śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē ayōdhyākāṇḍam ।
atha ṣaṭsaptatitamassargaḥ ।
tamēvaṃ śōkasantaptaṃ bharataṃ kaikayī sutam ।
uvācha vadatāṃ śrēṣṭhō vasiṣṭha śśrēṣṭhavāgṛṣiḥ ॥ 1 ॥
alaṃ śōkēna bhadraṃ tē rājaputra mahāyaśaḥ ।
prāptakālaṃ narapatēḥ kuru saṃyānamuttamam ॥ 2 ॥
vasiṣṭhasya vacha śśṛtvā bharatō dhāraṇāṃ gataḥ ।
prētakāryāṇi sarvāṇi kārayāmāsa dharmavit ॥ 3 ॥
uddhṛtaṃ tailasaṃrōdhātsatu bhūmau nivēśitam ।
āpītavarṇavadanaṃ prasuptamiva bhūmipam ॥ 4 ॥
saṃvēśya śayanē chāgyrē nānāratnapariṣkṛtē ।
tatō daśarathaṃ putrō vilalāpa suduḥkhitaḥ ॥ 5 ॥
kiṃ tē vyavasitaṃ rājan prōṣitē mayyanāgatē ।
vivāsya rāmaṃ dharmajñaṃ lakṣmaṇaṃ cha mahābalam ॥ 6 ॥
kva yāsyasi mahārāja hitvēmaṃ duḥkhitaṃ janam ।
hīnaṃ puruṣasiṃhēna rāmēṇākliṣṭakarmaṇā ॥ 7 ॥
yōgakṣēmaṃ tu tē rājan kō'sminkalpayitā purē tvayi prayātē svastāta rāmē cha vanamāśritē ॥ 8 ॥
vidhavā pṛthivī rājan stvayā hīnā na rājatē ।
hīnachandrēva rajanī nagarī pratibhāti mā ॥ 9 ॥
ēvaṃ vilapamānaṃ taṃ bharataṃ dīnamānasam ।
abravīdvachanaṃ bhūyō vasiṣṭhastu mahāmuniḥ ॥ 10 ॥
prētakāryāṇi yānyasya kartavyāni viśāṃ patēḥ ।
tānyavyagraṃ mahābāhō kriyāntāmavichāritam ॥ 11 ॥
tathēti bharatō vākyaṃ vasiṣṭhasyābhipūjya tat ।
ṛtvikpurōhitāchāryān stvarayāmāsa sarvaśaḥ ॥ 12 ॥
yē tvagnayō narēndrēsya chāgnyagārādbahiṣkṛtāḥ ।
ṛtvigbhiryājakaiśchaiva tē āhriyanta yathāvidhi ॥ 13 ॥
śibikāyāmathā'rōpya rājānaṃ gatachētasam ।
bāṣpakaṇṭhā vimanasastamūhuḥ parichārakāḥ ॥ 14 ॥
hiraṇyaṃ cha suvarṇaṃ cha vāsāṃsi vividhāni cha ।
prakirantō janā mārgaṃ nṛpatēragratō yayuḥ ॥ 15 ॥
chandanāgaruniryāsān saralaṃ padmakaṃ tathā ।
dēvadārūṇi chāhṛtya kṣēpayanti tathāparē ॥ 16 ॥
gandhānuchchāvachāṃśchānyāṃ statra gatvātha bhūmipam ।
tatra saṃvēśayāmāsuśchitāmadhyē tamṛtvijaḥ ॥ 17 ॥
tadā hutāśanaṃ hutvā jēpustasya tadṛtvijaḥ ।
jaguścha tē yathāśāstra tatra sāmāni sāmagāḥ ॥ 18 ॥
śibikābhiścha yānaiścha yathārhaṃ tasya yōṣitaḥ ।
nagarā nniryayustatra vṛddhaiḥ parivṛtā stadā ॥ 19 ॥
prasavyaṃ chāpi taṃ chakuḥ ṛtvijō'gnichitaṃ nṛpam ।
striyaścha śōkasantaptāḥ kausalyāpramukhāstadā ॥ 20 ॥
krauñchīnāmiva nārīṇāṃ ninādastatra śuśruvē ।
ārtānāṃ karuṇaṃ kālē krōśantīnāṃ sahasraśaḥ ॥ 21 ॥
tatō rudantyō vivaśāvilapya cha punaḥ punaḥ ।
yānēbhyassarayūtīramavatērurvarāṅganāḥ ॥ 22 ॥
kṛtvōdakaṃ tē bharatēna sārdhaṃ nṛpāṅganā mantripurōhitā ścha ।
purampraviśyāśruparītanētrāḥ bhūmau daśāhaṃ vyanayanta duḥkham ॥ 23 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē ayōdhyākāṇḍē ṣaṭsaptatitamassargaḥ ॥