View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 4.23 Kishkindha Kanda - Sarga 23

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha trayōviṃśassargaḥ ।

tatassamupajighrantī kapirājasya tanmukham ।
patiṃ lōkāchchyutaṃ tārā mṛtaṃ vachanamabravīt ॥ 1 ॥

śēṣē tvaṃ viṣamē duḥkhamakṛtvā vachanaṃ mama ।
upalōpachitē vīra suduḥkhē vasudhātalē ॥ 2 ॥

mattaḥ priyatarā nūnaṃ vānarēndra mahī tava ।
śēṣē hi tāṃ pariṣvajya māṃ cha na pratibhāṣasē ॥ 3 ॥

sugrīvasya vaśaṃ prāptō vidhirēṣabhavatyahō ।
sugrīva ēva vikrāntō vīra sāhasikapriya ॥ 4 ॥

ṛkṣavānaramukhyāstvāṃ balinaḥ paryupāsatē ।
ēṣāṃ vilapitaṃ kṛchChramaṅgadasya cha śōchataḥ ॥ 5 ॥

mama chēmā giraḥ śrutvā kiṃ tvaṃ na pratibudhyasē ।
idaṃ tachChūraśayanaṃ yatra śēṣē hatō yudhi ।
śāyitā nihatā yatra tvayaiva ripavaḥ purā ॥ 6 ॥

viśuddhasattvābhijana priyayuddha mama priya ।
māmanāthāṃ vihāyaikāṃ gatastvamasi mānada ॥ 7 ॥

śūrāya na pradātavyā kanyā khalu vipaśchitā ।
śūrabhāryāṃ hatāṃ paśya sadyō māṃ vidhavāṃ kṛtām ॥ 8 ॥

avabhagnaścha mē mānō bhagnā mē śāśvatī gatiḥ ॥ 9 ॥

agādhē cha nimagnā'smi vipulē śōkasāgarē ।
aśmasāramayaṃ nūnamidaṃ mē hṛdayaṃ dṛḍham ॥ 10 ॥

bhartāraṃ nihataṃ dṛṣṭvā yannādya śatadhā kṛtam ।
suhṛchchaiva hi bhartā cha prakṛtyā mama cha priyaḥ ।
āhavē cha parākrāntaśśūraḥ pañchatvamāgataḥ ॥ 11 ॥

patihīnā tu yā nārī kāmaṃ bhavatu putriṇī ।
dhanadhānyaissupūrṇā'pi vidhavētyuchyatē budhaiḥ ॥ 12 ॥

svagātraprabhavē vīra śēṣē rudhiramaṇḍalē ।
krimirāgaparistōmē tvamātmaśayanē yathā ॥ 13 ॥

rēṇuśōṇitasaṃvītaṃ gātraṃ tava samantataḥ ।
parirabdhuṃ na śaknōmi bhujābhyāṃ plavagarṣabha ॥ 14 ॥

kṛtakṛtyō'dya sugrīvō vairē'sminnatidāruṇē ।
yasya rāmavimuktēna hṛtamēkēṣuṇā bhayam ॥ 15 ॥

śarēṇa hṛdi lagnēna gātrasaṃsparśanē tava ।
vāryāmi tvāṃ nirīkṣantī tvayi pañchatvamāgatē ॥ 16 ॥

udvavarha śaraṃ nīlastasya gātragataṃ tadā ।
girigahvarasaṃlīnaṃ dīptamāśīviṣaṃ yathā ॥ 17 ॥

tasya niṣkṛṣyamāṇasya bāṇasya cha babhau dyutiḥ ।
astamastakasaṃruddhō raśmirdinakarādiva ॥ 18 ॥

pētuḥ kṣatajadhārāstu vraṇēbhyastasya sarvaśaḥ ।
tāmragairikasampṛktā dhārā iva dharādharāt ॥ 19 ॥

avakīrṇaṃ vimārjantī bhartāraṃ raṇarēṇunā ।
asrairnayanajaiśśūraṃ siṣēchāstrasamāhatam ॥ 20 ॥

rudhirōkṣitasarvāṅgaṃ dṛṣṭvā vinihataṃ patim ।
uvācha tārā piṅgākṣaṃ putramaṅgadamaṅganā ॥ 21 ॥

avasthāṃ paśchimāṃ paśya pituḥ putra sudāruṇām ।
samprasaktasya vairasya gatō'ntaḥ pāpakarmaṇā ॥ 22 ॥

bālasūryōdayatanuṃ prayāntaṃ yamasadanam ।
abhivādaya rājānaṃ pitaraṃ putra mānadam ॥ 23 ॥

ēvamuktassamutthāya jagrāha charaṇau pituḥ ।
bhujābhyāṃ pīnavṛttābhyāmaṅgadō'hamiti bruvan ॥ 24 ॥

abhivādayamānaṃ tvāmaṅgadaṃ tvaṃ yathā purā ।
dīrghāyurbhava putrēti kimarthaṃ nābhibhāṣasē ॥ 25 ॥

ahaṃ putrasahāyā tvāmupāsē gatachētasam ।
siṃhēna nihataṃ sadyō gaussavatsēva gōvṛṣam ॥ 26 ॥

iṣṭvā saṅgrāmayajñēna rāmapraharaṇāmbhasi ।
asminnavabhṛthē snātaḥ kathaṃ patnyā mayā vinā ॥ 27 ॥

yā dattā dēvarājēna tava tuṣṭēna saṃyugē ।
śātakumbhamayīṃ mālāṃ tāṃ tē paśyāmi nēha kim ॥ 28 ॥

rājyaśrīrna jahāti tvāṃ gatāsumapi mānada ।
sūryasyāvartamānasya śailarājamiva prabhā ॥ 29 ॥

na mē vachaḥ pathyamidaṃ tvayā kṛtaṃ na chāsmi śaktā hi nivāraṇē tava ।
hatā saputrā'smi hatēna saṃyugē saha tvayā śrīrvijahāti māmiha ॥ 30 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē trayōviṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: