ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸ਼ਡ੍ਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਸ਼੍ਸ਼ੋਕਾਭਿਸਂਤਪ੍ਤਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਵਾਸਸਮ੍ ।
ਸ਼ਾਖਾਮ੍ਰੁਰੁਇਗਮਹਾਮਾਤ੍ਰਾਃ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯੋਪਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥ 1 ॥
ਅਭਿਗਮ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਰਾਮਮਕ੍ਲਿਸ਼੍ਟਕਾਰਿਣਮ੍ ।
ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਪ੍ਰਾਂਜਲਯਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਪਿਤਾਮਹਮਿਵਰ੍ਸ਼ਯਃ ॥ 2 ॥
ਤਤਃ ਕਾਂਚਨਸ਼ੈਲਾਭ ਸ੍ਤਰੁਣਾਰ੍ਕਨਿਭਾਨਨਃ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਹਨੂਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 3 ॥
ਭਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਪੈਤਾਮਹਂ ਮਹਤ੍ ।
ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਸੁਦੁਸ਼੍ਪ੍ਰਾਪਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਰਾਜ੍ਯਮਿਦਂ ਪ੍ਰਭੋ ॥ 4 ॥
ਭਵਤਾ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਤਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਨਗਰਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ 5 ॥
ਸਂਵਿਧਾਸ੍ਯਤਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਜ੍ਜਨਃ ।
ਸ੍ਨਾਤੋਯਂ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਗਂਧੈਰੌਸ਼ਧੈਸ਼੍ਚ ਯਥਾਵਿਧਿ ॥ 6 ॥
ਅਰ੍ਚਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ਰਤ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਮਾਲ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਃ ।
ਇਮਾਂ ਗਿਰਿਗੁਹਾਂ ਰਮ੍ਯਾਮਭਿਗਂਤੁਮਿਤੋਰ੍ਹਸਿ ॥ 7 ॥
ਕੁਰੁਸ਼੍ਵ ਸ੍ਵਾਮਿਸਂਬਂਧਂ ਵਾਨਰਾਨ੍ਸਂਪ੍ਰਹਰ੍ਸ਼ਯ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਹਨੁਮਤਾ ਰਾਘਵਃ ਪਰਵੀਰਹਾ ॥ 8 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹਨੂਮਂਤਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ਵਾਕ੍ਯਕੋਵਿਦਃ ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸਮਾਸ੍ਸੌਮ੍ਯ ਗ੍ਰਾਮਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਪੁਰਮ੍ ॥ 9 ॥
ਨ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹਨੁਮਨ੍ਪਿਤੁਰ੍ਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਪਾਲਕਃ ।
ਸੁਸਮ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾਂ ਗੁਹਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਨਰਰ੍ਸ਼ਭਃ ॥ 10 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟੋ ਵਿਧਿਵਦ੍ਵੀਰਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਰਾਜ੍ਯੇਭਿਸ਼ਿਚ੍ਯਤਾਮ੍ ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਨੂਮਂਤਂ ਰਾਮਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 11 ॥
ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਜ੍ਞੋ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਸਂਪਨ੍ਨਮੁਦਾਰਬਲਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ ।
ਇਮਮਪ੍ਯਂਗਦਂ ਵੀਰ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇਭਿਸ਼ੇਚਯ ॥ 12 ॥
ਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠਸ੍ਯ ਸ ਸੁਤੋ ਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠਸ੍ਸਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੋ ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਤੇ ।
ਅਂਗਦੋਯਮਦੀਨਾਤ੍ਮਾ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਭਾਜਨਮ੍ ॥ 13 ॥
ਪੂਰ੍ਵੋਯਂ ਵਾਰ੍ਸ਼ਿਕੋ ਮਾਸਃ ਸ਼੍ਰਾਵਣਸ੍ਸਲਿਲਾਗਮਃ ।
ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਸ੍ਸੌਮ੍ਯ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਾਸਾ ਵਾਰ੍ਸ਼ਿਕਸਜ੍ਞਿਕਾਃ ॥ 14 ॥
ਨਾਯਮੁਦ੍ਯੋਗਸਮਯਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ ਤ੍ਵਂ ਪੁਰੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ ।
