୂରାଦୂଚୁରିଦଂ ଵଚଃ ॥ 13 ॥
ଵହଂତୋ ଜଵନା ରାମଂ ଭୋ ଭୋ ଜାତ୍ୟାସ୍ତୁରଂଗମାଃ ।
ନିଵର୍ତଧ୍ଵଂ ନ ଗଂତଵ୍ୟଂ ହିତା ଭଵତ ଭର୍ତରି ॥ 14 ॥
କର୍ଣଵଂତି ହି ଭୂତାନି ଵିଶେଷେଣ ତୁରଂଗମାଃ ।
ୟୂୟଂ ତସ୍ମାନ୍ନିଵର୍ତଧ୍ଵଂ ୟାଚନାଂ ପ୍ରତିଵେଦିତାଃ ॥ 15 ॥
ଧର୍ମତଃ ସ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵୀରଃ ଶୁଭଦୃଢଵ୍ରତଃ ।
ଉପଵାହ୍ୟସ୍ତୁ ଵୋ ଭର୍ତା ନାପଵାହ୍ୟଃ ପୁରାଦ୍ଵନମ୍ ॥ 16 ॥
ଏଵମାର୍ତପ୍ରଲାପାଂସ୍ତାନ୍ ଵୃଦ୍ଧାନ୍ ପ୍ରଲପତୋ ଦ୍ଵିଜାନ୍ ।
ଅଵେକ୍ଷ୍ୟ ସହସା ରାମୋ ରଥାଦଵତତାର ହ ॥ 17 ॥
ପଦ୍ଭ୍ୟାମେଵ ଜଗାମାଥ ସସୀତ ସ୍ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ।
ସନ୍ନିକୃଷ୍ଟପଦନ୍ୟାସୋ ରାମୋ ଵନପରାୟଣଃ ॥ 18 ॥
ଦ୍ଵିଜାତୀଂସ୍ତୁ ପଦାତୀଂସ୍ତାନ୍ ରାମଶ୍ଚାରିତ୍ରଵତ୍ସଲଃ ।
ନ ଶଶାକ ଘୃଣାଚକ୍ଷୁଃ ପରିମୋକ୍ତୁଂ ରଥେନ ସଃ ॥ 19 ॥
ଗଚ୍ଛଂତମେଵ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମଂ ସଂଭ୍ରାଂତଚେତସଃ ।
ଊଚୁଃ ପରମସଂତପ୍ତା ରାମଂ ଵାକ୍ୟମିଦଂ ଦ୍ଵିଜାଃ ॥ 20 ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟଂ ସର୍ଵମେତତ୍ତ୍ଵାଂ ବ୍ରହ୍ମଣ୍ୟମନୁଗଚ୍ଛତି ।
ଦ୍ଵିଜସ୍କଂଧାଧିରୂଢାସ୍ତ୍ଵାମଗ୍ନୟୋଽପ୍ୟନୁୟାଂତ୍ୟମୀ ॥ 21 ॥
ଵାଜପେୟସମୁତ୍ଥାନି ଛତ୍ରାଣ୍ୟେତାନି ପଶ୍ୟ ନଃ ।
ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁପ୍ରୟାତାନି ମେଘାନିଵ ଜଲାତ୍ୟୟେ ॥ 22 ॥
ଅନଵାପ୍ତାତପତ୍ରସ୍ୟ ରଶ୍ମିସଂତାପିତସ୍ୟ ତେ ।
ଏଭିଶ୍ଛାୟାଂ କରିଷ୍ୟାମଃ ସ୍ଵୈଶ୍ଛତ୍ରୈର୍ଵାଜପେୟିକୈଃ ॥ 23 ॥
ୟା ହି ନଃ ସତତଂ ବୁଦ୍ଧିର୍ଵେଦମଂତ୍ରାନୁସାରିଣୀ ।
ତ୍ଵତ୍କୃତେ ସା କୃତା ଵତ୍ସ ଵନଵାସାନୁସାରିଣୀ ॥ 24 ॥
ହୃଦୟେଷ୍ଵେଵ ତିଷ୍ଠଂତି ଵେଦା ୟେ ନଃ ପରଂ ଧନମ୍ ।
ଵତ୍ସ୍ୟଂତ୍ୟପି ଗୃହେଷ୍ଵେଵ ଦାରାଶ୍ଚାରିତ୍ରରକ୍ଷିତାଃ ॥ 25 ॥
ନ ପୁନର୍ନିଶ୍ଚୟଃ କାର୍ୟସ୍ତ୍ଵଦ୍ଗତୌ ସୁକୃତା ମତିଃ ।
ତ୍ଵୟି ଧର୍ମଵ୍ୟପେକ୍ଷେ ତୁ କିଂ ସ୍ୟାଦ୍ଧର୍ମପଥେ ସ୍ଥିତମ୍ ॥ 26 ॥
ୟାଚିତୋ ନୋ ନିଵର୍ତସ୍ଵ ହଂସଶୁକ୍ଲଶିରୋରୁହୈଃ ।
ଶିରୋଭିର୍ନିଭୃତାଚାର ମହୀପତନପାଂସୁଲୈଃ ॥ 27 ॥
ବହୂନାଂ ଵିତତା ୟଜ୍ଞା ଦ୍ଵିଜାନାଂ ୟ ଇହାଗତାଃ ।
ତେଷାଂ ସମାପ୍ତିରାୟତ୍ତା ତଵ ଵତ୍ସ ନିଵର୍ତନେ ॥ 28 ॥
ଭକ୍ତିମଂତି ହି ଭୂତାନି ଜଂଗମାଜଂଗମାନି ଚ ।
ୟାଚମାନେଷୁ ରାମ ତ୍ଵଂ ଭକ୍ତିଂ ଭକ୍ତେଷୁ ଦର୍ଶୟ ॥ 29 ॥
ଅନୁଗଂତୁମଶକ୍ତା ସ୍ତ୍ଵାଂ ମୂଲୈରୁଦ୍ଧତଵେଗିନଃ ।
ଉନ୍ନତା ଵାୟୁଵେଗେନ ଵିକ୍ରୋଶଂତୀଵ ପାଦପାଃ ॥ 30 ॥
ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟାହାରସଂଚାରା ଵୃକ୍ଷୈକସ୍ଥାନଵିଷ୍ଠିତାଃ ।
ପକ୍ଷିଣୋଽପି ପ୍ରୟାଚଂତେ ସର୍ଵଭୂତାନୁକଂପିନମ୍ ॥ 31 ॥
ଏଵଂ ଵିକ୍ରୋଶତାଂ ତେଷାଂ ଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ନିଵର୍ତନେ ।
ଦଦୃଶେ ତମସା ତତ୍ର ଵାରୟଂତୀଵ ରାଘଵମ୍ ॥ 32 ॥
ତତଃ ସୁମଂତ୍ରୋଽପି ରଥାଦ୍ଵିମୁଚ୍ୟ ଶ୍ରାଂତାନ୍ହୟାନ୍ସଂପରିଵର୍ତ୍ୟ ଶୀଘ୍ରମ୍ ।
ପୀତୋଦକାଂସ୍ତୋୟପରିପ୍ଲୁତାଂଗା ନଚାରୟଦ୍ଵୈ ତମସାଵିଦୂରେ ॥ 33 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ ଅୟୋଧ୍ୟାକାଂଡେ ପଂଚଚତ୍ଵାରିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
