View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 4.22 Kishkindha Kanda - Sarga 22

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha dvāviṃśassargaḥ ।

vīkṣamāṇastu mandāsussarvatō mandamuchChvasan ।
ādāvēva tu sugrīvaṃ dadarśatvātmajāgrataḥ ॥ 1 ॥

taṃ prāptavijayaṃ vālī sugrīvaṃ plavagēśvaraḥ ।
ābhāṣya vyaktayā vāchā sasnēhamidamabravīt ॥ 2 ॥

sugrīva dōṣēṇa na māṃ gantumarhasi kilbiṣāt ।
kṛṣyamāṇaṃ bhaviṣyēṇa buddhimōhēna māṃ balāt ॥ 3 ॥

yugapadvihitaṃ tāta na manyē sukhamāvayōḥ ।
sauhārda bhrātṛyuktaṃ hi tadidaṃ tāta nānyathā ॥ 4 ॥

pratipadya tvamadyaiva rājyamēṣāṃ vanaukasām ।
māmapyadyaiva gachChantaṃ viddhi vaivasvatakṣayam ॥ 5 ॥

jīvitaṃ cha hi rājyaṃ cha śriyaṃ cha vipulāmimām ।
prajahāmyēṣa vai tūrṇaṃ mahachchāgarhitaṃ yaśaḥ ॥ 6 ॥

asyāṃ tvahamavasthāyāṃ vīra vakṣyāmi yadvachaḥ ।
yadyapyasukaraṃ rājankartumēva tadarhasi ॥ 7 ॥

sukhārhaṃ sukhasaṃvṛddhaṃ bālamēnamabāliśam ।
bāṣpapūrṇamukhaṃ paśya bhūmau patitamaṅgadam ॥ 8 ॥

mama prāṇaiḥ priyataraṃ putraṃ putramivaurasam ।
mayā hīnamahīnārthaṃ parvataḥ paripālaya ॥ 9 ॥

tvamēvāsya hi dātā cha paritrātā cha sarvaśaḥ ।
bhayēṣvabhayadaśchaiva yathā'haṃ plavagēśvara ॥ 10 ॥

ēṣa tārātmaja śrīmāṃstvayā tulyaparākramaḥ ।
rakṣasāṃ cha vadhē tēṣāmagratastē bhaviṣyati ॥ 11 ॥

anurūpāṇi karmāṇi vikramya balavānraṇē ।
kariṣyatyēṣa tārēyastarasvī taruṇō'ṅgadaḥ ॥ 12 ॥

suṣēṇaduhitā chēyamarthasūkṣmavimaniśchayē ।
autpātikē cha vividhē sarvataḥ pariniṣṭhitā ॥ 13 ॥

yadēṣā sādhviti brūyātkāryaṃ tanmuktasaṃśayam ।
na hi tārāmataṃ kiñchidanyathā parivartatē ॥ 14 ॥

rāghavasya cha tē kāryaṃ kartavyamaviśaṅkayā ।
syādadharmō hyakaraṇē tvāṃ cha hiṃsyādvimānitaḥ ॥ 15 ॥

imāṃ cha mālāmādhatsva divyāṃ sugrīva kāñchanīm ।
udārā śrīsthitā hyāsyāṃ samprajahyānmṛtē mayi ॥ 16 ॥

ityēvamuktassugrīvō vālinā bhrātṛsauhṛdāt ।
harṣaṃ tyaktvā punardīnō grahagrasta ivōḍurāṭ ॥ 17 ॥

tadvālivachanāchChāntaḥ kurvanyuktamatandritaḥ ।
jagrāha sō'bhyanujñātō mālāṃ tāṃ chaiva kāñchanīm ॥ 18 ॥

tāṃ mālāṃ kāñchanīṃ dattvā dṛṣṭvāchaivātmajaṃ sthitam ।
saṃsiddhaḥ prētyabhāvāya snēhādaṅgadamabravīt ॥ 19 ॥

dēśakālau bhajasvādya kṣamamāṇaḥ priyāpriyē ।
sukhaduḥkha sahaḥ kālē sugrīvavaśagō bhava ॥ 20 ॥

yathā hi tvaṃ mahābāhō lālitassatataṃ mayā ।
na tathā vartamānaṃ tvāṃ sugrīvō bahumaṃsyatē ॥ 21 ॥

mā'syāmitrairgataṃ gachChērmā śatrubhirarindama ।
bharturarthaparō dāntaḥ sugrīvavaśagō bhava ॥ 22 ॥

na chātipraṇayaḥ kāryaḥ kartavyō'praṇayaścha tē ।
ubhayaṃ hi mahāndōṣa stasmādantaradṛgbhava ॥ 23 ॥

ityuktvā'tha vivṛttākṣaḥ śarasampīḍitō bhṛśam ।
vivṛtairdaśanai rbhīmairbabhūvōtkrāntajīvitaḥ ॥ 24 ॥

tatō vichukruśustatra vānarā hariyūthapāḥ ।
paridēvayamānāstē sarvē plavagapuṅgavāḥ ॥ 25 ॥

kiṣkindhā hyadya śūnyā'sītsvargatē vānarādhipē ।
udyānāni cha śūnyāni parvatāḥ kānanāni cha ॥ 26 ॥

hatē plavagaśārdūlē niṣprabhā vānarāḥ kṛtāḥ ।
yasya vēgēna mahatā kānanāni vanāni cha ।
puṣpaughēṇānubadhyantē kariṣyati tadadya kaḥ ॥ 27 ॥

yēna dattaṃ mahadyuddhaṃ gandharvasya mahātmanaḥ ॥ 28 ॥

gōlabhasya mahābāhōrdaśavarṣāṇi pañcha cha ।
naiva rātrau na divasē tadyuddhamupaśāmyati ॥ 29 ॥

tatastu ṣōḍaśē varṣē gōlabhō vinipātitaḥ ।
hatvā taṃ durvinītaṃ tu vālī daṃṣṭrākarālavān ॥ 30 ॥

sarvā'bhayaṅkarō'smākaṃ kathamēṣa nipātitaḥ ।
hatē tu vīrē plavagādhipē tadā plavaṅgamāstatra na śarma lēbhirē ।
vanēcharāḥ siṃhayutē mahāvanē yathā hi gāvō nihatē gavāṃ patau ॥ 31 ॥

tatastu tārā vyasanārṇavāplutā mṛtasya bharturvadanaṃ samīkṣya sā ।
jagāma bhūmiṃ parirabhya vālinaṃ mahādrumaṃ Chinnamivāśritā latā ॥ 32 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē dvāviṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: