ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤਪਂਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਕਥਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਦੁਃਖਾਰ੍ਤਸ੍ਸੁਮਂਤ੍ਰੇਣ ਚਿਰਂ ਸਹ ।
ਰਾਮੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਕੂਲਸ੍ਥੇ ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਗ੍ਰੁਰੁਇਹਂ ਗੁਹਃ ॥ 1 ॥
ਭਰਦ੍ਵਾਜਾਭਿਗਮਨਂ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਚ ਸਹਾਸਨਮ੍ ।
ਆਗਿਰੇਰ੍ਗਮਨਂ ਤੇਸ਼ਾਂ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੈਰੁਪਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ॥ 2 ॥
ਅਨੁਜ੍ਞਾਤਸ੍ਸੁਮਂਤ੍ਰੋਥ ਯੋਜਯਿਤ੍ਵਾ ਹਯੋਤ੍ਤਮਾਨ੍ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਮੇਵ ਨਗਰੀਂ ਪ੍ਰਯਯੌ ਗਾਢਦੁਰ੍ਮਨਾਃ ॥ 3 ॥
ਸ ਵਨਾਨਿ ਸੁਗਂਧੀਨਿ ਸਰਿਤਸ਼੍ਚ ਸਰਾਂਸਿ ਚ ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਤਿਯਯੌ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗ੍ਰਾਮਾਣਿ ਨਗਰਾਣਿ ਚ ॥ 4 ॥
ਤਤ ਸ੍ਸਾਯਾਹ੍ਨ ਸਮਯੇ ਤ੍ਰੁਰੁਇਤੀਯੇਹਨਿ ਸਾਰਥਿਃ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਂ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਿਰਾਨਂਦਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਹ ॥ 5 ॥
ਸ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਮਿਵ ਨਿਸ਼੍ਸ਼ਬ੍ਦਾਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਮਦੁਰ੍ਮਨਾਃ ।
ਸੁਮਂਤ੍ਰਸ਼੍ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਸ਼ੋਕਵੇਗਸਮਾਹਤਃ ॥ 6 ॥
ਕਚ੍ਚਿਨ੍ਨ ਸਗਜਾ ਸਾਸ਼੍ਵਾ ਸਜਨਾ ਸਜਨਾਧਿਪਾ ।
ਰਾਮਸਂਤਾਪਦੁਃਖੇਨ ਦਗ੍ਧਾ ਸ਼ੋਕਾਗ੍ਨਿਨਾ ਪੁਰੀ ॥ 7 ॥
ਇਤਿ ਚਿਂਤਾਪਰਸ੍ਸੂਤੋ ਵਾਜਿਭਿਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਪਾਤਿਭਿਃ ।
ਨਗਰਦ੍ਵਾਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤ੍ਵਰਿਤਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ॥ 8 ॥
ਸੁਮਂਤ੍ਰਮਭਿਯਾਂਤਂ ਤਂ ਸ਼ਤਸ਼ੋਥ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।
ਕ੍ਵ ਰਾਮ ਇਤਿ ਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਂਤਸ੍ਸੂਤਮਭ੍ਯਦ੍ਰਵਨ੍ਨਰਾਃ ॥ 9 ॥
ਤੇਸ਼ਾਂ ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਗਂਗਾਯਾਮਹਮਾਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ੍ਯ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਅਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਨਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੋਸ੍ਮਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਾ ॥ 10 ॥
ਤੇ ਤੀਰ੍ਣਾ ਇਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਬਾਸ਼੍ਪਪੂਰ੍ਣਮੁਖਾ ਜਨਾਃ ।
ਅਹੋ ਧਿਗਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਹਾ ਰਾਮੇਤਿ ਚ ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ ॥ 11 ॥
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਚ ਵਚਸ੍ਤੇਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰੁਰੁਇਂਦਂ ਬ੍ਰੁਰੁਇਂਦਂ ਚ ਤਿਸ਼੍ਠਤਾਮ੍ ।
ਹਤਾਸ੍ਮ ਖਲੁ ਯੇ ਨੇਹ ਪਸ਼੍ਯਾਮ ਇਤਿ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 12 ॥
ਦਾਨਯਜ੍ਞਵਿਵਾਹੇਸ਼ੁ ਸਮਾਜੇਸ਼ੁ ਮਹਤ੍ਸੁ ਚ ।
ਨ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਃ ਪੁਨ ਰ੍ਜਾਤੁ ਧਾਰ੍ਮਿਕਂ ਰਾਮਮਂਤਰਾ ॥ 13 ॥
ਕਿਂ ਸਮਰ੍ਥਂ ਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਕਿਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਿਂ ਸੁਖਾਵਹਮ੍ ।
ਇਤਿ ਰਾਮੇਣ ਨਗਰਂ ਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਵਤ੍ਪਰਿਪਾਲਿਤਮ੍ ॥ 14 ॥
ਵਾਤਾਯਨਗਤਾਨਾਂ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਨ੍ਵਂਤਰਾਪਣਮ੍ ।
ਰਾਮਸ਼ੋਕਾਭਿਤਪ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਪਰਿਦੇਵਨਮ੍ ॥ 15 ॥
ਸ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗਮਧ੍ਯੇਨ ਸੁਮਂਤ੍ਰਃ ਪਿਹਿਤਾਨਨਃ ।
ਯਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤਦੇਵੋਪਯਯੌ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਮ੍ ॥ 16 ॥
ਸੋਵਤੀਰ੍ਯ ਰਥਾਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਰਾਜਵੇਸ਼੍ਮ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚ ।
ਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਸ੍ਸਪ੍ਤਾਭਿਚਕ੍ਰਾਮ ਮਹਾਜਨਸਮਾਕੁਲਾਃ ॥ 17 ॥
