શ્રીમદ્વાલ્મીકીય રામાયણે કિષ્કિંધાકાંડમ્ ।
અથ ષડ્વિંશસ્સર્ગઃ ।
તતશ્શોકાભિસંતપ્તં સુગ્રીવં ક્લિન્નવાસસમ્ ।
શાખામૃગમહામાત્રાઃ પરિવાર્યોપતસ્થિરે ॥ 1 ॥
અભિગમ્ય મહાબાહું રામમક્લિષ્ટકારિણમ્ ।
સ્થિતાઃ પ્રાંજલયસ્સર્વે પિતામહમિવર્ષયઃ ॥ 2 ॥
તતઃ કાંચનશૈલાભ સ્તરુણાર્કનિભાનનઃ ।
અબ્રવીત્પ્રાંજલિર્વાક્યં હનૂમાન્મારુતાત્મજઃ ॥ 3 ॥
ભવત્પ્રસાદાત્સુગ્રીવઃ પિતૃપૈતામહં મહત્ ।
વાનરાણાં સુદુષ્પ્રાપં પ્રાપ્તો રાજ્યમિદં પ્રભો ॥ 4 ॥
ભવતા સમનુજ્ઞાતઃ પ્રવિશ્ય નગરં શુભમ્ ॥ 5 ॥
સંવિધાસ્યતિ કાર્યાણિ સર્વાણિ સસુહૃજ્જનઃ ।
સ્નાતોઽયં વિવિધૈર્ગંધૈરૌષધૈશ્ચ યથાવિધિ ॥ 6 ॥
અર્ચયિષ્યતિ રત્નૈશ્ચ માલ્યૈશ્ચ ત્વાં વિશેષતઃ ।
ઇમાં ગિરિગુહાં રમ્યામભિગંતુમિતોઽર્હસિ ॥ 7 ॥
કુરુષ્વ સ્વામિસંબંધં વાનરાન્સંપ્રહર્ષય ।
એવમુક્તો હનુમતા રાઘવઃ પરવીરહા ॥ 8 ॥
પ્રત્યુવાચ હનૂમંતં બુદ્ધિમાન્વાક્યકોવિદઃ ।
ચતુર્દશ સમાસ્સૌમ્ય ગ્રામં વા યદિ વા પુરમ્ ॥ 9 ॥
ન પ્રવેક્ષ્યામિ હનુમન્પિતુર્નિર્દેશપાલકઃ ।
સુસમૃદ્ધાં ગુહાં રમ્યાં સુગ્રીવો વાનરર્ષભઃ ॥ 10 ॥
પ્રવિષ્ટો વિધિવદ્વીરઃ ક્ષિપ્રં રાજ્યેઽભિષિચ્યતામ્ ।
એવમુક્ત્વા હનૂમંતં રામસ્સુગ્રીવમબ્રવીત્ ॥ 11 ॥
વૃત્તજ્ઞો વૃત્તસંપન્નમુદારબલવિક્રમમ્ ।
ઇમમપ્યંગદં વીર યૌવરાજ્યેઽભિષેચય ॥ 12 ॥
જ્યેષ્ઠસ્ય સ સુતો જ્યેષ્ઠસ્સદૃશો વિક્રમેણ તે ।
અંગદોઽયમદીનાત્મા યૌવરાજ્યસ્ય ભાજનમ્ ॥ 13 ॥
પૂર્વોઽયં વાર્ષિકો માસઃ શ્રાવણસ્સલિલાગમઃ ।
પ્રવૃત્તાસ્સૌમ્ય ચત્વારો માસા વાર્ષિકસજ્ઞિકાઃ ॥ 14 ॥
નાયમુદ્યોગસમયઃ પ્રવિશ ત્વં પુરીં શુભામ્ ।
અસ્મિન્વત્સ્યામ્યહં સૌમ્ય પર્વતે સહ લક્ષ્મણઃ ॥ 15 ॥
ઇયં ગિરિગુહા રમ્યા વિશાલા યુક્તમારુતા ।
પ્રભૂતસલિલા સૌમ્ય પ્રભૂતકમલોત્પલા ॥ 16 ॥
કાર્તિકે સમનુપ્રાપ્તે ત્વં રાવણવધે યત ।
એષ નસ્સમયસ્સૌમ્ય પ્રવિશ ત્વં સ્વમાલયમ્ ॥ 17 ॥
અભિષિક્તસ્વ રાજ્યે ચ સુહૃદસ્સંપ્રહર્ષય ।
ઇતિ રામાભ્યનુજ્ઞાતસ્સુગ્રીવો વાનરાધિપઃ ॥ 18 ॥
પ્રવિવેશ પુરીં રમ્યાં કિષ્કિંધાં વાલિપાલિતામ્ ।
તં વાનરસહસ્રાણિ પ્રવિષ્ટં વાનરેશ્વરમ્ ॥ 19 ॥
અભિવાદ્ય પ્રવિષ્ટાનિ સર્વતઃ પર્યવારયન્ ।
તતઃ પ્રકૃતયસ્સર્વા દૃષ્ટ્વા હરિગણેશ્વરમ્ ॥ 20 ॥
પ્રણમ્ય મૂર્ધ્ના પતિતા વસુધાયાં સમાહિતાઃ ।
સુગ્રીવઃ પ્રકૃતીસ્સર્વાસ્સંભાષ્યોત્થાપ્ય વીર્યવાન્ ॥ 21 ॥
ભ્રાતુરંતઃપુરં સૌમ્યં પ્રવિવેશ મહાબલઃ ।
