ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ତ୍ରୟୋଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତସ୍ସମୁପଜିଘ୍ରଂତୀ କପିରାଜସ୍ୟ ତନ୍ମୁଖମ୍ ।
ପତିଂ ଲୋକାଚ୍ଚ୍ୟୁତଂ ତାରା ମୃତଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 1 ॥
ଶେଷେ ତ୍ଵଂ ଵିଷମେ ଦୁଃଖମକୃତ୍ଵା ଵଚନଂ ମମ ।
ଉପଲୋପଚିତେ ଵୀର ସୁଦୁଃଖେ ଵସୁଧାତଲେ ॥ 2 ॥
ମତ୍ତଃ ପ୍ରିୟତରା ନୂନଂ ଵାନରେଂଦ୍ର ମହୀ ତଵ ।
ଶେଷେ ହି ତାଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ୟ ମାଂ ଚ ନ ପ୍ରତିଭାଷସେ ॥ 3 ॥
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ୟ ଵଶଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଵିଧିରେଷଭଵତ୍ୟହୋ ।
ସୁଗ୍ରୀଵ ଏଵ ଵିକ୍ରାଂତୋ ଵୀର ସାହସିକପ୍ରିୟ ॥ 4 ॥
ଋକ୍ଷଵାନରମୁଖ୍ୟାସ୍ତ୍ଵାଂ ବଲିନଃ ପର୍ୟୁପାସତେ ।
ଏଷାଂ ଵିଲପିତଂ କୃଚ୍ଛ୍ରମଂଗଦସ୍ୟ ଚ ଶୋଚତଃ ॥ 5 ॥
ମମ ଚେମା ଗିରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କିଂ ତ୍ଵଂ ନ ପ୍ରତିବୁଧ୍ୟସେ ।
ଇଦଂ ତଚ୍ଛୂରଶୟନଂ ୟତ୍ର ଶେଷେ ହତୋ ୟୁଧି ।
ଶାୟିତା ନିହତା ୟତ୍ର ତ୍ଵୟୈଵ ରିପଵଃ ପୁରା ॥ 6 ॥
ଵିଶୁଦ୍ଧସତ୍ତ୍ଵାଭିଜନ ପ୍ରିୟୟୁଦ୍ଧ ମମ ପ୍ରିୟ ।
ମାମନାଥାଂ ଵିହାୟୈକାଂ ଗତସ୍ତ୍ଵମସି ମାନଦ ॥ 7 ॥
ଶୂରାୟ ନ ପ୍ରଦାତଵ୍ୟା କନ୍ୟା ଖଲୁ ଵିପଶ୍ଚିତା ।
ଶୂରଭାର୍ୟାଂ ହତାଂ ପଶ୍ୟ ସଦ୍ୟୋ ମାଂ ଵିଧଵାଂ କୃତାମ୍ ॥ 8 ॥
ଅଵଭଗ୍ନଶ୍ଚ ମେ ମାନୋ ଭଗ୍ନା ମେ ଶାଶ୍ଵତୀ ଗତିଃ ॥ 9 ॥
ଅଗାଧେ ଚ ନିମଗ୍ନାଽସ୍ମି ଵିପୁଲେ ଶୋକସାଗରେ ।
ଅଶ୍ମସାରମୟଂ ନୂନମିଦଂ ମେ ହୃଦୟଂ ଦୃଢମ୍ ॥ 10 ॥
ଭର୍ତାରଂ ନିହତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ୟନ୍ନାଦ୍ୟ ଶତଧା କୃତମ୍ ।
ସୁହୃଚ୍ଚୈଵ ହି ଭର୍ତା ଚ ପ୍ରକୃତ୍ୟା ମମ ଚ ପ୍ରିୟଃ ।
ଆହଵେ ଚ ପରାକ୍ରାଂତଶ୍ଶୂରଃ ପଂଚତ୍ଵମାଗତଃ ॥ 11 ॥
ପତିହୀନା ତୁ ୟା ନାରୀ କାମଂ ଭଵତୁ ପୁତ୍ରିଣୀ ।
ଧନଧାନ୍ୟୈସ୍ସୁପୂର୍ଣାଽପି ଵିଧଵେତ୍ୟୁଚ୍ୟତେ ବୁଧୈଃ ॥ 12 ॥
ସ୍ଵଗାତ୍ରପ୍ରଭଵେ ଵୀର ଶେଷେ ରୁଧିରମଂଡଲେ ।
କ୍ରିମିରାଗପରିସ୍ତୋମେ ତ୍ଵମାତ୍ମଶୟନେ ୟଥା ॥ 13 ॥
ରେଣୁଶୋଣିତସଂଵୀତଂ ଗାତ୍ରଂ ତଵ ସମଂତତଃ ।
ପରିରବ୍ଧୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଭୁଜାଭ୍ୟାଂ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭ ॥ 14 ॥
