ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਤੁ ਮਂਦਾਸੁਸ੍ਸਰ੍ਵਤੋ ਮਂਦਮੁਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍ ।
ਆਦਾਵੇਵ ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਜਾਗ੍ਰਤਃ ॥ 1 ॥
ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਿਜਯਂ ਵਾਲੀ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਆਭਾਸ਼੍ਯ ਵ੍ਯਕ੍ਤਯਾ ਵਾਚਾ ਸਸ੍ਨੇਹਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 2 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਦੋਸ਼ੇਣ ਨ ਮਾਂ ਗਂਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਕਿਲ੍ਬਿਸ਼ਾਤ੍ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮਾਣਂ ਭਵਿਸ਼੍ਯੇਣ ਬੁਦ੍ਧਿਮੋਹੇਨ ਮਾਂ ਬਲਾਤ੍ ॥ 3 ॥
ਯੁਗਪਦ੍ਵਿਹਿਤਂ ਤਾਤ ਨ ਮਨ੍ਯੇ ਸੁਖਮਾਵਯੋਃ ।
ਸੌਹਾਰ੍ਦ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੁਰੁਇਯੁਕ੍ਤਂ ਹਿ ਤਦਿਦਂ ਤਾਤ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ॥ 4 ॥
ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯ ਤ੍ਵਮਦ੍ਯੈਵ ਰਾਜ੍ਯਮੇਸ਼ਾਂ ਵਨੌਕਸਾਮ੍ ।
ਮਾਮਪ੍ਯਦ੍ਯੈਵ ਗਚ੍ਛਂਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵੈਵਸ੍ਵਤਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ॥ 5 ॥
ਜੀਵਿਤਂ ਚ ਹਿ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਚ ਵਿਪੁਲਾਮਿਮਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਜਹਾਮ੍ਯੇਸ਼ ਵੈ ਤੂਰ੍ਣਂ ਮਹਚ੍ਚਾਗਰ੍ਹਿਤਂ ਯਸ਼ਃ ॥ 6 ॥
ਅਸ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਹਮਵਸ੍ਥਾਯਾਂ ਵੀਰ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਦ੍ਵਚਃ ।
ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਸੁਕਰਂ ਰਾਜਨ੍ਕਰ੍ਤੁਮੇਵ ਤਦਰ੍ਹਸਿ ॥ 7 ॥
ਸੁਖਾਰ੍ਹਂ ਸੁਖਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਂ ਬਾਲਮੇਨਮਬਾਲਿਸ਼ਮ੍ ।
ਬਾਸ਼੍ਪਪੂਰ੍ਣਮੁਖਂ ਪਸ਼੍ਯ ਭੂਮੌ ਪਤਿਤਮਂਗਦਮ੍ ॥ 8 ॥
ਮਮ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਪ੍ਰਿਯਤਰਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪੁਤ੍ਰਮਿਵੌਰਸਮ੍ ।
ਮਯਾ ਹੀਨਮਹੀਨਾਰ੍ਥਂ ਪਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਪਾਲਯ ॥ 9 ॥
ਤ੍ਵਮੇਵਾਸ੍ਯ ਹਿ ਦਾਤਾ ਚ ਪਰਿਤ੍ਰਾਤਾ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ।
ਭਯੇਸ਼੍ਵਭਯਦਸ਼੍ਚੈਵ ਯਥਾਹਂ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ 10 ॥
ਏਸ਼ ਤਾਰਾਤ੍ਮਜ ਸ਼੍ਰੀਮਾਂਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਤੁਲ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ।
ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਚ ਵਧੇ ਤੇਸ਼ਾਮਗ੍ਰਤਸ੍ਤੇ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 11 ॥
ਅਨੁਰੂਪਾਣਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਵਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਬਲਵਾਨ੍ਰਣੇ ।
ਕਰਿਸ਼੍ਯਤ੍ਯੇਸ਼ ਤਾਰੇਯਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ ਤਰੁਣੋਂਗਦਃ ॥ 12 ॥
ਸੁਸ਼ੇਣਦੁਹਿਤਾ ਚੇਯਮਰ੍ਥਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਵਿਮਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ।
ਔਤ੍ਪਾਤਿਕੇ ਚ ਵਿਵਿਧੇ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰਿਨਿਸ਼੍ਠਿਤਾ ॥ 13 ॥
ਯਦੇਸ਼ਾ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸਂਸ਼ਯਮ੍ ।
ਨ ਹਿ ਤਾਰਾਮਤਂ ਕਿਂਚਿਦਨ੍ਯਥਾ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 14 ॥
ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਚ ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਵਿਸ਼ਂਕਯਾ ।
ਸ੍ਯਾਦਧਰ੍ਮੋ ਹ੍ਯਕਰਣੇ ਤ੍ਵਾਂ ਚ ਹਿਂਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਮਾਨਿਤਃ ॥ 15 ॥
ਇਮਾਂ ਚ ਮਾਲਾਮਾਧਤ੍ਸ੍ਵ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਕਾਂਚਨੀਮ੍ ।
ਉਦਾਰਾ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਥਿਤਾ ਹ੍ਯਾਸ੍ਯਾਂ ਸਂਪ੍ਰਜਹ੍ਯਾਨ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਮਯਿ ॥ 16 ॥
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਲਿਨਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੁਰੁਇਸੌਹ੍ਰੁਰੁਇਦਾਤ੍ ।
ਹਰ੍ਸ਼ਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਦੀਨੋ ਗ੍ਰਹਗ੍ਰਸ੍ਤ ਇਵੋਡੁਰਾਟ੍ ॥ 17 ॥
