శ్రీమద్వాల్మీకీయ రామాయణే అయోధ్యాకాండమ్ ।
అథ షట్సప్తతితమస్సర్గః ।
తమేవం శోకసంతప్తం భరతం కైకయీ సుతమ్ ।
ఉవాచ వదతాం శ్రేష్ఠో వసిష్ఠ శ్శ్రేష్ఠవాగృషిః ॥ 1 ॥
అలం శోకేన భద్రం తే రాజపుత్ర మహాయశః ।
ప్రాప్తకాలం నరపతేః కురు సంయానముత్తమమ్ ॥ 2 ॥
వసిష్ఠస్య వచ శ్శృత్వా భరతో ధారణాం గతః ।
ప్రేతకార్యాణి సర్వాణి కారయామాస ధర్మవిత్ ॥ 3 ॥
ఉద్ధృతం తైలసంరోధాత్సతు భూమౌ నివేశితమ్ ।
ఆపీతవర్ణవదనం ప్రసుప్తమివ భూమిపమ్ ॥ 4 ॥
సంవేశ్య శయనే చాగ్య్రే నానారత్నపరిష్కృతే ।
తతో దశరథం పుత్రో విలలాప సుదుఃఖితః ॥ 5 ॥
కిం తే వ్యవసితం రాజన్ ప్రోషితే మయ్యనాగతే ।
వివాస్య రామం ధర్మజ్ఞం లక్ష్మణం చ మహాబలమ్ ॥ 6 ॥
క్వ యాస్యసి మహారాజ హిత్వేమం దుఃఖితం జనమ్ ।
హీనం పురుషసింహేన రామేణాక్లిష్టకర్మణా ॥ 7 ॥
యోగక్షేమం తు తే రాజన్ కోఽస్మిన్కల్పయితా పురే త్వయి ప్రయాతే స్వస్తాత రామే చ వనమాశ్రితే ॥ 8 ॥
విధవా పృథివీ రాజన్ స్త్వయా హీనా న రాజతే ।
హీనచంద్రేవ రజనీ నగరీ ప్రతిభాతి మా ॥ 9 ॥
ఏవం విలపమానం తం భరతం దీనమానసమ్ ।
అబ్రవీద్వచనం భూయో వసిష్ఠస్తు మహామునిః ॥ 10 ॥
ప్రేతకార్యాణి యాన్యస్య కర్తవ్యాని విశాం పతేః ।
తాన్యవ్యగ్రం మహాబాహో క్రియాంతామవిచారితమ్ ॥ 11 ॥
తథేతి భరతో వాక్యం వసిష్ఠస్యాభిపూజ్య తత్ ।
ఋత్విక్పురోహితాచార్యాన్ స్త్వరయామాస సర్వశః ॥ 12 ॥
యే త్వగ్నయో నరేంద్రేస్య చాగ్న్యగారాద్బహిష్కృతాః ।
ఋత్విగ్భిర్యాజకైశ్చైవ తే ఆహ్రియంత యథావిధి ॥ 13 ॥
శిబికాయామథాఽరోప్య రాజానం గతచేతసమ్ ।
బాష్పకంఠా విమనసస్తమూహుః పరిచారకాః ॥ 14 ॥
హిరణ్యం చ సువర్ణం చ వాసాంసి వివిధాని చ ।
ప్రకిరంతో జనా మార్గం నృపతేరగ్రతో యయుః ॥ 15 ॥
చందనాగరునిర్యాసాన్ సరలం పద్మకం తథా ।
దేవదారూణి చాహృత్య క్షేపయంతి తథాపరే ॥ 16 ॥
గంధానుచ్చావచాంశ్చాన్యాం స్తత్ర గత్వాథ భూమిపమ్ ।
తత్ర సంవేశయామాసుశ్చితామధ్యే తమృత్విజః ॥ 17 ॥
తదా హుతాశనం హుత్వా జేపుస్తస్య తదృత్విజః ।
జగుశ్చ తే యథాశాస్త్ర తత్ర సామాని సామగాః ॥ 18 ॥
శిబికాభిశ్చ యానైశ్చ యథార్హం తస్య యోషితః ।
నగరా న్నిర్యయుస్తత్ర వృద్ధైః పరివృతా స్తదా ॥ 19 ॥
ప్రసవ్యం చాపి తం చకుః ఋత్విజోఽగ్నిచితం నృపమ్ ।
స్త్రియశ్చ శోకసంతప్తాః కౌసల్యాప్రముఖాస్తదా ॥ 20 ॥
క్రౌంచీనామివ నారీణాం నినాదస్తత్ర శుశ్రువే ।
ఆర్తానాం కరుణం కాలే క్రోశంతీనాం సహస్రశః ॥ 21 ॥
తతో రుదంత్యో వివశావిలప్య చ పునః పునః ।
యానేభ్యస్సరయూతీరమవతేరుర్వరాంగనాః ॥ 22 ॥
కృత్వోదకం తే భరతేన సార్ధం నృపాంగనా మంత్రిపురోహితా శ్చ ।
పురంప్రవిశ్యాశ్రుపరీతనేత్రాః భూమౌ దశాహం వ్యనయంత దుఃఖమ్ ॥ 23 ॥
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాండే షట్సప్తతితమస్సర్గః ॥
