ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸ਼ਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਮੇਵਂ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਂ ਭਰਤਂ ਕੈਕਯੀ ਸੁਤਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਵਦਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠੋ ਵਸਿਸ਼੍ਠ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਵਾਗ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਿਃ ॥ 1 ॥
ਅਲਂ ਸ਼ੋਕੇਨ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਯਸ਼ਃ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲਂ ਨਰਪਤੇਃ ਕੁਰੁ ਸਂਯਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 2 ॥
ਵਸਿਸ਼੍ਠਸ੍ਯ ਵਚ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਭਰਤੋ ਧਾਰਣਾਂ ਗਤਃ ।
ਪ੍ਰੇਤਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ ॥ 3 ॥
ਉਦ੍ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਤੈਲਸਂਰੋਧਾਤ੍ਸਤੁ ਭੂਮੌ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਆਪੀਤਵਰ੍ਣਵਦਨਂ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਮਿਵ ਭੂਮਿਪਮ੍ ॥ 4 ॥
ਸਂਵੇਸ਼੍ਯ ਸ਼ਯਨੇ ਚਾਗ੍ਯ੍ਰੇ ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਪਰਿਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ।
ਤਤੋ ਦਸ਼ਰਥਂ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਲਲਾਪ ਸੁਦੁਃਖਿਤਃ ॥ 5 ॥
ਕਿਂ ਤੇ ਵ੍ਯਵਸਿਤਂ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰੋਸ਼ਿਤੇ ਮਯ੍ਯਨਾਗਤੇ ।
ਵਿਵਾਸ੍ਯ ਰਾਮਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ 6 ॥
ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਮਹਾਰਾਜ ਹਿਤ੍ਵੇਮਂ ਦੁਃਖਿਤਂ ਜਨਮ੍ ।
ਹੀਨਂ ਪੁਰੁਸ਼ਸਿਂਹੇਨ ਰਾਮੇਣਾਕ੍ਲਿਸ਼੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 7 ॥
ਯੋਗਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਤੁ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ ਕੋਸ੍ਮਿਨ੍ਕਲ੍ਪਯਿਤਾ ਪੁਰੇ ਤ੍ਵਯਿ ਪ੍ਰਯਾਤੇ ਸ੍ਵਸ੍ਤਾਤ ਰਾਮੇ ਚ ਵਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤੇ ॥ 8 ॥
ਵਿਧਵਾ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵੀ ਰਾਜਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਹੀਨਾ ਨ ਰਾਜਤੇ ।
ਹੀਨਚਂਦ੍ਰੇਵ ਰਜਨੀ ਨਗਰੀ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਮਾ ॥ 9 ॥
ਏਵਂ ਵਿਲਪਮਾਨਂ ਤਂ ਭਰਤਂ ਦੀਨਮਾਨਸਮ੍ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਨਂ ਭੂਯੋ ਵਸਿਸ਼੍ਠਸ੍ਤੁ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ॥ 10 ॥
ਪ੍ਰੇਤਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾਨਿ ਵਿਸ਼ਾਂ ਪਤੇਃ ।
ਤਾਨ੍ਯਵ੍ਯਗ੍ਰਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਕ੍ਰਿਯਾਂਤਾਮਵਿਚਾਰਿਤਮ੍ ॥ 11 ॥
ਤਥੇਤਿ ਭਰਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਸਿਸ਼੍ਠਸ੍ਯਾਭਿਪੂਜ੍ਯ ਤਤ੍ ।
ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਿਕ੍ਪੁਰੋਹਿਤਾਚਾਰ੍ਯਾਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਵਰਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ 12 ॥
ਯੇ ਤ੍ਵਗ੍ਨਯੋ ਨਰੇਂਦ੍ਰੇਸ੍ਯ ਚਾਗ੍ਨ੍ਯਗਾਰਾਦ੍ਬਹਿਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਃ ।
ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਿਗ੍ਭਿਰ੍ਯਾਜਕੈਸ਼੍ਚੈਵ ਤੇ ਆਹ੍ਰਿਯਂਤ ਯਥਾਵਿਧਿ ॥ 13 ॥
ਸ਼ਿਬਿਕਾਯਾਮਥਾਰੋਪ੍ਯ ਰਾਜਾਨਂ ਗਤਚੇਤਸਮ੍ ।
ਬਾਸ਼੍ਪਕਂਠਾ ਵਿਮਨਸਸ੍ਤਮੂਹੁਃ ਪਰਿਚਾਰਕਾਃ ॥ 14 ॥
ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਵਾਸਾਂਸਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ।
ਪ੍ਰਕਿਰਂਤੋ ਜਨਾ ਮਾਰ੍ਗਂ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਤੇਰਗ੍ਰਤੋ ਯਯੁਃ ॥ 15 ॥
ਚਂਦਨਾਗਰੁਨਿਰ੍ਯਾਸਾਨ੍ ਸਰਲਂ ਪਦ੍ਮਕਂ ਤਥਾ ।
ਦੇਵਦਾਰੂਣਿ ਚਾਹ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਪਯਂਤਿ ਤਥਾਪਰੇ ॥ 16 ॥
ਗਂਧਾਨੁਚ੍ਚਾਵਚਾਂਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਂ ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾਥ ਭੂਮਿਪਮ੍ ।
ਤਤ੍ਰ ਸਂਵੇਸ਼ਯਾਮਾਸੁਸ਼੍ਚਿਤਾਮਧ੍ਯੇ ਤਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਿਜਃ ॥ 17 ॥
ਤਦਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਜੇਪੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਿਜਃ ।
ਜਗੁਸ਼੍ਚ ਤੇ ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸਾਮਾਨਿ ਸਾਮਗਾਃ ॥ 18 ॥
ਸ਼ਿਬਿਕਾਭਿਸ਼੍ਚ ਯਾਨੈਸ਼੍ਚ ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਤਸ੍ਯ ਯੋਸ਼ਿਤਃ ।
ਨਗਰਾ ਨ੍ਨਿਰ੍ਯਯੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੈਃ ਪਰਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਸ੍ਤਦਾ ॥ 19 ॥
ਪ੍ਰਸਵ੍ਯਂ ਚਾਪਿ ਤਂ ਚਕੁਃ ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਿਜੋਗ੍ਨਿਚਿਤਂ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਮ੍ ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਾਃ ਕੌਸਲ੍ਯਾਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤਦਾ ॥ 20 ॥
ਕ੍ਰੌਂਚੀਨਾਮਿਵ ਨਾਰੀਣਾਂ ਨਿਨਾਦਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੇ ।
ਆਰ੍ਤਾਨਾਂ ਕਰੁਣਂ ਕਾਲੇ ਕ੍ਰੋਸ਼ਂਤੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ 21 ॥
ਤਤੋ ਰੁਦਂਤ੍ਯੋ ਵਿਵਸ਼ਾਵਿਲਪ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।
ਯਾਨੇਭ੍ਯਸ੍ਸਰਯੂਤੀਰਮਵਤੇਰੁਰ੍ਵਰਾਂਗਨਾਃ ॥ 22 ॥
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵੋਦਕਂ ਤੇ ਭਰਤੇਨ ਸਾਰ੍ਧਂ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਾਂਗਨਾ ਮਂਤ੍ਰਿਪੁਰੋਹਿਤਾ ਸ਼੍ਚ ।
ਪੁਰਂਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਰੁਪਰੀਤਨੇਤ੍ਰਾਃ ਭੂਮੌ ਦਸ਼ਾਹਂ ਵ੍ਯਨਯਂਤ ਦੁਃਖਮ੍ ॥ 23 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਸ਼ਟ੍ਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
