ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଦ୍ଵାଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ତୁ ମଂଦାସୁସ୍ସର୍ଵତୋ ମଂଦମୁଚ୍ଛ୍ଵସନ୍ ।
ଆଦାଵେଵ ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଦଦର୍ଶତ୍ଵାତ୍ମଜାଗ୍ରତଃ ॥ 1 ॥
ତଂ ପ୍ରାପ୍ତଵିଜୟଂ ଵାଲୀ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ଲଵଗେଶ୍ଵରଃ ।
ଆଭାଷ୍ୟ ଵ୍ୟକ୍ତୟା ଵାଚା ସସ୍ନେହମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 2 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵ ଦୋଷେଣ ନ ମାଂ ଗଂତୁମର୍ହସି କିଲ୍ବିଷାତ୍ ।
କୃଷ୍ୟମାଣଂ ଭଵିଷ୍ୟେଣ ବୁଦ୍ଧିମୋହେନ ମାଂ ବଲାତ୍ ॥ 3 ॥
ୟୁଗପଦ୍ଵିହିତଂ ତାତ ନ ମନ୍ୟେ ସୁଖମାଵୟୋଃ ।
ସୌହାର୍ଦ ଭ୍ରାତୃୟୁକ୍ତଂ ହି ତଦିଦଂ ତାତ ନାନ୍ୟଥା ॥ 4 ॥
ପ୍ରତିପଦ୍ୟ ତ୍ଵମଦ୍ୟୈଵ ରାଜ୍ୟମେଷାଂ ଵନୌକସାମ୍ ।
ମାମପ୍ୟଦ୍ୟୈଵ ଗଚ୍ଛଂତଂ ଵିଦ୍ଧି ଵୈଵସ୍ଵତକ୍ଷୟମ୍ ॥ 5 ॥
ଜୀଵିତଂ ଚ ହି ରାଜ୍ୟଂ ଚ ଶ୍ରିୟଂ ଚ ଵିପୁଲାମିମାମ୍ ।
ପ୍ରଜହାମ୍ୟେଷ ଵୈ ତୂର୍ଣଂ ମହଚ୍ଚାଗର୍ହିତଂ ୟଶଃ ॥ 6 ॥
ଅସ୍ୟାଂ ତ୍ଵହମଵସ୍ଥାୟାଂ ଵୀର ଵକ୍ଷ୍ୟାମି ୟଦ୍ଵଚଃ ।
ୟଦ୍ୟପ୍ୟସୁକରଂ ରାଜନ୍କର୍ତୁମେଵ ତଦର୍ହସି ॥ 7 ॥
ସୁଖାର୍ହଂ ସୁଖସଂଵୃଦ୍ଧଂ ବାଲମେନମବାଲିଶମ୍ ।
ବାଷ୍ପପୂର୍ଣମୁଖଂ ପଶ୍ୟ ଭୂମୌ ପତିତମଂଗଦମ୍ ॥ 8 ॥
ମମ ପ୍ରାଣୈଃ ପ୍ରିୟତରଂ ପୁତ୍ରଂ ପୁତ୍ରମିଵୌରସମ୍ ।
ମୟା ହୀନମହୀନାର୍ଥଂ ପର୍ଵତଃ ପରିପାଲୟ ॥ 9 ॥
ତ୍ଵମେଵାସ୍ୟ ହି ଦାତା ଚ ପରିତ୍ରାତା ଚ ସର୍ଵଶଃ ।
ଭୟେଷ୍ଵଭୟଦଶ୍ଚୈଵ ୟଥାଽହଂ ପ୍ଲଵଗେଶ୍ଵର ॥ 10 ॥
ଏଷ ତାରାତ୍ମଜ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତ୍ଵୟା ତୁଲ୍ୟପରାକ୍ରମଃ ।