କୃତକୃତ୍ୟୋଽଦ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵୈରେଽସ୍ମିନ୍ନତିଦାରୁଣେ ।
ୟସ୍ୟ ରାମଵିମୁକ୍ତେନ ହୃତମେକେଷୁଣା ଭୟମ୍ ॥ 15 ॥
ଶରେଣ ହୃଦି ଲଗ୍ନେନ ଗାତ୍ରସଂସ୍ପର୍ଶନେ ତଵ ।
ଵାର୍ୟାମି ତ୍ଵାଂ ନିରୀକ୍ଷଂତୀ ତ୍ଵୟି ପଂଚତ୍ଵମାଗତେ ॥ 16 ॥
ଉଦ୍ଵଵର୍ହ ଶରଂ ନୀଲସ୍ତସ୍ୟ ଗାତ୍ରଗତଂ ତଦା ।
ଗିରିଗହ୍ଵରସଂଲୀନଂ ଦୀପ୍ତମାଶୀଵିଷଂ ୟଥା ॥ 17 ॥
ତସ୍ୟ ନିଷ୍କୃଷ୍ୟମାଣସ୍ୟ ବାଣସ୍ୟ ଚ ବଭୌ ଦ୍ୟୁତିଃ ।
ଅସ୍ତମସ୍ତକସଂରୁଦ୍ଧୋ ରଶ୍ମିର୍ଦିନକରାଦିଵ ॥ 18 ॥
ପେତୁଃ କ୍ଷତଜଧାରାସ୍ତୁ ଵ୍ରଣେଭ୍ୟସ୍ତସ୍ୟ ସର୍ଵଶଃ ।
ତାମ୍ରଗୈରିକସଂପୃକ୍ତା ଧାରା ଇଵ ଧରାଧରାତ୍ ॥ 19 ॥
ଅଵକୀର୍ଣଂ ଵିମାର୍ଜଂତୀ ଭର୍ତାରଂ ରଣରେଣୁନା ।
ଅସ୍ରୈର୍ନୟନଜୈଶ୍ଶୂରଂ ସିଷେଚାସ୍ତ୍ରସମାହତମ୍ ॥ 20 ॥
ରୁଧିରୋକ୍ଷିତସର୍ଵାଂଗଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିନିହତଂ ପତିମ୍ ।
ଉଵାଚ ତାରା ପିଂଗାକ୍ଷଂ ପୁତ୍ରମଂଗଦମଂଗନା ॥ 21 ॥
ଅଵସ୍ଥାଂ ପଶ୍ଚିମାଂ ପଶ୍ୟ ପିତୁଃ ପୁତ୍ର ସୁଦାରୁଣାମ୍ ।
ସଂପ୍ରସକ୍ତସ୍ୟ ଵୈରସ୍ୟ ଗତୋଽଂତଃ ପାପକର୍ମଣା ॥ 22 ॥
ବାଲସୂର୍ୟୋଦୟତନୁଂ ପ୍ରୟାଂତଂ ୟମସଦନମ୍ ।
ଅଭିଵାଦୟ ରାଜାନଂ ପିତରଂ ପୁତ୍ର ମାନଦମ୍ ॥ 23 ॥
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ସମୁତ୍ଥାୟ ଜଗ୍ରାହ ଚରଣୌ ପିତୁଃ ।
ଭୁଜାଭ୍ୟାଂ ପୀନଵୃତ୍ତାଭ୍ୟାମଂଗଦୋଽହମିତି ବ୍ରୁଵନ୍ ॥ 24 ॥
ଅଭିଵାଦୟମାନଂ ତ୍ଵାମଂଗଦଂ ତ୍ଵଂ ୟଥା ପୁରା ।
ଦୀର୍ଘାୟୁର୍ଭଵ ପୁତ୍ରେତି କିମର୍ଥଂ ନାଭିଭାଷସେ ॥ 25 ॥
ଅହଂ ପୁତ୍ରସହାୟା ତ୍ଵାମୁପାସେ ଗତଚେତସମ୍ ।
ସିଂହେନ ନିହତଂ ସଦ୍ୟୋ ଗୌସ୍ସଵତ୍ସେଵ ଗୋଵୃଷମ୍ ॥ 26 ॥
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ସଂଗ୍ରାମୟଜ୍ଞେନ ରାମପ୍ରହରଣାଂଭସି ।
ଅସ୍ମିନ୍ନଵଭୃଥେ ସ୍ନାତଃ କଥଂ ପତ୍ନ୍ୟା ମୟା ଵିନା ॥ 27 ॥
ୟା ଦତ୍ତା ଦେଵରାଜେନ ତଵ ତୁଷ୍ଟେନ ସଂୟୁଗେ ।
ଶାତକୁଂଭମୟୀଂ ମାଲାଂ ତାଂ ତେ ପଶ୍ୟାମି ନେହ କିମ୍ ॥ 28 ॥
ରାଜ୍ୟଶ୍ରୀର୍ନ ଜହାତି ତ୍ଵାଂ ଗତାସୁମପି ମାନଦ ।
ସୂର୍ୟସ୍ୟାଵର୍ତମାନସ୍ୟ ଶୈଲରାଜମିଵ ପ୍ରଭା ॥ 29 ॥
ନ ମେ ଵଚଃ ପଥ୍ୟମିଦଂ ତ୍ଵୟା କୃତଂ ନ ଚାସ୍ମି ଶକ୍ତା ହି ନିଵାରଣେ ତଵ ।
ହତା ସପୁତ୍ରାଽସ୍ମି ହତେନ ସଂୟୁଗେ ସହ ତ୍ଵୟା ଶ୍ରୀର୍ଵିଜହାତି ମାମିହ ॥ 30 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡେ ତ୍ରୟୋଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
