ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਂਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਅਨੁਰਕ੍ਤਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਰਾਮਂ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ।
ਅਨੁਜਗ੍ਮੁਃ ਪ੍ਰਯਾਂਤਂ ਤਂ ਵਨਵਾਸਾਯ ਮਾਨਵਾਃ ॥ 1 ॥
ਨਿਵਰ੍ਤਿਤੇਪਿ ਚ ਬਲਾਤ੍ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਵਰ੍ਗੇ ਚ ਰਾਜਨਿ ।
ਨੈਵ ਤੇ ਸਂਨ੍ਯਵਰ੍ਤਂਤ ਰਾਮਸ੍ਯਾਨੁਗਤਾ ਰਥਮ੍ ॥ 2 ॥
ਅਯੋਧ੍ਯਾਨਿਲਯਾਨਾਂ ਹਿ ਪੁਰੁਸ਼ਾਣਾਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਬਭੂਵ ਗੁਣਸਂਪਨ੍ਨਃ ਪੂਰ੍ਣਚਂਦ੍ਰ ਇਵ ਪ੍ਰਿਯਃ ॥ 3 ॥
ਸ ਯਾਚ੍ਯਮਾਨਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸ੍ਵਾਭਿਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤਿਭਿਸ੍ਤਦਾ ।
ਕੁਰ੍ਵਾਣਃ ਪਿਤਰਂ ਸਤ੍ਯਂ ਵਨਮੇਵਾਨ੍ਵਪਦ੍ਯਤ ॥ 4 ॥
ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਾ ਪ੍ਰਪਿਬਨ੍ਨਿਵ ।
ਉਵਾਚ ਰਾਮਃ ਸ੍ਨੇਹੇਨ ਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਜਾ ਇਵ ॥ 5 ॥
ਯਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਬਹੁਮਾਨਸ਼੍ਚ ਮਯ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਨਿਵਾਸਿਨਾਮ੍ ।
ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੇਣ ਭਰਤੇ ਸਾ ਨਿਵੇਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 6 ॥
ਸ ਹਿ ਕਲ੍ਯਾਣਚਾਰਿਤ੍ਰਃ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾਨਂਦਵਰ੍ਧਨਃ ।
ਕਰਿਸ਼੍ਯਤਿ ਯਥਾਵਦ੍ਵਃ ਪ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ਹਿਤਾਨਿ ਚ ॥ 7 ॥
ਜ੍ਞਾਨਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੋ ਵਯੋਬਾਲੋ ਮ੍ਰੁਰੁਇਦੁਰ੍ਵੀਰ੍ਯਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਃ ।
ਅਨੁਰੂਪਃ ਸ ਵੋ ਭਰ੍ਤਾ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ਭਯਾਪਹਃ ॥ 8 ॥
ਸ ਹਿ ਰਾਜਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਯੁਵਰਾਜਃ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।
ਅਪਿ ਚਾਪਿ ਮਯਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਟੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵੋ ਭਰ੍ਤ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾਸਨਮ੍ ॥ 9 ॥
ਨ ਚ ਸਂਤਪ੍ਯੇਦ੍ਯਥਾ ਚਾਸੌ ਵਨਵਾਸਂ ਗਤੇ ਮਯਿ ।
ਮਹਾਰਾਜਸ੍ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯੋ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਚਿਕੀਰ੍ਸ਼ਯਾ ॥ 10 ॥
ਯਥਾ ਯਥਾ ਦਾਸ਼ਰਥਿ ਰ੍ਧਰ੍ਮ ਏਵਾਸ੍ਥਿਤੋਭਵਤ੍ ।
ਤਥਾ ਤਥਾ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤਯੋ ਰਾਮਂ ਪਤਿਮਕਾਮਯਨ੍ ॥ 11 ॥
