ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ഷട്സപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ।
തമേവം ശോകസംതപ്തം ഭരതം കൈകയീ സുതമ് ।
ഉവാച വദതാം ശ്രേഷ്ഠോ വസിഷ്ഠ ശ്ശ്രേഷ്ഠവാഗൃഷിഃ ॥ 1 ॥
അലം ശോകേന ഭദ്രം തേ രാജപുത്ര മഹായശഃ ।
പ്രാപ്തകാലം നരപതേഃ കുരു സംയാനമുത്തമമ് ॥ 2 ॥
വസിഷ്ഠസ്യ വച ശ്ശൃത്വാ ഭരതോ ധാരണാം ഗതഃ ।
പ്രേതകാര്യാണി സർവാണി കാരയാമാസ ധര്മവിത് ॥ 3 ॥
ഉദ്ധൃതം തൈലസംരോധാത്സതു ഭൂമൌ നിവേശിതമ് ।
ആപീതവര്ണവദനം പ്രസുപ്തമിവ ഭൂമിപമ് ॥ 4 ॥
സംവേശ്യ ശയനേ ചാഗ്യ്രേ നാനാരത്നപരിഷ്കൃതേ ।
തതോ ദശരഥം പുത്രോ വിലലാപ സുദുഃഖിതഃ ॥ 5 ॥
കിം തേ വ്യവസിതം രാജന് പ്രോഷിതേ മയ്യനാഗതേ ।
വിവാസ്യ രാമം ധര്മജ്ഞം ലക്ഷ്മണം ച മഹാബലമ് ॥ 6 ॥
ക്വ യാസ്യസി മഹാരാജ ഹിത്വേമം ദുഃഖിതം ജനമ് ।
ഹീനം പുരുഷസിംഹേന രാമേണാക്ലിഷ്ടകര്മണാ ॥ 7 ॥
യോഗക്ഷേമം തു തേ രാജന് കോഽസ്മിന്കല്പയിതാ പുരേ ത്വയി പ്രയാതേ സ്വസ്താത രാമേ ച വനമാശ്രിതേ ॥ 8 ॥
വിധവാ പൃഥിവീ രാജന് സ്ത്വയാ ഹീനാ ന രാജതേ ।
ഹീനചംദ്രേവ രജനീ നഗരീ പ്രതിഭാതി മാ ॥ 9 ॥
ഏവം വിലപമാനം തം ഭരതം ദീനമാനസമ് ।
അബ്രവീദ്വചനം ഭൂയോ വസിഷ്ഠസ്തു മഹാമുനിഃ ॥ 10 ॥
പ്രേതകാര്യാണി യാന്യസ്യ കര്തവ്യാനി വിശാം പതേഃ ।
താന്യവ്യഗ്രം മഹാബാഹോ ക്രിയാംതാമവിചാരിതമ് ॥ 11 ॥
തഥേതി ഭരതോ വാക്യം വസിഷ്ഠസ്യാഭിപൂജ്യ തത് ।
ഋത്വിക്പുരോഹിതാചാര്യാന് സ്ത്വരയാമാസ സർവശഃ ॥ 12 ॥
യേ ത്വഗ്നയോ നരേംദ്രേസ്യ ചാഗ്ന്യഗാരാദ്ബഹിഷ്കൃതാഃ ।
ഋത്വിഗ്ഭിര്യാജകൈശ്ചൈവ തേ ആഹ്രിയംത യഥാവിധി ॥ 13 ॥
ശിബികായാമഥാഽരോപ്യ രാജാനം ഗതചേതസമ് ।
ബാഷ്പകംഠാ വിമനസസ്തമൂഹുഃ പരിചാരകാഃ ॥ 14 ॥
ഹിരണ്യം ച സുവര്ണം ച വാസാംസി വിവിധാനി ച ।
പ്രകിരംതോ ജനാ മാര്ഗം നൃപതേരഗ്രതോ യയുഃ ॥ 15 ॥
ചംദനാഗരുനിര്യാസാന് സരലം പദ്മകം തഥാ ।
ദേവദാരൂണി ചാഹൃത്യ ക്ഷേപയംതി തഥാപരേ ॥ 16 ॥
ഗംധാനുച്ചാവചാംശ്ചാന്യാം സ്തത്ര ഗത്വാഥ ഭൂമിപമ് ।
തത്ര സംവേശയാമാസുശ്ചിതാമധ്യേ തമൃത്വിജഃ ॥ 17 ॥
തദാ ഹുതാശനം ഹുത്വാ ജേപുസ്തസ്യ തദൃത്വിജഃ ।
ജഗുശ്ച തേ യഥാശാസ്ത്ര തത്ര സാമാനി സാമഗാഃ ॥ 18 ॥
ശിബികാഭിശ്ച യാനൈശ്ച യഥാര്ഹം തസ്യ യോഷിതഃ ।
നഗരാ ന്നിര്യയുസ്തത്ര വൃദ്ധൈഃ പരിവൃതാ സ്തദാ ॥ 19 ॥
പ്രസവ്യം ചാപി തം ചകുഃ ഋത്വിജോഽഗ്നിചിതം നൃപമ് ।
സ്ത്രിയശ്ച ശോകസംതപ്താഃ കൌസല്യാപ്രമുഖാസ്തദാ ॥ 20 ॥
ക്രൌംചീനാമിവ നാരീണാം നിനാദസ്തത്ര ശുശ്രുവേ ।
ആര്താനാം കരുണം കാലേ ക്രോശംതീനാം സഹസ്രശഃ ॥ 21 ॥
തതോ രുദംത്യോ വിവശാവിലപ്യ ച പുനഃ പുനഃ ।
യാനേഭ്യസ്സരയൂതീരമവതേരുർവരാംഗനാഃ ॥ 22 ॥
കൃത്വോദകം തേ ഭരതേന സാര്ധം നൃപാംഗനാ മംത്രിപുരോഹിതാ ശ്ച ।
പുരംപ്രവിശ്യാശ്രുപരീതനേത്രാഃ ഭൂമൌ ദശാഹം വ്യനയംത ദുഃഖമ് ॥ 23 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ഷട്സപ്തതിതമസ്സര്ഗഃ ॥