પ્રવિશ્ય ત્વભિનિષ્ક્રાંતં સુગ્રીવં પ્લવગેશ્વરમ્ ॥ 22 ॥
અભ્યષિંચંત સુહૃદસ્સહસ્રાક્ષમિવામરાઃ ।
તસ્ય પાંડુરમાજહ્રુશ્છત્રં હેમપરિષ્કૃતમ્ ॥ 23 ॥
શુક્લે ચ વાલવ્યજને હેમદંડે યશસ્કરે ।
તથા સર્વાણિ રત્નાનિ સર્વબીજૌષધીરપિ ॥ 24 ॥
સક્ષીરાણાં ચ વૃક્ષાણાં પ્રરોહાન્કુસુમાનિ ચ ।
શુક્લાનિ ચૈવ વસ્ત્રાણિ શ્વેતં ચૈવાનુલેપનમ્ ॥ 25 ॥
સુગંધીનિ ચ માલ્યાનિ સ્થલજાન્યંબુજાનિ ચ ।
ચંદનાનિ ચ દિવ્યાનિ ગંધાંશ્ચ વિવિધાન્બહૂન્ ॥ 26 ॥
અક્ષતં જાતરૂપં ચ પ્રિયંગુમધુસર્પિષી ।
દધિ ચર્મ ચ વૈયાઘ્રં વારાહી ચાપ્યુપાનહૌ ॥ 27 ॥
સમાલંભનમાદાય રોચનાં સમનશ્શિલામ્ ।
આગ્મુસ્તત્ર મુદિતા વરાઃ કન્યાસ્તુ ષોડશ ॥ 28 ॥
તતસ્તે વાનરશ્રેષ્ઠં યથાકાલં યથાવિધિ ।
રત્નૈર્વસ્ત્રૈશ્ચ ભક્ષ્યૈશ્ચ તોષયિત્વા દ્વિજર્ષભાન્ ॥ 29 ॥
તતઃ કુશપરિસ્તીર્ણં સમિદ્ધં જાતવેદસમ્ ।
મંત્રપૂતેન હવિષા હુત્વા મંત્રવિદો જનાઃ ॥ 30 ॥
તતો હેમપ્રતિષ્ઠાને વરાસ્તરણસંવૃતે ।
પ્રાસાદશિખરે રમ્યે ચિત્રમાલ્યોપશોભિતે ॥ 31 ॥
પ્રાઙ્મુખં વિવિધૈર્મંત્રૈઃ સ્થાપયિત્વા વરાસને ।
નદીનદેભ્યસ્સંહૃત્ય તીર્થેભ્યશ્ચ સમંતતઃ ॥ 32 ॥
આહૃત્ય ચ સમુદ્રેભ્યસ્સર્વેભ્યો વાનરર્ષભાઃ ।
અપઃ કનકકુંભેષુ નિધાય વિમલાશ્શુભાઃ ॥ 33 ॥
શુભૈર્વૃષભશૃંગૈશ્ચ કલશૈશ્ચાપિ કાંચનૈઃ ।
શાસ્ત્રદૃષ્ટેન વિધિના મહર્ષિવિહિતેન ચ ॥ 34 ॥
ગજો ગવાક્ષો ગવયશ્શરભો ગંધમાદનઃ ।
મૈંદશ્ચ દ્વિવિદશ્ચૈવ હનુમાન્જાંબવાન્નલઃ ॥ 35 ॥
અભ્યષિંચંત સુગ્રીવં પ્રસન્નેન સુગંધિના ।
સલિલેન સહસ્રાક્ષં વસવો વાસવં યથા ॥ 36 ॥
અભિષિક્તે તુ સુગ્રીવે સર્વે વાનરપુંગવાઃ ।
પ્રચુક્રુશુર્મહાત્માનો હૃષ્ટા સ્તત્ર સહસ્રશઃ ॥ 37 ॥
રામસ્ય તુ વચઃ કુર્વન્સુગ્રીવો હરિપુંગવઃ ।
અંગદં સંપરિષ્વજ્ય યૌવરાજ્યેઽભ્યષેચયત્ ॥ 38 ॥
અંગદે ચાભિષિક્તે તુ સાનુક્રોશાઃ પ્લવંગમાઃ ।
સાધુ સાધ્વિતિ સુગ્રીવં મહાત્માનોઽભ્યપૂજયન્ ॥ 39 ॥
રામં ચૈવ મહાત્માનં લક્ષ્મણં ચ પુનઃ પુનઃ ।
પ્રીતાશ્ચ તુષ્ટુવુસ્સર્વે તાદૃશે તત્ર વર્તિતે ॥ 40 ॥
હૃષ્ટપુષ્ટજનાકીર્ણા પતાકાધ્વજશોભિતા ।
બભૂવ નગરી રમ્યા કિષ્કિંધા ગિરિગહ્વરે ॥ 41 ॥
નિવેદ્ય રામાય તદા મહાત્મને મહાભિષેકં કપિવાહિનીપતિઃ ।
રુમાં ચ ભાર્યં પ્રતિલભ્ય વીર્યવા નવાપ રાજ્યં ત્રિદશાધિપો યથા ॥ 42 ॥
ઇત્યાર્ષે શ્રીમદ્રામાયણે વાલ્મીકીય આદિકાવ્યે કિષ્કિંધાકાંડે ષડ્વિંશસ્સર્ગઃ ॥
