śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha dvāviṃśassargaḥ ।
vīkṣamāṇastu mandāsussarvatō mandamuchChvasan ।
ādāvēva tu sugrīvaṃ dadarśatvātmajāgrataḥ ॥ 1 ॥
taṃ prāptavijayaṃ vālī sugrīvaṃ plavagēśvaraḥ ।
ābhāṣya vyaktayā vāchā sasnēhamidamabravīt ॥ 2 ॥
sugrīva dōṣēṇa na māṃ gantumarhasi kilbiṣāt ।
kṛṣyamāṇaṃ bhaviṣyēṇa buddhimōhēna māṃ balāt ॥ 3 ॥
yugapadvihitaṃ tāta na manyē sukhamāvayōḥ ।
sauhārda bhrātṛyuktaṃ hi tadidaṃ tāta nānyathā ॥ 4 ॥
pratipadya tvamadyaiva rājyamēṣāṃ vanaukasām ।
māmapyadyaiva gachChantaṃ viddhi vaivasvatakṣayam ॥ 5 ॥
jīvitaṃ cha hi rājyaṃ cha śriyaṃ cha vipulāmimām ।
prajahāmyēṣa vai tūrṇaṃ mahachchāgarhitaṃ yaśaḥ ॥ 6 ॥
asyāṃ tvahamavasthāyāṃ vīra vakṣyāmi yadvachaḥ ।
yadyapyasukaraṃ rājankartumēva tadarhasi ॥ 7 ॥
sukhārhaṃ sukhasaṃvṛddhaṃ bālamēnamabāliśam ।
bāṣpapūrṇamukhaṃ paśya bhūmau patitamaṅgadam ॥ 8 ॥
mama prāṇaiḥ priyataraṃ putraṃ putramivaurasam ।
mayā hīnamahīnārthaṃ parvataḥ paripālaya ॥ 9 ॥
tvamēvāsya hi dātā cha paritrātā cha sarvaśaḥ ।
bhayēṣvabhayadaśchaiva yathā'haṃ plavagēśvara ॥ 10 ॥
ēṣa tārātmaja śrīmāṃstvayā tulyaparākramaḥ ।
rakṣasāṃ cha vadhē tēṣāmagratastē bhaviṣyati ॥ 11 ॥
anurūpāṇi karmāṇi vikramya balavānraṇē ।
kariṣyatyēṣa tārēyastarasvī taruṇō'ṅgadaḥ ॥ 12 ॥
suṣēṇaduhitā chēyamarthasūkṣmavimaniśchayē ।
autpātikē cha vividhē sarvataḥ pariniṣṭhitā ॥ 13 ॥
yadēṣā sādhviti brūyātkāryaṃ tanmuktasaṃśayam ।
na hi tārāmataṃ kiñchidanyathā parivartatē ॥ 14 ॥
rāghavasya cha tē kāryaṃ kartavyamaviśaṅkayā ।
syādadharmō hyakaraṇē tvāṃ cha hiṃsyādvimānitaḥ ॥ 15 ॥
imāṃ cha mālāmādhatsva divyāṃ sugrīva kāñchanīm ।
udārā śrīsthitā hyāsyāṃ samprajahyānmṛtē mayi ॥ 16 ॥
ityēvamuktassugrīvō vālinā bhrātṛsauhṛdāt ।
harṣaṃ tyaktvā punardīnō grahagrasta ivōḍurāṭ ॥ 17 ॥
tadvālivachanāchChāntaḥ kurvanyuktamatandritaḥ ।
jagrāha sō'bhyanujñātō mālāṃ tāṃ chaiva kāñchanīm ॥ 18 ॥
tāṃ mālāṃ kāñchanīṃ dattvā dṛṣṭvāchaivātmajaṃ sthitam ।
saṃsiddhaḥ prētyabhāvāya snēhādaṅgadamabravīt ॥ 19 ॥
dēśakālau bhajasvādya kṣamamāṇaḥ priyāpriyē ।
sukhaduḥkha sahaḥ kālē sugrīvavaśagō bhava ॥ 20 ॥
yathā hi tvaṃ mahābāhō lālitassatataṃ mayā ।
na tathā vartamānaṃ tvāṃ sugrīvō bahumaṃsyatē ॥ 21 ॥
mā'syāmitrairgataṃ gachChērmā śatrubhirarindama ।
bharturarthaparō dāntaḥ sugrīvavaśagō bhava ॥ 22 ॥
na chātipraṇayaḥ kāryaḥ kartavyō'praṇayaścha tē ।
ubhayaṃ hi mahāndōṣa stasmādantaradṛgbhava ॥ 23 ॥
ityuktvā'tha vivṛttākṣaḥ śarasampīḍitō bhṛśam ।
vivṛtairdaśanai rbhīmairbabhūvōtkrāntajīvitaḥ ॥ 24 ॥
tatō vichukruśustatra vānarā hariyūthapāḥ ।
paridēvayamānāstē sarvē plavagapuṅgavāḥ ॥ 25 ॥
kiṣkindhā hyadya śūnyā'sītsvargatē vānarādhipē ।
udyānāni cha śūnyāni parvatāḥ kānanāni cha ॥ 26 ॥
hatē plavagaśārdūlē niṣprabhā vānarāḥ kṛtāḥ ।
yasya vēgēna mahatā kānanāni vanāni cha ।
puṣpaughēṇānubadhyantē kariṣyati tadadya kaḥ ॥ 27 ॥
yēna dattaṃ mahadyuddhaṃ gandharvasya mahātmanaḥ ॥ 28 ॥
gōlabhasya mahābāhōrdaśavarṣāṇi pañcha cha ।
naiva rātrau na divasē tadyuddhamupaśāmyati ॥ 29 ॥
tatastu ṣōḍaśē varṣē gōlabhō vinipātitaḥ ।
hatvā taṃ durvinītaṃ tu vālī daṃṣṭrākarālavān ॥ 30 ॥
sarvā'bhayaṅkarō'smākaṃ kathamēṣa nipātitaḥ ।
hatē tu vīrē plavagādhipē tadā plavaṅgamāstatra na śarma lēbhirē ।
vanēcharāḥ siṃhayutē mahāvanē yathā hi gāvō nihatē gavāṃ patau ॥ 31 ॥
tatastu tārā vyasanārṇavāplutā mṛtasya bharturvadanaṃ samīkṣya sā ।
jagāma bhūmiṃ parirabhya vālinaṃ mahādrumaṃ Chinnamivāśritā latā ॥ 32 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē dvāviṃśassargaḥ ॥