ਤਦ੍ਵਾਲਿਵਚਨਾਚ੍ਛਾਂਤਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਯੁਕ੍ਤਮਤਂਦ੍ਰਿਤਃ ।
ਜਗ੍ਰਾਹ ਸੋਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤੋ ਮਾਲਾਂ ਤਾਂ ਚੈਵ ਕਾਂਚਨੀਮ੍ ॥ 18 ॥
ਤਾਂ ਮਾਲਾਂ ਕਾਂਚਨੀਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾਚੈਵਾਤ੍ਮਜਂ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਸਂਸਿਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯਭਾਵਾਯ ਸ੍ਨੇਹਾਦਂਗਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 19 ॥
ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਭਜਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਮਮਾਣਃ ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯੇ ।
ਸੁਖਦੁਃਖ ਸਹਃ ਕਾਲੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਸ਼ਗੋ ਭਵ ॥ 20 ॥
ਯਥਾ ਹਿ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਬਾਹੋ ਲਾਲਿਤਸ੍ਸਤਤਂ ਮਯਾ ।
ਨ ਤਥਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਤ੍ਵਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਬਹੁਮਂਸ੍ਯਤੇ ॥ 21 ॥
ਮਾਸ੍ਯਾਮਿਤ੍ਰੈਰ੍ਗਤਂ ਗਚ੍ਛੇਰ੍ਮਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰਰਿਂਦਮ ।
ਭਰ੍ਤੁਰਰ੍ਥਪਰੋ ਦਾਂਤਃ ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਸ਼ਗੋ ਭਵ ॥ 22 ॥
ਨ ਚਾਤਿਪ੍ਰਣਯਃ ਕਾਰ੍ਯਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋਪ੍ਰਣਯਸ਼੍ਚ ਤੇ ।
ਉਭਯਂ ਹਿ ਮਹਾਂਦੋਸ਼ ਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਂਤਰਦ੍ਰੁਰੁਇਗ੍ਭਵ ॥ 23 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾਥ ਵਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ਃ ਸ਼ਰਸਂਪੀਡਿਤੋ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮ੍ ।
ਵਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤੈਰ੍ਦਸ਼ਨੈ ਰ੍ਭੀਮੈਰ੍ਬਭੂਵੋਤ੍ਕ੍ਰਾਂਤਜੀਵਿਤਃ ॥ 24 ॥
ਤਤੋ ਵਿਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਾਨਰਾ ਹਰਿਯੂਥਪਾਃ ।
ਪਰਿਦੇਵਯਮਾਨਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਲਵਗਪੁਂਗਵਾਃ ॥ 25 ॥
ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾ ਹ੍ਯਦ੍ਯ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਸੀਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਤੇ ਵਾਨਰਾਧਿਪੇ ।
ਉਦ੍ਯਾਨਾਨਿ ਚ ਸ਼ੂਨ੍ਯਾਨਿ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਕਾਨਨਾਨਿ ਚ ॥ 26 ॥
ਹਤੇ ਪ੍ਲਵਗਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੇ ਨਿਸ਼੍ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਨਰਾਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਃ ।
ਯਸ੍ਯ ਵੇਗੇਨ ਮਹਤਾ ਕਾਨਨਾਨਿ ਵਨਾਨਿ ਚ ।
ਪੁਸ਼੍ਪੌਘੇਣਾਨੁਬਧ੍ਯਂਤੇ ਕਰਿਸ਼੍ਯਤਿ ਤਦਦ੍ਯ ਕਃ ॥ 27 ॥
ਯੇਨ ਦਤ੍ਤਂ ਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਗਂਧਰ੍ਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 28 ॥
ਗੋਲਭਸ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੋਰ੍ਦਸ਼ਵਰ੍ਸ਼ਾਣਿ ਪਂਚ ਚ ।
ਨੈਵ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨ ਦਿਵਸੇ ਤਦ੍ਯੁਦ੍ਧਮੁਪਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ॥ 29 ॥
ਤਤਸ੍ਤੁ ਸ਼ੋਡਸ਼ੇ ਵਰ੍ਸ਼ੇ ਗੋਲਭੋ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਃ ।
ਹਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦੁਰ੍ਵਿਨੀਤਂ ਤੁ ਵਾਲੀ ਦਂਸ਼੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਵਾਨ੍ ॥ 30 ॥
ਸਰ੍ਵਾਭਯਂਕਰੋਸ੍ਮਾਕਂ ਕਥਮੇਸ਼ ਨਿਪਾਤਿਤਃ ।
ਹਤੇ ਤੁ ਵੀਰੇ ਪ੍ਲਵਗਾਧਿਪੇ ਤਦਾ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨ ਸ਼ਰ੍ਮ ਲੇਭਿਰੇ ।
ਵਨੇਚਰਾਃ ਸਿਂਹਯੁਤੇ ਮਹਾਵਨੇ ਯਥਾ ਹਿ ਗਾਵੋ ਨਿਹਤੇ ਗਵਾਂ ਪਤੌ ॥ 31 ॥
ਤਤਸ੍ਤੁ ਤਾਰਾ ਵ੍ਯਸਨਾਰ੍ਣਵਾਪ੍ਲੁਤਾ ਮ੍ਰੁਰੁਇਤਸ੍ਯ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਵਦਨਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਾ ।
ਜਗਾਮ ਭੂਮਿਂ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਵਾਲਿਨਂ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਂ ਛਿਨ੍ਨਮਿਵਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਲਤਾ ॥ 32 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡੇ ਦ੍ਵਾਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
