śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha trayōviṃśassargaḥ ।
tatassamupajighrantī kapirājasya tanmukham ।
patiṃ lōkāchchyutaṃ tārā mṛtaṃ vachanamabravīt ॥ 1 ॥
śēṣē tvaṃ viṣamē duḥkhamakṛtvā vachanaṃ mama ।
upalōpachitē vīra suduḥkhē vasudhātalē ॥ 2 ॥
mattaḥ priyatarā nūnaṃ vānarēndra mahī tava ।
śēṣē hi tāṃ pariṣvajya māṃ cha na pratibhāṣasē ॥ 3 ॥
sugrīvasya vaśaṃ prāptō vidhirēṣabhavatyahō ।
sugrīva ēva vikrāntō vīra sāhasikapriya ॥ 4 ॥
ṛkṣavānaramukhyāstvāṃ balinaḥ paryupāsatē ।
ēṣāṃ vilapitaṃ kṛchChramaṅgadasya cha śōchataḥ ॥ 5 ॥
mama chēmā giraḥ śrutvā kiṃ tvaṃ na pratibudhyasē ।
idaṃ tachChūraśayanaṃ yatra śēṣē hatō yudhi ।
śāyitā nihatā yatra tvayaiva ripavaḥ purā ॥ 6 ॥
viśuddhasattvābhijana priyayuddha mama priya ।
māmanāthāṃ vihāyaikāṃ gatastvamasi mānada ॥ 7 ॥
śūrāya na pradātavyā kanyā khalu vipaśchitā ।
śūrabhāryāṃ hatāṃ paśya sadyō māṃ vidhavāṃ kṛtām ॥ 8 ॥
avabhagnaścha mē mānō bhagnā mē śāśvatī gatiḥ ॥ 9 ॥
agādhē cha nimagnā'smi vipulē śōkasāgarē ।
aśmasāramayaṃ nūnamidaṃ mē hṛdayaṃ dṛḍham ॥ 10 ॥
bhartāraṃ nihataṃ dṛṣṭvā yannādya śatadhā kṛtam ।
suhṛchchaiva hi bhartā cha prakṛtyā mama cha priyaḥ ।
āhavē cha parākrāntaśśūraḥ pañchatvamāgataḥ ॥ 11 ॥
patihīnā tu yā nārī kāmaṃ bhavatu putriṇī ।
dhanadhānyaissupūrṇā'pi vidhavētyuchyatē budhaiḥ ॥ 12 ॥
svagātraprabhavē vīra śēṣē rudhiramaṇḍalē ।
krimirāgaparistōmē tvamātmaśayanē yathā ॥ 13 ॥
rēṇuśōṇitasaṃvītaṃ gātraṃ tava samantataḥ ।
parirabdhuṃ na śaknōmi bhujābhyāṃ plavagarṣabha ॥ 14 ॥
kṛtakṛtyō'dya sugrīvō vairē'sminnatidāruṇē ।
yasya rāmavimuktēna hṛtamēkēṣuṇā bhayam ॥ 15 ॥
śarēṇa hṛdi lagnēna gātrasaṃsparśanē tava ।
vāryāmi tvāṃ nirīkṣantī tvayi pañchatvamāgatē ॥ 16 ॥
udvavarha śaraṃ nīlastasya gātragataṃ tadā ।
girigahvarasaṃlīnaṃ dīptamāśīviṣaṃ yathā ॥ 17 ॥
tasya niṣkṛṣyamāṇasya bāṇasya cha babhau dyutiḥ ।
astamastakasaṃruddhō raśmirdinakarādiva ॥ 18 ॥
pētuḥ kṣatajadhārāstu vraṇēbhyastasya sarvaśaḥ ।
tāmragairikasampṛktā dhārā iva dharādharāt ॥ 19 ॥
avakīrṇaṃ vimārjantī bhartāraṃ raṇarēṇunā ।
asrairnayanajaiśśūraṃ siṣēchāstrasamāhatam ॥ 20 ॥
rudhirōkṣitasarvāṅgaṃ dṛṣṭvā vinihataṃ patim ।
uvācha tārā piṅgākṣaṃ putramaṅgadamaṅganā ॥ 21 ॥
avasthāṃ paśchimāṃ paśya pituḥ putra sudāruṇām ।
samprasaktasya vairasya gatō'ntaḥ pāpakarmaṇā ॥ 22 ॥
bālasūryōdayatanuṃ prayāntaṃ yamasadanam ।
abhivādaya rājānaṃ pitaraṃ putra mānadam ॥ 23 ॥
ēvamuktassamutthāya jagrāha charaṇau pituḥ ।
bhujābhyāṃ pīnavṛttābhyāmaṅgadō'hamiti bruvan ॥ 24 ॥
abhivādayamānaṃ tvāmaṅgadaṃ tvaṃ yathā purā ।
dīrghāyurbhava putrēti kimarthaṃ nābhibhāṣasē ॥ 25 ॥
ahaṃ putrasahāyā tvāmupāsē gatachētasam ।
siṃhēna nihataṃ sadyō gaussavatsēva gōvṛṣam ॥ 26 ॥
iṣṭvā saṅgrāmayajñēna rāmapraharaṇāmbhasi ।
asminnavabhṛthē snātaḥ kathaṃ patnyā mayā vinā ॥ 27 ॥
yā dattā dēvarājēna tava tuṣṭēna saṃyugē ।
śātakumbhamayīṃ mālāṃ tāṃ tē paśyāmi nēha kim ॥ 28 ॥
rājyaśrīrna jahāti tvāṃ gatāsumapi mānada ।
sūryasyāvartamānasya śailarājamiva prabhā ॥ 29 ॥
na mē vachaḥ pathyamidaṃ tvayā kṛtaṃ na chāsmi śaktā hi nivāraṇē tava ।
hatā saputrā'smi hatēna saṃyugē saha tvayā śrīrvijahāti māmiha ॥ 30 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē trayōviṃśassargaḥ ॥