ରକ୍ଷସାଂ ଚ ଵଧେ ତେଷାମଗ୍ରତସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ୟତି ॥ 11 ॥
ଅନୁରୂପାଣି କର୍ମାଣି ଵିକ୍ରମ୍ୟ ବଲଵାନ୍ରଣେ ।
କରିଷ୍ୟତ୍ୟେଷ ତାରେୟସ୍ତରସ୍ଵୀ ତରୁଣୋଽଂଗଦଃ ॥ 12 ॥
ସୁଷେଣଦୁହିତା ଚେୟମର୍ଥସୂକ୍ଷ୍ମଵିମନିଶ୍ଚୟେ ।
ଔତ୍ପାତିକେ ଚ ଵିଵିଧେ ସର୍ଵତଃ ପରିନିଷ୍ଠିତା ॥ 13 ॥
ୟଦେଷା ସାଧ୍ଵିତି ବ୍ରୂୟାତ୍କାର୍ୟଂ ତନ୍ମୁକ୍ତସଂଶୟମ୍ ।
ନ ହି ତାରାମତଂ କିଂଚିଦନ୍ୟଥା ପରିଵର୍ତତେ ॥ 14 ॥
ରାଘଵସ୍ୟ ଚ ତେ କାର୍ୟଂ କର୍ତଵ୍ୟମଵିଶଂକୟା ।
ସ୍ୟାଦଧର୍ମୋ ହ୍ୟକରଣେ ତ୍ଵାଂ ଚ ହିଂସ୍ୟାଦ୍ଵିମାନିତଃ ॥ 15 ॥
ଇମାଂ ଚ ମାଲାମାଧତ୍ସ୍ଵ ଦିଵ୍ୟାଂ ସୁଗ୍ରୀଵ କାଂଚନୀମ୍ ।
ଉଦାରା ଶ୍ରୀସ୍ଥିତା ହ୍ୟାସ୍ୟାଂ ସଂପ୍ରଜହ୍ୟାନ୍ମୃତେ ମୟି ॥ 16 ॥
ଇତ୍ୟେଵମୁକ୍ତସ୍ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାଲିନା ଭ୍ରାତୃସୌହୃଦାତ୍ ।
ହର୍ଷଂ ତ୍ୟକ୍ତ୍ଵା ପୁନର୍ଦୀନୋ ଗ୍ରହଗ୍ରସ୍ତ ଇଵୋଡୁରାଟ୍ ॥ 17 ॥
ତଦ୍ଵାଲିଵଚନାଚ୍ଛାଂତଃ କୁର୍ଵନ୍ୟୁକ୍ତମତଂଦ୍ରିତଃ ।
ଜଗ୍ରାହ ସୋଽଭ୍ୟନୁଜ୍ଞାତୋ ମାଲାଂ ତାଂ ଚୈଵ କାଂଚନୀମ୍ ॥ 18 ॥
ତାଂ ମାଲାଂ କାଂଚନୀଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଚୈଵାତ୍ମଜଂ ସ୍ଥିତମ୍ ।
ସଂସିଦ୍ଧଃ ପ୍ରେତ୍ୟଭାଵାୟ ସ୍ନେହାଦଂଗଦମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 19 ॥
ଦେଶକାଲୌ ଭଜସ୍ଵାଦ୍ୟ କ୍ଷମମାଣଃ ପ୍ରିୟାପ୍ରିୟେ ।
ସୁଖଦୁଃଖ ସହଃ କାଲେ ସୁଗ୍ରୀଵଵଶଗୋ ଭଵ ॥ 20 ॥
ୟଥା ହି ତ୍ଵଂ ମହାବାହୋ ଲାଲିତସ୍ସତତଂ ମୟା ।
ନ ତଥା ଵର୍ତମାନଂ ତ୍ଵାଂ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ବହୁମଂସ୍ୟତେ ॥ 21 ॥