ਬਾਸ਼੍ਪੇਣ ਪਿਹਿਤਂ ਦੀਨਂ ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਸਹ ।
ਚਕਰ੍ਸ਼ੇਵ ਗੁਣੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਜਨਂ ਪੁਰਨਿਵਾਸਿਨਮ੍ ॥ 12 ॥
ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਯਸੌਜਸਾ ।
ਵਯਃ ਪ੍ਰਕਂਪਸ਼ਿਰਸੋ ਦੂਰਾਦੂਚੁਰਿਦਂ ਵਚਃ ॥ 13 ॥
ਵਹਂਤੋ ਜਵਨਾ ਰਾਮਂ ਭੋ ਭੋ ਜਾਤ੍ਯਾਸ੍ਤੁਰਂਗਮਾਃ ।
ਨਿਵਰ੍ਤਧ੍ਵਂ ਨ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਹਿਤਾ ਭਵਤ ਭਰ੍ਤਰਿ ॥ 14 ॥
ਕਰ੍ਣਵਂਤਿ ਹਿ ਭੂਤਾਨਿ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੇਣ ਤੁਰਂਗਮਾਃ ।
ਯੂਯਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਧ੍ਵਂ ਯਾਚਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਵੇਦਿਤਾਃ ॥ 15 ॥
ਧਰ੍ਮਤਃ ਸ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਵੀਰਃ ਸ਼ੁਭਦ੍ਰੁਰੁਇਢਵ੍ਰਤਃ ।
ਉਪਵਾਹ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵੋ ਭਰ੍ਤਾ ਨਾਪਵਾਹ੍ਯਃ ਪੁਰਾਦ੍ਵਨਮ੍ ॥ 16 ॥
ਏਵਮਾਰ੍ਤਪ੍ਰਲਾਪਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾਨ੍ ਪ੍ਰਲਪਤੋ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ।
ਅਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਹਸਾ ਰਾਮੋ ਰਥਾਦਵਤਤਾਰ ਹ ॥ 17 ॥
ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਮੇਵ ਜਗਾਮਾਥ ਸਸੀਤ ਸ੍ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ।
ਸਨ੍ਨਿਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਪਦਨ੍ਯਾਸੋ ਰਾਮੋ ਵਨਪਰਾਯਣਃ ॥ 18 ॥
ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਂਸ੍ਤੁ ਪਦਾਤੀਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਰਾਮਸ਼੍ਚਾਰਿਤ੍ਰਵਤ੍ਸਲਃ ।
ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਘ੍ਰੁਰੁਇਣਾਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪਰਿਮੋਕ੍ਤੁਂ ਰਥੇਨ ਸਃ ॥ 19 ॥
ਗਚ੍ਛਂਤਮੇਵ ਤਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਮਂ ਸਂਭ੍ਰਾਂਤਚੇਤਸਃ ।
ਊਚੁਃ ਪਰਮਸਂਤਪ੍ਤਾ ਰਾਮਂ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ॥ 20 ॥
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਮਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ।
ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਕਂਧਾਧਿਰੂਢਾਸ੍ਤ੍ਵਾਮਗ੍ਨਯੋਪ੍ਯਨੁਯਾਂਤ੍ਯਮੀ ॥ 21 ॥
ਵਾਜਪੇਯਸਮੁਤ੍ਥਾਨਿ ਛਤ੍ਰਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਪਸ਼੍ਯ ਨਃ ।
ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਠਤੋਨੁਪ੍ਰਯਾਤਾਨਿ ਮੇਘਾਨਿਵ ਜਲਾਤ੍ਯਯੇ ॥ 22 ॥
ਅਨਵਾਪ੍ਤਾਤਪਤ੍ਰਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਸਂਤਾਪਿਤਸ੍ਯ ਤੇ ।
