ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාංඩම් ।
අථ සප්තපංචාශස්සර්ගඃ ।
කථයිත්වා සුදුඃඛාර්තස්සුමංත්රේණ චිරං සහ ।
රාමේ දක්ෂිණකූලස්ථේ ජගාම ස්වගෘහං ගුහඃ ॥ 1 ॥
භරද්වාජාභිගමනං ප්රයාගේ ච සහාऽසනම් ।
ආගිරේර්ගමනං තේෂාං තත්රස්ථෛරුපලක්ෂිතම් ॥ 2 ॥
අනුජ්ඤාතස්සුමංත්රෝऽථ යෝජයිත්වා හයෝත්තමාන් ।
අයෝධ්යාමේව නගරීං ප්රයයෞ ගාඪදුර්මනාඃ ॥ 3 ॥
ස වනානි සුගංධීනි සරිතශ්ච සරාංසි ච ।
පශ්යන්නතියයෞ ශීඝ්රං ග්රාමාණි නගරාණි ච ॥ 4 ॥
තත ස්සායාහ්න සමයේ තෘතීයේऽහනි සාරථිඃ ।
අයෝධ්යාං සමනුප්රාප්ය නිරානංදාං දදර්ශ හ ॥ 5 ॥
ස ශූන්යාමිව නිශ්ශබ්දාං දෘෂ්ට්වා පරමදුර්මනාඃ ।
සුමංත්රශ්චිංතයාමාස ශෝකවේගසමාහතඃ ॥ 6 ॥
කච්චින්න සගජා සාऽශ්වා සජනා සජනාධිපා ।
රාමසංතාපදුඃඛේන දග්ධා ශෝකාග්නිනා පුරී ॥ 7 ॥
ඉති චිංතාපරස්සූතෝ වාජිභිශ්ශීඝ්රපාතිභිඃ ।
නගරද්වාරමාසාද්ය ත්වරිතඃ ප්රවිවේශ හ ॥ 8 ॥
සුමංත්රමභියාංතං තං ශතශෝऽථ සහස්රශඃ ।
ක්ව රාම ඉති පෘච්ඡංතස්සූතමභ්යද්රවන්නරාඃ ॥ 9 ॥
තේෂාං ශශංස ගංගායාමහමාපෘච්ඡ්ය රාඝවම් ।
අනුජ්ඤාතෝ නිවෘත්තෝऽස්මි ධාර්මිකේණ මහාත්මානා ॥ 10 ॥
තේ තීර්ණා ඉති විජ්ඤාය බාෂ්පපූර්ණමුඛා ජනාඃ ।
අහෝ ධිගිති නිශ්ශ්වස්ය හා රාමේති ච චුක්රුශුඃ ॥ 11 ॥
ශුශ්රාව ච වචස්තේෂාං බෘංදං බෘංදං ච තිෂ්ඨතාම් ।
හතාස්ම ඛලු යේ නේහ පශ්යාම ඉති රාඝවම් ॥ 12 ॥
දානයජ්ඤවිවාහේෂු සමාජේෂු මහත්සු ච ।
න ද්රක්ෂ්යාමඃ පුන ර්ජාතු ධාර්මිකං රාමමංතරා ॥ 13 ॥
කිං සමර්ථං ජනස්යාස්ය කිං ප්රියං කිං සුඛාවහම් ।
ඉති රාමේණ නගරං පිතෘවත්පරිපාලිතම් ॥ 14 ॥
වාතායනගතානාං ච ස්ත්රීණාමන්වංතරාපණම් ।
රාමශෝකාභිතප්තානාං ශුශ්රාව පරිදේවනම් ॥ 15 ॥
ස රාජමාර්ගමධ්යේන සුමංත්රඃ පිහිතානනඃ ।
යත්ර රාජා දශරථස්තදේවෝපයයෞ ගෘහම් ॥ 16 ॥
සෝऽවතීර්ය රථාච්ඡීඝ්රං රාජවේශ්ම ප්රවිශ්ය ච ।
කක්ෂ්යා ස්සප්තාභිචක්රාම මහාජනසමාකුලාඃ ॥ 17 ॥
හර්ම්යෛ ර්විමානෛඃ ප්රාසාදෛරවේක්ෂ්යාථ සමාගතම් ।