ਹਰ੍ਮ੍ਯੈ ਰ੍ਵਿਮਾਨੈਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦੈਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਥ ਸਮਾਗਤਮ੍ ।
ਹਾਹਾਕਾਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਨਾਰ੍ਯੋ ਰਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ॥ 18 ॥
ਆਯਤੈਰ੍ਵਿਮਲੈਰ੍ਨੇਤ੍ਰੈਰਸ਼੍ਰੁਵੇਗਪਰਿਪ੍ਲੁਤੈਃ ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਭਿਵੀਕ੍ਸ਼ਂਤੇਵ੍ਯਕ੍ਤਮਾਰ੍ਤਤਰਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ 19 ॥
ਤਤੋ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਾਸਾਦੇਭ੍ਯ ਸ੍ਤਤ ਸ੍ਤਤਃ ।
ਰਾਮਸ਼ੋਕਾਭਿਤਪ੍ਤਾਨਾਂ ਮਂਦਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਜਲ੍ਪਿਤਮ੍ ॥ 20 ॥
ਸਹ ਰਾਮੇਣ ਨਿਰ੍ਯਾਤੋ ਵਿਨਾ ਰਾਮ ਮਿਹਾਗਤਃ ।
ਸੂਤਃ ਕਿਨ੍ਨਾਮ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਸ਼ੋਚਂਤੀਂ ਪ੍ਰਤਿਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 21 ॥
ਯਥਾ ਚ ਮਨ੍ਯੇ ਦੁਰ੍ਜੀਵਮੇਵਂ ਨ ਸੁਕਰਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ।
ਆਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਯਾਤੇ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਯਤ੍ਰ ਜੀਵਤਿ ॥ 22 ॥
ਸਤ੍ਯਰੂਪਂ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯਨ੍ ।
ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਿਵ ਸ਼ੋਕੇਨ ਵਿਵੇਸ਼ ਸਹਸਾ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਮ੍ ॥ 23 ॥
ਸ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਟਮੀਂ ਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾਂ ਰਾਜਾਨਂ ਦੀਨਮਾਤੁਰਮ੍ ।
ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਪਰਿਮ੍ਲਾਨਮਪਸ਼੍ਯਤ੍ਪਾਂਡੁਰੇ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹੇ ॥ 24 ॥
ਅਭਿਗਮ੍ਯ ਤਮਾਸੀਨਂ ਨਰੇਂਦ੍ਰੇ ਮਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ।
ਸੁਮਂਤ੍ਰੋ ਰਾਮਵਚਨਂ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ॥ 25 ॥
ਸ ਤੂਸ਼੍ਣੀਮੇਵ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਵਿਭ੍ਰਾਂਤਚੇਤਨਃ ।
ਮੂਰ੍ਛਿਤੋ ਨ੍ਯਪਤਦ੍ਭੂਮੌ ਰਾਮਸ਼ੋਕਾਭਿਪੀਡਿਤਃ ॥ 26 ॥
ਤਤੋਂਤਃਪੁਰਮਾਵਿਦ੍ਧਂ ਮੂਰ੍ਛਿਤੇ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵੀਪਤੌ ।
ਉਦ੍ਧ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਬਾਹੂ ਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਤੌ ਪਤਿਤੇਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ॥ 27 ॥
ਸੁਮਿਤ੍ਰਯਾ ਤੁ ਸਹਿਤਾ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਪਤਿਤਂ ਪਤਿਮ੍ ।
ਉਤ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਵਚਨਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 28 ॥
ਇਮਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗ ਦੂਤਂ ਦੁਸ਼੍ਕਰਕਾਰਿਣਃ ।
ਵਨਵਾਸਾਦਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼ਸੇ ॥ 29 ॥
ਅਦ੍ਯੈਵਮਨਯਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਪਤ੍ਰਪਸਿ ਰਾਘਵ ।
ਉਤ੍ਤਿਸ਼੍ਠ ਸੁਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਤੇਸ੍ਤੁ ਸ਼ੋਕੇ ਨਸ੍ਯਾ ਤ੍ਸਹਾਯਤਾ ॥ 30 ॥
ਦੇਵ ਯਸ੍ਯਾ ਭਯਾਦ੍ਰਾਮਂ ਨਾਨੁਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਸਿ ਸਾਰਥਿਮ੍ ।
ਨੇਹ ਤਿਸ਼੍ਠਿਤਿ ਕੈਕੇਯੀ ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 31 ॥
ਸਾ ਤਥੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਰਾਜਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸ਼ੋਕਲਾਲਸਾ ।
ਧਰਣ੍ਯਾਂ ਨਿਪਪਾਤਾਸ਼ੁ ਬਾਸ਼੍ਪਵਿਪ੍ਲੁਤਭਾਸ਼ਿਣੀ ॥ 32 ॥
ਏਵਂ ਵਿਲਪਤੀਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਪਤਿਤਾਂ ਭੁਵਿ ।
ਪਤਿਂ ਚਾਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵਾ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਰੁਰੁਦੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ 33 ॥
ਤਤ ਸ੍ਤਮਂਤਃਪੁਰਨਾਦਮੁਤ੍ਥਿਤਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾ ਸ੍ਤਰੁਣਾਸ਼੍ਚ ਮਾਨਵਾਃ ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾ ਰੁਰੁਦੁ ਸ੍ਸਮਂਤਤਃ ਪੁਰਂ ਤਦਾਸੀਤ੍ਪੁਨਰੇਵ ਸਂਕੁਲਮ੍ ॥ 34 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਸਪ੍ਤਪਂਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