ମାଽସ୍ୟାମିତ୍ରୈର୍ଗତଂ ଗଚ୍ଛେର୍ମା ଶତ୍ରୁଭିରରିଂଦମ ।
ଭର୍ତୁରର୍ଥପରୋ ଦାଂତଃ ସୁଗ୍ରୀଵଵଶଗୋ ଭଵ ॥ 22 ॥
ନ ଚାତିପ୍ରଣୟଃ କାର୍ୟଃ କର୍ତଵ୍ୟୋଽପ୍ରଣୟଶ୍ଚ ତେ ।
ଉଭୟଂ ହି ମହାଂଦୋଷ ସ୍ତସ୍ମାଦଂତରଦୃଗ୍ଭଵ ॥ 23 ॥
ଇତ୍ୟୁକ୍ତ୍ଵାଽଥ ଵିଵୃତ୍ତାକ୍ଷଃ ଶରସଂପୀଡିତୋ ଭୃଶମ୍ ।
ଵିଵୃତୈର୍ଦଶନୈ ର୍ଭୀମୈର୍ବଭୂଵୋତ୍କ୍ରାଂତଜୀଵିତଃ ॥ 24 ॥
ତତୋ ଵିଚୁକ୍ରୁଶୁସ୍ତତ୍ର ଵାନରା ହରିୟୂଥପାଃ ।
ପରିଦେଵୟମାନାସ୍ତେ ସର୍ଵେ ପ୍ଲଵଗପୁଂଗଵାଃ ॥ 25 ॥
କିଷ୍କିଂଧା ହ୍ୟଦ୍ୟ ଶୂନ୍ୟାଽସୀତ୍ସ୍ଵର୍ଗତେ ଵାନରାଧିପେ ।
ଉଦ୍ୟାନାନି ଚ ଶୂନ୍ୟାନି ପର୍ଵତାଃ କାନନାନି ଚ ॥ 26 ॥
ହତେ ପ୍ଲଵଗଶାର୍ଦୂଲେ ନିଷ୍ପ୍ରଭା ଵାନରାଃ କୃତାଃ ।
ୟସ୍ୟ ଵେଗେନ ମହତା କାନନାନି ଵନାନି ଚ ।
ପୁଷ୍ପୌଘେଣାନୁବଧ୍ୟଂତେ କରିଷ୍ୟତି ତଦଦ୍ୟ କଃ ॥ 27 ॥
ୟେନ ଦତ୍ତଂ ମହଦ୍ୟୁଦ୍ଧଂ ଗଂଧର୍ଵସ୍ୟ ମହାତ୍ମନଃ ॥ 28 ॥
ଗୋଲଭସ୍ୟ ମହାବାହୋର୍ଦଶଵର୍ଷାଣି ପଂଚ ଚ ।
ନୈଵ ରାତ୍ରୌ ନ ଦିଵସେ ତଦ୍ୟୁଦ୍ଧମୁପଶାମ୍ୟତି ॥ 29 ॥
ତତସ୍ତୁ ଷୋଡଶେ ଵର୍ଷେ ଗୋଲଭୋ ଵିନିପାତିତଃ ।
ହତ୍ଵା ତଂ ଦୁର୍ଵିନୀତଂ ତୁ ଵାଲୀ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଵାନ୍ ॥ 30 ॥
ସର୍ଵାଽଭୟଂକରୋଽସ୍ମାକଂ କଥମେଷ ନିପାତିତଃ ।
ହତେ ତୁ ଵୀରେ ପ୍ଲଵଗାଧିପେ ତଦା ପ୍ଲଵଂଗମାସ୍ତତ୍ର ନ ଶର୍ମ ଲେଭିରେ ।
ଵନେଚରାଃ ସିଂହୟୁତେ ମହାଵନେ ୟଥା ହି ଗାଵୋ ନିହତେ ଗଵାଂ ପତୌ ॥ 31 ॥
ତତସ୍ତୁ ତାରା ଵ୍ୟସନାର୍ଣଵାପ୍ଲୁତା ମୃତସ୍ୟ ଭର୍ତୁର୍ଵଦନଂ ସମୀକ୍ଷ୍ୟ ସା ।
ଜଗାମ ଭୂମିଂ ପରିରଭ୍ୟ ଵାଲିନଂ ମହାଦ୍ରୁମଂ ଛିନ୍ନମିଵାଶ୍ରିତା ଲତା ॥ 32 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡେ ଦ୍ଵାଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