හාහාකාරකෘතා නාර්යෝ රාමදර්ශනකර්ශිතාඃ ॥ 18 ॥
ආයතෛර්විමලෛර්නේත්රෛරශ්රුවේගපරිප්ලුතෛඃ ।
අන්යෝන්යමභිවීක්ෂංතේऽව්යක්තමාර්තතරාඃ ස්ත්රියඃ ॥ 19 ॥
තතෝ දශරථස්ත්රීණාං ප්රාසාදේභ්ය ස්තත ස්තතඃ ।
රාමශෝකාභිතප්තානාං මංදං ශුශ්රාව ජල්පිතම් ॥ 20 ॥
සහ රාමේණ නිර්යාතෝ විනා රාම මිහාගතඃ ।
සූතඃ කින්නාම කෞසල්යාං ශෝචංතීං ප්රතිවක්ෂ්යති ॥ 21 ॥
යථා ච මන්යේ දුර්ජීවමේවං න සුකරං ධ්රුවම් ।
ආච්ඡිද්ය පුත්රේ නිර්යාතේ කෞසල්යා යත්ර ජීවති ॥ 22 ॥
සත්යරූපං තු තද්වාක්යං රාජ්ඤඃ ස්ත්රීණාං නිශාමයන් ।
ප්රදීප්තමිව ශෝකේන විවේශ සහසා ගෘහම් ॥ 23 ॥
ස ප්රවිශ්යාෂ්ටමීං කක්ෂ්යාං රාජානං දීනමාතුරම් ।
පුත්රශෝකපරිම්ලානමපශ්යත්පාංඩුරේ ගෘහේ ॥ 24 ॥
අභිගම්ය තමාසීනං නරේංද්රේ මභිවාද්ය ච ।
සුමංත්රෝ රාමවචනං යථෝක්තං ප්රත්යවේදයත් ॥ 25 ॥
ස තූෂ්ණීමේව තච්ඡ්රුත්වා රාජා විභ්රාංතචේතනඃ ।
මූර්ඡිතෝ න්යපතද්භූමෞ රාමශෝකාභිපීඩිතඃ ॥ 26 ॥
තතෝऽංතඃපුරමාවිද්ධං මූර්ඡිතේ පෘථිවීපතෞ ।
උද්ධෘත්ය බාහූ චුක්රෝශ නෘපතෞ පතිතේක්ෂිතෞ ॥ 27 ॥
සුමිත්රයා තු සහිතා කෞසල්යා පතිතං පතිම් ।
උත්ථාපයාමාස තදා වචනං චේදමබ්රවීත් ॥ 28 ॥
ඉමං තස්ය මහාභාග දූතං දුෂ්කරකාරිණඃ ।
වනවාසාදනුප්රාප්තං කස්මාන්න ප්රතිභාෂසේ ॥ 29 ॥
අද්යෛවමනයං කෘත්වා ව්යපත්රපසි රාඝව ।
උත්තිෂ්ඨ සුකෘතං තේස්තු ශෝකේ නස්යා ත්සහායතා ॥ 30 ॥
දේව යස්යා භයාද්රාමං නානුපෘච්ඡසි සාරථිම් ।
නේහ තිෂ්ඨිති කෛකේයී විස්රබ්ධං ප්රතිභාෂ්යතාම් ॥ 31 ॥
සා තථෝක්ත්වා මහාරාජං කෞසල්යා ශෝකලාලසා ।
ධරණ්යාං නිපපාතාऽශු බාෂ්පවිප්ලුතභාෂිණී ॥ 32 ॥
ඒවං විලපතීං දෘෂ්ට්වා කෞසල්යාං පතිතාං භුවි ।
පතිං චාවේක්ෂ්ය තා ස්සර්වා සුස්වරං රුරුදුඃ ස්ත්රියඃ ॥ 33 ॥
තත ස්තමංතඃපුරනාදමුත්ථිතං සමීක්ෂ්ය වෘද්ධා ස්තරුණාශ්ච මානවාඃ ।
ස්ත්රියශ්ච සර්වා රුරුදු ස්සමංතතඃ පුරං තදාසීත්පුනරේව සංකුලම් ॥ 34 ॥
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාංඩේ සප්තපංචාශස්සර්ගඃ ॥
