ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ പംചചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
അനുരക്താ മഹാത്മാനം രാമം സത്യപരാക്രമമ് ।
അനുജഗ്മുഃ പ്രയാംതം തം വനവാസായ മാനവാഃ ॥ 1 ॥
നിവര്തിതേഽപി ച ബലാത്സുഹൃദ്വര്ഗേ ച രാജനി ।
നൈവ തേ സംന്യവര്തംത രാമസ്യാനുഗതാ രഥമ് ॥ 2 ॥
അയോധ്യാനിലയാനാം ഹി പുരുഷാണാം മഹായശാഃ ।
ബഭൂവ ഗുണസംപന്നഃ പൂര്ണചംദ്ര ഇവ പ്രിയഃ ॥ 3 ॥
സ യാച്യമാനഃ കാകുത്സ്ഥഃ സ്വാഭിഃ പ്രകൃതിഭിസ്തദാ ।
കുർവാണഃ പിതരം സത്യം വനമേവാന്വപദ്യത ॥ 4 ॥
അവേക്ഷമാണഃ സസ്നേഹം ചക്ഷുഷാ പ്രപിബന്നിവ ।
ഉവാച രാമഃ സ്നേഹേന താഃ പ്രജാഃ സ്വാഃ പ്രജാ ഇവ ॥ 5 ॥
യാ പ്രീതിര്ബഹുമാനശ്ച മയ്യയോധ്യാനിവാസിനാമ് ।
മത്പ്രിയാര്ഥം വിശേഷേണ ഭരതേ സാ നിവേശ്യതാമ് ॥ 6 ॥
സ ഹി കല്യാണചാരിത്രഃ കൈകേയ്യാനംദവര്ധനഃ ।
കരിഷ്യതി യഥാവദ്വഃ പ്രിയാണി ച ഹിതാനി ച ॥ 7 ॥
ജ്ഞാനവൃദ്ധോ വയോബാലോ മൃദുർവീര്യഗുണാന്വിതഃ ।
അനുരൂപഃ സ വോ ഭര്താ ഭവിഷ്യതി ഭയാപഹഃ ॥ 8 ॥
സ ഹി രാജഗുണൈര്യുക്തോ യുവരാജഃ സമീക്ഷിതഃ ।
അപി ചാപി മയാ ശിഷ്ടൈഃ കാര്യം വോ ഭര്തൃശാസനമ് ॥ 9 ॥
ന ച സംതപ്യേദ്യഥാ ചാസൌ വനവാസം ഗതേ മയി ।
മഹാരാജസ്തഥാ കാര്യോ മമ പ്രിയചികീര്ഷയാ ॥ 10 ॥
യഥാ യഥാ ദാശരഥി ര്ധര്മ ഏവാസ്ഥിതോഽഭവത് ।
തഥാ തഥാ പ്രകൃതയോ രാമം പതിമകാമയന് ॥ 11 ॥
ബാഷ്പേണ പിഹിതം ദീനം രാമഃ സൌമിത്രിണാ സഹ ।
ചകര്ഷേവ ഗുണൈര്ബദ്ധ്വാ ജനം പുരനിവാസിനമ് ॥ 12 ॥
തേ ദ്വിജാസ്ത്രിവിധം വൃദ്ധാ ജ്ഞാനേന വയസൌജസാ ।
വയഃ പ്രകംപശിരസോ ദൂരാദൂചുരിദം വചഃ ॥ 13 ॥
വഹംതോ ജവനാ രാമം ഭോ ഭോ ജാത്യാസ്തുരംഗമാഃ ।
നിവര്തധ്വം ന ഗംതവ്യം ഹിതാ ഭവത ഭര്തരി ॥ 14 ॥
കര്ണവംതി ഹി ഭൂതാനി വിശേഷേണ തുരംഗമാഃ ।
യൂയം തസ്മാന്നിവര്തധ്വം യാചനാം പ്രതിവേദിതാഃ ॥ 15 ॥
ധര്മതഃ സ വിശുദ്ധാത്മാ വീരഃ ശുഭദൃഢവ്രതഃ ।
ഉപവാഹ്യസ്തു വോ ഭര്താ നാപവാഹ്യഃ പുരാദ്വനമ് ॥ 16 ॥
ഏവമാര്തപ്രലാപാംസ്താന് വൃദ്ധാന് പ്രലപതോ ദ്വിജാന് ।
അവേക്ഷ്യ സഹസാ രാമോ രഥാദവതതാര ഹ ॥ 17 ॥
