ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിംധാകാംഡമ് ।
അഥ ത്രയോവിംശസ്സര്ഗഃ ।
തതസ്സമുപജിഘ്രംതീ കപിരാജസ്യ തന്മുഖമ് ।
പതിം ലോകാച്ച്യുതം താരാ മൃതം വചനമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
ശേഷേ ത്വം വിഷമേ ദുഃഖമകൃത്വാ വചനം മമ ।
ഉപലോപചിതേ വീര സുദുഃഖേ വസുധാതലേ ॥ 2 ॥
മത്തഃ പ്രിയതരാ നൂനം വാനരേംദ്ര മഹീ തവ ।
ശേഷേ ഹി താം പരിഷ്വജ്യ മാം ച ന പ്രതിഭാഷസേ ॥ 3 ॥
സുഗ്രീവസ്യ വശം പ്രാപ്തോ വിധിരേഷഭവത്യഹോ ।
സുഗ്രീവ ഏവ വിക്രാംതോ വീര സാഹസികപ്രിയ ॥ 4 ॥
ഋക്ഷവാനരമുഖ്യാസ്ത്വാം ബലിനഃ പര്യുപാസതേ ।
ഏഷാം വിലപിതം കൃച്ഛ്രമംഗദസ്യ ച ശോചതഃ ॥ 5 ॥
മമ ചേമാ ഗിരഃ ശ്രുത്വാ കിം ത്വം ന പ്രതിബുധ്യസേ ।
ഇദം തച്ഛൂരശയനം യത്ര ശേഷേ ഹതോ യുധി ।
ശായിതാ നിഹതാ യത്ര ത്വയൈവ രിപവഃ പുരാ ॥ 6 ॥
വിശുദ്ധസത്ത്വാഭിജന പ്രിയയുദ്ധ മമ പ്രിയ ।
മാമനാഥാം വിഹായൈകാം ഗതസ്ത്വമസി മാനദ ॥ 7 ॥
ശൂരായ ന പ്രദാതവ്യാ കന്യാ ഖലു വിപശ്ചിതാ ।
ശൂരഭാര്യാം ഹതാം പശ്യ സദ്യോ മാം വിധവാം കൃതാമ് ॥ 8 ॥
അവഭഗ്നശ്ച മേ മാനോ ഭഗ്നാ മേ ശാശ്വതീ ഗതിഃ ॥ 9 ॥
അഗാധേ ച നിമഗ്നാഽസ്മി വിപുലേ ശോകസാഗരേ ।
അശ്മസാരമയം നൂനമിദം മേ ഹൃദയം ദൃഢമ് ॥ 10 ॥
ഭര്താരം നിഹതം ദൃഷ്ട്വാ യന്നാദ്യ ശതധാ കൃതമ് ।
സുഹൃച്ചൈവ ഹി ഭര്താ ച പ്രകൃത്യാ മമ ച പ്രിയഃ ।
ആഹവേ ച പരാക്രാംതശ്ശൂരഃ പംചത്വമാഗതഃ ॥ 11 ॥
പതിഹീനാ തു യാ നാരീ കാമം ഭവതു പുത്രിണീ ।
ധനധാന്യൈസ്സുപൂര്ണാഽപി വിധവേത്യുച്യതേ ബുധൈഃ ॥ 12 ॥
സ്വഗാത്രപ്രഭവേ വീര ശേഷേ രുധിരമംഡലേ ।
ക്രിമിരാഗപരിസ്തോമേ ത്വമാത്മശയനേ യഥാ ॥ 13 ॥
രേണുശോണിതസംവീതം ഗാത്രം തവ സമംതതഃ ।
പരിരബ്ധും ന ശക്നോമി ഭുജാഭ്യാം പ്ലവഗര്ഷഭ ॥ 14 ॥
കൃതകൃത്യോഽദ്യ സുഗ്രീവോ വൈരേഽസ്മിന്നതിദാരുണേ ।
യസ്യ രാമവിമുക്തേന ഹൃതമേകേഷുണാ ഭയമ് ॥ 15 ॥
