ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിംധാകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വാവിംശസ്സര്ഗഃ ।
വീക്ഷമാണസ്തു മംദാസുസ്സർവതോ മംദമുച്ഛ്വസന് ।
ആദാവേവ തു സുഗ്രീവം ദദര്ശത്വാത്മജാഗ്രതഃ ॥ 1 ॥
തം പ്രാപ്തവിജയം വാലീ സുഗ്രീവം പ്ലവഗേശ്വരഃ ।
ആഭാഷ്യ വ്യക്തയാ വാചാ സസ്നേഹമിദമബ്രവീത് ॥ 2 ॥
സുഗ്രീവ ദോഷേണ ന മാം ഗംതുമര്ഹസി കില്ബിഷാത് ।
കൃഷ്യമാണം ഭവിഷ്യേണ ബുദ്ധിമോഹേന മാം ബലാത് ॥ 3 ॥
യുഗപദ്വിഹിതം താത ന മന്യേ സുഖമാവയോഃ ।
സൌഹാര്ദ ഭ്രാതൃയുക്തം ഹി തദിദം താത നാന്യഥാ ॥ 4 ॥
പ്രതിപദ്യ ത്വമദ്യൈവ രാജ്യമേഷാം വനൌകസാമ് ।
മാമപ്യദ്യൈവ ഗച്ഛംതം വിദ്ധി വൈവസ്വതക്ഷയമ് ॥ 5 ॥
ജീവിതം ച ഹി രാജ്യം ച ശ്രിയം ച വിപുലാമിമാമ് ।
പ്രജഹാമ്യേഷ വൈ തൂര്ണം മഹച്ചാഗര്ഹിതം യശഃ ॥ 6 ॥
അസ്യാം ത്വഹമവസ്ഥായാം വീര വക്ഷ്യാമി യദ്വചഃ ।
യദ്യപ്യസുകരം രാജന്കര്തുമേവ തദര്ഹസി ॥ 7 ॥
സുഖാര്ഹം സുഖസംവൃദ്ധം ബാലമേനമബാലിശമ് ।
ബാഷ്പപൂര്ണമുഖം പശ്യ ഭൂമൌ പതിതമംഗദമ് ॥ 8 ॥
മമ പ്രാണൈഃ പ്രിയതരം പുത്രം പുത്രമിവൌരസമ് ।
മയാ ഹീനമഹീനാര്ഥം പർവതഃ പരിപാലയ ॥ 9 ॥
ത്വമേവാസ്യ ഹി ദാതാ ച പരിത്രാതാ ച സർവശഃ ।
ഭയേഷ്വഭയദശ്ചൈവ യഥാഽഹം പ്ലവഗേശ്വര ॥ 10 ॥
ഏഷ താരാത്മജ ശ്രീമാംസ്ത്വയാ തുല്യപരാക്രമഃ ।
രക്ഷസാം ച വധേ തേഷാമഗ്രതസ്തേ ഭവിഷ്യതി ॥ 11 ॥
അനുരൂപാണി കര്മാണി വിക്രമ്യ ബലവാന്രണേ ।
കരിഷ്യത്യേഷ താരേയസ്തരസ്വീ തരുണോഽംഗദഃ ॥ 12 ॥
സുഷേണദുഹിതാ ചേയമര്ഥസൂക്ഷ്മവിമനിശ്ചയേ ।
ഔത്പാതികേ ച വിവിധേ സർവതഃ പരിനിഷ്ഠിതാ ॥ 13 ॥
യദേഷാ സാധ്വിതി ബ്രൂയാത്കാര്യം തന്മുക്തസംശയമ് ।
ന ഹി താരാമതം കിംചിദന്യഥാ പരിവര്തതേ ॥ 14 ॥
രാഘവസ്യ ച തേ കാര്യം കര്തവ്യമവിശംകയാ ।
സ്യാദധര്മോ ഹ്യകരണേ ത്വാം ച ഹിംസ്യാദ്വിമാനിതഃ ॥ 15 ॥
ഇമാം ച മാലാമാധത്സ്വ ദിവ്യാം സുഗ്രീവ കാംചനീമ് ।
ഉദാരാ ശ്രീസ്ഥിതാ ഹ്യാസ്യാം സംപ്രജഹ്യാന്മൃതേ മയി ॥ 16 ॥
ഇത്യേവമുക്തസ്സുഗ്രീവോ വാലിനാ ഭ്രാതൃസൌഹൃദാത് ।
ഹര്ഷം ത്യക്ത്വാ പുനര്ദീനോ ഗ്രഹഗ്രസ്ത ഇവോഡുരാട് ॥ 17 ॥
