શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિંધાકાંડમ્ ।
અથ દ્વાવિંશસ્સર્ગઃ ।
વીક્ષમાણસ્તુ મંદાસુસ્સર્વતો મંદમુચ્છ્વસન્ ।
આદાવેવ તુ સુગ્રીવં દદર્શત્વાત્મજાગ્રતઃ ॥ 1 ॥
તં પ્રાપ્તવિજયં વાલી સુગ્રીવં પ્લવગેશ્વરઃ ।
આભાષ્ય વ્યક્તયા વાચા સસ્નેહમિદમબ્રવીત્ ॥ 2 ॥
સુગ્રીવ દોષેણ ન માં ગંતુમર્હસિ કિલ્બિષાત્ ।
કૃષ્યમાણં ભવિષ્યેણ બુદ્ધિમોહેન માં બલાત્ ॥ 3 ॥
યુગપદ્વિહિતં તાત ન મન્યે સુખમાવયોઃ ।
સૌહાર્દ ભ્રાતૃયુક્તં હિ તદિદં તાત નાન્યથા ॥ 4 ॥
પ્રતિપદ્ય ત્વમદ્યૈવ રાજ્યમેષાં વનૌકસામ્ ।
મામપ્યદ્યૈવ ગચ્છંતં વિદ્ધિ વૈવસ્વતક્ષયમ્ ॥ 5 ॥
જીવિતં ચ હિ રાજ્યં ચ શ્રિયં ચ વિપુલામિમામ્ ।
પ્રજહામ્યેષ વૈ તૂર્ણં મહચ્ચાગર્હિતં યશઃ ॥ 6 ॥
અસ્યાં ત્વહમવસ્થાયાં વીર વક્ષ્યામિ યદ્વચઃ ।
યદ્યપ્યસુકરં રાજન્કર્તુમેવ તદર્હસિ ॥ 7 ॥
સુખાર્હં સુખસંવૃદ્ધં બાલમેનમબાલિશમ્ ।
બાષ્પપૂર્ણમુખં પશ્ય ભૂમૌ પતિતમંગદમ્ ॥ 8 ॥
મમ પ્રાણૈઃ પ્રિયતરં પુત્રં પુત્રમિવૌરસમ્ ।
મયા હીનમહીનાર્થં પર્વતઃ પરિપાલય ॥ 9 ॥
ત્વમેવાસ્ય હિ દાતા ચ પરિત્રાતા ચ સર્વશઃ ।
ભયેષ્વભયદશ્ચૈવ યથાઽહં પ્લવગેશ્વર ॥ 10 ॥
એષ તારાત્મજ શ્રીમાંસ્ત્વયા તુલ્યપરાક્રમઃ ।
રક્ષસાં ચ વધે તેષામગ્રતસ્તે ભવિષ્યતિ ॥ 11 ॥
અનુરૂપાણિ કર્માણિ વિક્રમ્ય બલવાન્રણે ।
કરિષ્યત્યેષ તારેયસ્તરસ્વી તરુણોઽંગદઃ ॥ 12 ॥
સુષેણદુહિતા ચેયમર્થસૂક્ષ્મવિમનિશ્ચયે ।
ઔત્પાતિકે ચ વિવિધે સર્વતઃ પરિનિષ્ઠિતા ॥ 13 ॥
યદેષા સાધ્વિતિ બ્રૂયાત્કાર્યં તન્મુક્તસંશયમ્ ।
ન હિ તારામતં કિંચિદન્યથા પરિવર્તતે ॥ 14 ॥
રાઘવસ્ય ચ તે કાર્યં કર્તવ્યમવિશંકયા ।
સ્યાદધર્મો હ્યકરણે ત્વાં ચ હિંસ્યાદ્વિમાનિતઃ ॥ 15 ॥
ઇમાં ચ માલામાધત્સ્વ દિવ્યાં સુગ્રીવ કાંચનીમ્ ।
ઉદારા શ્રીસ્થિતા હ્યાસ્યાં સંપ્રજહ્યાન્મૃતે મયિ ॥ 16 ॥
ઇત્યેવમુક્તસ્સુગ્રીવો વાલિના ભ્રાતૃસૌહૃદાત્ ।