ശരേണ ഹൃദി ലഗ്നേന ഗാത്രസംസ്പര്ശനേ തവ ।
വാര്യാമി ത്വാം നിരീക്ഷംതീ ത്വയി പംചത്വമാഗതേ ॥ 16 ॥
ഉദ്വവര്ഹ ശരം നീലസ്തസ്യ ഗാത്രഗതം തദാ ।
ഗിരിഗഹ്വരസംലീനം ദീപ്തമാശീവിഷം യഥാ ॥ 17 ॥
തസ്യ നിഷ്കൃഷ്യമാണസ്യ ബാണസ്യ ച ബഭൌ ദ്യുതിഃ ।
അസ്തമസ്തകസംരുദ്ധോ രശ്മിര്ദിനകരാദിവ ॥ 18 ॥
പേതുഃ ക്ഷതജധാരാസ്തു വ്രണേഭ്യസ്തസ്യ സർവശഃ ।
താമ്രഗൈരികസംപൃക്താ ധാരാ ഇവ ധരാധരാത് ॥ 19 ॥
അവകീര്ണം വിമാര്ജംതീ ഭര്താരം രണരേണുനാ ।
അസ്രൈര്നയനജൈശ്ശൂരം സിഷേചാസ്ത്രസമാഹതമ് ॥ 20 ॥
രുധിരോക്ഷിതസർവാംഗം ദൃഷ്ട്വാ വിനിഹതം പതിമ് ।
ഉവാച താരാ പിംഗാക്ഷം പുത്രമംഗദമംഗനാ ॥ 21 ॥
അവസ്ഥാം പശ്ചിമാം പശ്യ പിതുഃ പുത്ര സുദാരുണാമ് ।
സംപ്രസക്തസ്യ വൈരസ്യ ഗതോഽംതഃ പാപകര്മണാ ॥ 22 ॥
ബാലസൂര്യോദയതനും പ്രയാംതം യമസദനമ് ।
അഭിവാദയ രാജാനം പിതരം പുത്ര മാനദമ് ॥ 23 ॥
ഏവമുക്തസ്സമുത്ഥായ ജഗ്രാഹ ചരണൌ പിതുഃ ।
ഭുജാഭ്യാം പീനവൃത്താഭ്യാമംഗദോഽഹമിതി ബ്രുവന് ॥ 24 ॥
അഭിവാദയമാനം ത്വാമംഗദം ത്വം യഥാ പുരാ ।
ദീര്ഘായുര്ഭവ പുത്രേതി കിമര്ഥം നാഭിഭാഷസേ ॥ 25 ॥
അഹം പുത്രസഹായാ ത്വാമുപാസേ ഗതചേതസമ് ।
സിംഹേന നിഹതം സദ്യോ ഗൌസ്സവത്സേവ ഗോവൃഷമ് ॥ 26 ॥
ഇഷ്ട്വാ സംഗ്രാമയജ്ഞേന രാമപ്രഹരണാംഭസി ।
അസ്മിന്നവഭൃഥേ സ്നാതഃ കഥം പത്ന്യാ മയാ വിനാ ॥ 27 ॥
യാ ദത്താ ദേവരാജേന തവ തുഷ്ടേന സംയുഗേ ।
ശാതകുംഭമയീം മാലാം താം തേ പശ്യാമി നേഹ കിമ് ॥ 28 ॥
രാജ്യശ്രീര്ന ജഹാതി ത്വാം ഗതാസുമപി മാനദ ।
സൂര്യസ്യാവര്തമാനസ്യ ശൈലരാജമിവ പ്രഭാ ॥ 29 ॥
ന മേ വചഃ പഥ്യമിദം ത്വയാ കൃതം ന ചാസ്മി ശക്താ ഹി നിവാരണേ തവ ।
ഹതാ സപുത്രാഽസ്മി ഹതേന സംയുഗേ സഹ ത്വയാ ശ്രീർവിജഹാതി മാമിഹ ॥ 30 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിംധാകാംഡേ ത്രയോവിംശസ്സര്ഗഃ ॥