തദ്വാലിവചനാച്ഛാംതഃ കുർവന്യുക്തമതംദ്രിതഃ ।
ജഗ്രാഹ സോഽഭ്യനുജ്ഞാതോ മാലാം താം ചൈവ കാംചനീമ് ॥ 18 ॥
താം മാലാം കാംചനീം ദത്ത്വാ ദൃഷ്ട്വാചൈവാത്മജം സ്ഥിതമ് ।
സംസിദ്ധഃ പ്രേത്യഭാവായ സ്നേഹാദംഗദമബ്രവീത് ॥ 19 ॥
ദേശകാലൌ ഭജസ്വാദ്യ ക്ഷമമാണഃ പ്രിയാപ്രിയേ ।
സുഖദുഃഖ സഹഃ കാലേ സുഗ്രീവവശഗോ ഭവ ॥ 20 ॥
യഥാ ഹി ത്വം മഹാബാഹോ ലാലിതസ്സതതം മയാ ।
ന തഥാ വര്തമാനം ത്വാം സുഗ്രീവോ ബഹുമംസ്യതേ ॥ 21 ॥
മാഽസ്യാമിത്രൈര്ഗതം ഗച്ഛേര്മാ ശത്രുഭിരരിംദമ ।
ഭര്തുരര്ഥപരോ ദാംതഃ സുഗ്രീവവശഗോ ഭവ ॥ 22 ॥
ന ചാതിപ്രണയഃ കാര്യഃ കര്തവ്യോഽപ്രണയശ്ച തേ ।
ഉഭയം ഹി മഹാംദോഷ സ്തസ്മാദംതരദൃഗ്ഭവ ॥ 23 ॥
ഇത്യുക്ത്വാഽഥ വിവൃത്താക്ഷഃ ശരസംപീഡിതോ ഭൃശമ് ।
വിവൃതൈര്ദശനൈ ര്ഭീമൈര്ബഭൂവോത്ക്രാംതജീവിതഃ ॥ 24 ॥
തതോ വിചുക്രുശുസ്തത്ര വാനരാ ഹരിയൂഥപാഃ ।
പരിദേവയമാനാസ്തേ സർവേ പ്ലവഗപുംഗവാഃ ॥ 25 ॥
കിഷ്കിംധാ ഹ്യദ്യ ശൂന്യാഽസീത്സ്വര്ഗതേ വാനരാധിപേ ।
ഉദ്യാനാനി ച ശൂന്യാനി പർവതാഃ കാനനാനി ച ॥ 26 ॥
ഹതേ പ്ലവഗശാര്ദൂലേ നിഷ്പ്രഭാ വാനരാഃ കൃതാഃ ।
യസ്യ വേഗേന മഹതാ കാനനാനി വനാനി ച ।
പുഷ്പൌഘേണാനുബധ്യംതേ കരിഷ്യതി തദദ്യ കഃ ॥ 27 ॥
യേന ദത്തം മഹദ്യുദ്ധം ഗംധർവസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 28 ॥
ഗോലഭസ്യ മഹാബാഹോര്ദശവര്ഷാണി പംച ച ।
നൈവ രാത്രൌ ന ദിവസേ തദ്യുദ്ധമുപശാമ്യതി ॥ 29 ॥
തതസ്തു ഷോഡശേ വര്ഷേ ഗോലഭോ വിനിപാതിതഃ ।
ഹത്വാ തം ദുർവിനീതം തു വാലീ ദംഷ്ട്രാകരാലവാന് ॥ 30 ॥
സർവാഽഭയംകരോഽസ്മാകം കഥമേഷ നിപാതിതഃ ।
ഹതേ തു വീരേ പ്ലവഗാധിപേ തദാ പ്ലവംഗമാസ്തത്ര ന ശര്മ ലേഭിരേ ।
വനേചരാഃ സിംഹയുതേ മഹാവനേ യഥാ ഹി ഗാവോ നിഹതേ ഗവാം പതൌ ॥ 31 ॥
തതസ്തു താരാ വ്യസനാര്ണവാപ്ലുതാ മൃതസ്യ ഭര്തുർവദനം സമീക്ഷ്യ സാ ।
ജഗാമ ഭൂമിം പരിരഭ്യ വാലിനം മഹാദ്രുമം ഛിന്നമിവാശ്രിതാ ലതാ ॥ 32 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിംധാകാംഡേ ദ്വാവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