ਏਭਿਸ਼੍ਛਾਯਾਂ ਕਰਿਸ਼੍ਯਾਮਃ ਸ੍ਵੈਸ਼੍ਛਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾਜਪੇਯਿਕੈਃ ॥ 23 ॥
ਯਾ ਹਿ ਨਃ ਸਤਤਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵੇਦਮਂਤ੍ਰਾਨੁਸਾਰਿਣੀ ।
ਤ੍ਵਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਸਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਵਤ੍ਸ ਵਨਵਾਸਾਨੁਸਾਰਿਣੀ ॥ 24 ॥
ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯੇਸ਼੍ਵੇਵ ਤਿਸ਼੍ਠਂਤਿ ਵੇਦਾ ਯੇ ਨਃ ਪਰਂ ਧਨਮ੍ ।
ਵਤ੍ਸ੍ਯਂਤ੍ਯਪਿ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹੇਸ਼੍ਵੇਵ ਦਾਰਾਸ਼੍ਚਾਰਿਤ੍ਰਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ॥ 25 ॥
ਨ ਪੁਨਰ੍ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਗਤੌ ਸੁਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਮਤਿਃ ।
ਤ੍ਵਯਿ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਪੇਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਰ੍ਮਪਥੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 26 ॥
ਯਾਚਿਤੋ ਨੋ ਨਿਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਹਂਸਸ਼ੁਕ੍ਲਸ਼ਿਰੋਰੁਹੈਃ ।
ਸ਼ਿਰੋਭਿਰ੍ਨਿਭ੍ਰੁਰੁਇਤਾਚਾਰ ਮਹੀਪਤਨਪਾਂਸੁਲੈਃ ॥ 27 ॥
ਬਹੂਨਾਂ ਵਿਤਤਾ ਯਜ੍ਞਾ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਯ ਇਹਾਗਤਾਃ ।
ਤੇਸ਼ਾਂ ਸਮਾਪ੍ਤਿਰਾਯਤ੍ਤਾ ਤਵ ਵਤ੍ਸ ਨਿਵਰ੍ਤਨੇ ॥ 28 ॥
ਭਕ੍ਤਿਮਂਤਿ ਹਿ ਭੂਤਾਨਿ ਜਂਗਮਾਜਂਗਮਾਨਿ ਚ ।
ਯਾਚਮਾਨੇਸ਼ੁ ਰਾਮ ਤ੍ਵਂ ਭਕ੍ਤਿਂ ਭਕ੍ਤੇਸ਼ੁ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ॥ 29 ॥
ਅਨੁਗਂਤੁਮਸ਼ਕ੍ਤਾ ਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਮੂਲੈਰੁਦ੍ਧਤਵੇਗਿਨਃ ।
ਉਨ੍ਨਤਾ ਵਾਯੁਵੇਗੇਨ ਵਿਕ੍ਰੋਸ਼ਂਤੀਵ ਪਾਦਪਾਃ ॥ 30 ॥
ਨਿਸ਼੍ਚੇਸ਼੍ਟਾਹਾਰਸਂਚਾਰਾ ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ੈਕਸ੍ਥਾਨਵਿਸ਼੍ਠਿਤਾਃ ।
ਪਕ੍ਸ਼ਿਣੋਪਿ ਪ੍ਰਯਾਚਂਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨੁਕਂਪਿਨਮ੍ ॥ 31 ॥
ਏਵਂ ਵਿਕ੍ਰੋਸ਼ਤਾਂ ਤੇਸ਼ਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਨਿਵਰ੍ਤਨੇ ।
ਦਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੇ ਤਮਸਾ ਤਤ੍ਰ ਵਾਰਯਂਤੀਵ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 32 ॥
ਤਤਃ ਸੁਮਂਤ੍ਰੋਪਿ ਰਥਾਦ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯ ਸ਼੍ਰਾਂਤਾਨ੍ਹਯਾਨ੍ਸਂਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ।
ਪੀਤੋਦਕਾਂਸ੍ਤੋਯਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਂਗਾ ਨਚਾਰਯਦ੍ਵੈ ਤਮਸਾਵਿਦੂਰੇ ॥ 33 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਪਂਚਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