പദ്ഭ്യാമേവ ജഗാമാഥ സസീത സ്സഹലക്ഷ്മണഃ ।
സന്നികൃഷ്ടപദന്യാസോ രാമോ വനപരായണഃ ॥ 18 ॥
ദ്വിജാതീംസ്തു പദാതീംസ്താന് രാമശ്ചാരിത്രവത്സലഃ ।
ന ശശാക ഘൃണാചക്ഷുഃ പരിമോക്തും രഥേന സഃ ॥ 19 ॥
ഗച്ഛംതമേവ തം ദൃഷ്ട്വാ രാമം സംഭ്രാംതചേതസഃ ।
ഊചുഃ പരമസംതപ്താ രാമം വാക്യമിദം ദ്വിജാഃ ॥ 20 ॥
ബ്രാഹ്മണ്യം സർവമേതത്ത്വാം ബ്രഹ്മണ്യമനുഗച്ഛതി ।
ദ്വിജസ്കംധാധിരൂഢാസ്ത്വാമഗ്നയോഽപ്യനുയാംത്യമീ ॥ 21 ॥
വാജപേയസമുത്ഥാനി ഛത്രാണ്യേതാനി പശ്യ നഃ ।
പൃഷ്ഠതോഽനുപ്രയാതാനി മേഘാനിവ ജലാത്യയേ ॥ 22 ॥
അനവാപ്താതപത്രസ്യ രശ്മിസംതാപിതസ്യ തേ ।
ഏഭിശ്ഛായാം കരിഷ്യാമഃ സ്വൈശ്ഛത്രൈർവാജപേയികൈഃ ॥ 23 ॥
യാ ഹി നഃ സതതം ബുദ്ധിർവേദമംത്രാനുസാരിണീ ।
ത്വത്കൃതേ സാ കൃതാ വത്സ വനവാസാനുസാരിണീ ॥ 24 ॥
ഹൃദയേഷ്വേവ തിഷ്ഠംതി വേദാ യേ നഃ പരം ധനമ് ।
വത്സ്യംത്യപി ഗൃഹേഷ്വേവ ദാരാശ്ചാരിത്രരക്ഷിതാഃ ॥ 25 ॥
ന പുനര്നിശ്ചയഃ കാര്യസ്ത്വദ്ഗതൌ സുകൃതാ മതിഃ ।
ത്വയി ധര്മവ്യപേക്ഷേ തു കിം സ്യാദ്ധര്മപഥേ സ്ഥിതമ് ॥ 26 ॥
യാചിതോ നോ നിവര്തസ്വ ഹംസശുക്ലശിരോരുഹൈഃ ।
ശിരോഭിര്നിഭൃതാചാര മഹീപതനപാംസുലൈഃ ॥ 27 ॥
ബഹൂനാം വിതതാ യജ്ഞാ ദ്വിജാനാം യ ഇഹാഗതാഃ ।
തേഷാം സമാപ്തിരായത്താ തവ വത്സ നിവര്തനേ ॥ 28 ॥
ഭക്തിമംതി ഹി ഭൂതാനി ജംഗമാജംഗമാനി ച ।
യാചമാനേഷു രാമ ത്വം ഭക്തിം ഭക്തേഷു ദര്ശയ ॥ 29 ॥
അനുഗംതുമശക്താ സ്ത്വാം മൂലൈരുദ്ധതവേഗിനഃ ।
ഉന്നതാ വായുവേഗേന വിക്രോശംതീവ പാദപാഃ ॥ 30 ॥
നിശ്ചേഷ്ടാഹാരസംചാരാ വൃക്ഷൈകസ്ഥാനവിഷ്ഠിതാഃ ।
പക്ഷിണോഽപി പ്രയാചംതേ സർവഭൂതാനുകംപിനമ് ॥ 31 ॥
ഏവം വിക്രോശതാം തേഷാം ദ്വിജാതീനാം നിവര്തനേ ।
ദദൃശേ തമസാ തത്ര വാരയംതീവ രാഘവമ് ॥ 32 ॥
തതഃ സുമംത്രോഽപി രഥാദ്വിമുച്യ ശ്രാംതാന്ഹയാന്സംപരിവര്ത്യ ശീഘ്രമ് ।
പീതോദകാംസ്തോയപരിപ്ലുതാംഗാ നചാരയദ്വൈ തമസാവിദൂരേ ॥ 33 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ പംചചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