હર્ષં ત્યક્ત્વા પુનર્દીનો ગ્રહગ્રસ્ત ઇવોડુરાટ્ ॥ 17 ॥
તદ્વાલિવચનાચ્છાંતઃ કુર્વન્યુક્તમતંદ્રિતઃ ।
જગ્રાહ સોઽભ્યનુજ્ઞાતો માલાં તાં ચૈવ કાંચનીમ્ ॥ 18 ॥
તાં માલાં કાંચનીં દત્ત્વા દૃષ્ટ્વાચૈવાત્મજં સ્થિતમ્ ।
સંસિદ્ધઃ પ્રેત્યભાવાય સ્નેહાદંગદમબ્રવીત્ ॥ 19 ॥
દેશકાલૌ ભજસ્વાદ્ય ક્ષમમાણઃ પ્રિયાપ્રિયે ।
સુખદુઃખ સહઃ કાલે સુગ્રીવવશગો ભવ ॥ 20 ॥
યથા હિ ત્વં મહાબાહો લાલિતસ્સતતં મયા ।
ન તથા વર્તમાનં ત્વાં સુગ્રીવો બહુમંસ્યતે ॥ 21 ॥
માઽસ્યામિત્રૈર્ગતં ગચ્છેર્મા શત્રુભિરરિંદમ ।
ભર્તુરર્થપરો દાંતઃ સુગ્રીવવશગો ભવ ॥ 22 ॥
ન ચાતિપ્રણયઃ કાર્યઃ કર્તવ્યોઽપ્રણયશ્ચ તે ।
ઉભયં હિ મહાંદોષ સ્તસ્માદંતરદૃગ્ભવ ॥ 23 ॥
ઇત્યુક્ત્વાઽથ વિવૃત્તાક્ષઃ શરસંપીડિતો ભૃશમ્ ।
વિવૃતૈર્દશનૈ ર્ભીમૈર્બભૂવોત્ક્રાંતજીવિતઃ ॥ 24 ॥
તતો વિચુક્રુશુસ્તત્ર વાનરા હરિયૂથપાઃ ।
પરિદેવયમાનાસ્તે સર્વે પ્લવગપુંગવાઃ ॥ 25 ॥
કિષ્કિંધા હ્યદ્ય શૂન્યાઽસીત્સ્વર્ગતે વાનરાધિપે ।
ઉદ્યાનાનિ ચ શૂન્યાનિ પર્વતાઃ કાનનાનિ ચ ॥ 26 ॥
હતે પ્લવગશાર્દૂલે નિષ્પ્રભા વાનરાઃ કૃતાઃ ।
યસ્ય વેગેન મહતા કાનનાનિ વનાનિ ચ ।
પુષ્પૌઘેણાનુબધ્યંતે કરિષ્યતિ તદદ્ય કઃ ॥ 27 ॥
યેન દત્તં મહદ્યુદ્ધં ગંધર્વસ્ય મહાત્મનઃ ॥ 28 ॥
ગોલભસ્ય મહાબાહોર્દશવર્ષાણિ પંચ ચ ।
નૈવ રાત્રૌ ન દિવસે તદ્યુદ્ધમુપશામ્યતિ ॥ 29 ॥
તતસ્તુ ષોડશે વર્ષે ગોલભો વિનિપાતિતઃ ।
હત્વા તં દુર્વિનીતં તુ વાલી દંષ્ટ્રાકરાલવાન્ ॥ 30 ॥
સર્વાઽભયંકરોઽસ્માકં કથમેષ નિપાતિતઃ ।
હતે તુ વીરે પ્લવગાધિપે તદા પ્લવંગમાસ્તત્ર ન શર્મ લેભિરે ।
વનેચરાઃ સિંહયુતે મહાવને યથા હિ ગાવો નિહતે ગવાં પતૌ ॥ 31 ॥
તતસ્તુ તારા વ્યસનાર્ણવાપ્લુતા મૃતસ્ય ભર્તુર્વદનં સમીક્ષ્ય સા ।
જગામ ભૂમિં પરિરભ્ય વાલિનં મહાદ્રુમં છિન્નમિવાશ્રિતા લતા ॥ 32 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિંધાકાંડે દ્વાવિંશસ્સર્ગઃ ॥