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਵਤ੍ਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਸੌਮ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤੇ ਸਹ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ॥ 15 ॥
ਇਯਂ ਗਿਰਿਗੁਹਾ ਰਮ੍ਯਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਯੁਕ੍ਤਮਾਰੁਤਾ ।
ਪ੍ਰਭੂਤਸਲਿਲਾ ਸੌਮ੍ਯ ਪ੍ਰਭੂਤਕਮਲੋਤ੍ਪਲਾ ॥ 16 ॥
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਰਾਵਣਵਧੇ ਯਤ ।
ਏਸ਼ ਨਸ੍ਸਮਯਸ੍ਸੌਮ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਮਾਲਯਮ੍ ॥ 17 ॥
ਅਭਿਸ਼ਿਕ੍ਤਸ੍ਵ ਰਾਜ੍ਯੇ ਚ ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਦਸ੍ਸਂਪ੍ਰਹਰ੍ਸ਼ਯ ।
ਇਤਿ ਰਾਮਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵਾਨਰਾਧਿਪਃ ॥ 18 ॥
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਪੁਰੀਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਂ ਵਾਲਿਪਾਲਿਤਾਮ੍ ।
ਤਂ ਵਾਨਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਂ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ 19 ॥
ਅਭਿਵਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਾਨਿ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਰ੍ਯਵਾਰਯਨ੍ ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤਯਸ੍ਸਰ੍ਵਾ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਹਰਿਗਣੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ 20 ॥
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਪਤਿਤਾ ਵਸੁਧਾਯਾਂ ਸਮਾਹਿਤਾਃ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤੀਸ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਸਂਭਾਸ਼੍ਯੋਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 21 ॥
ਭ੍ਰਾਤੁਰਂਤਃਪੁਰਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਭਿਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਾਂਤਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ॥ 22 ॥
ਅਭ੍ਯਸ਼ਿਂਚਂਤ ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਦਸ੍ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਮਿਵਾਮਰਾਃ ।
ਤਸ੍ਯ ਪਾਂਡੁਰਮਾਜਹ੍ਰੁਸ਼੍ਛਤ੍ਰਂ ਹੇਮਪਰਿਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 23 ॥
ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਚ ਵਾਲਵ੍ਯਜਨੇ ਹੇਮਦਂਡੇ ਯਸ਼ਸ੍ਕਰੇ ।
ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਬੀਜੌਸ਼ਧੀਰਪਿ ॥ 24 ॥
ਸਕ੍ਸ਼ੀਰਾਣਾਂ ਚ ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਪ੍ਰਰੋਹਾਨ੍ਕੁਸੁਮਾਨਿ ਚ ।
ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਨਿ ਚੈਵ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਚੈਵਾਨੁਲੇਪਨਮ੍ ॥ 25 ॥
ਸੁਗਂਧੀਨਿ ਚ ਮਾਲ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਥਲਜਾਨ੍ਯਂਬੁਜਾਨਿ ਚ ।
ਚਂਦਨਾਨਿ ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਗਂਧਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਬਹੂਨ੍ ॥ 26 ॥
ਅਕ੍ਸ਼ਤਂ ਜਾਤਰੂਪਂ ਚ ਪ੍ਰਿਯਂਗੁਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸ਼ੀ ।
ਦਧਿ ਚਰ੍ਮ ਚ ਵੈਯਾਘ੍ਰਂ ਵਾਰਾਹੀ ਚਾਪ੍ਯੁਪਾਨਹੌ ॥ 27 ॥
ਸਮਾਲਂਭਨਮਾਦਾਯ ਰੋਚਨਾਂ ਸਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਮ੍ ।
ਆਗ੍ਮੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮੁਦਿਤਾ ਵਰਾਃ ਕਨ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੋਡਸ਼ ॥ 28 ॥
ਤਤਸ੍ਤੇ ਵਾਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਂ ਯਥਾਕਾਲਂ ਯਥਾਵਿਧਿ ।
ਰਤ੍ਨੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਤੋਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਰ੍ਸ਼ਭਾਨ੍ ॥ 29 ॥
ਤਤਃ ਕੁਸ਼ਪਰਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸਮਿਦ੍ਧਂ ਜਾਤਵੇਦਸਮ੍ ।
ਮਂਤ੍ਰਪੂਤੇਨ ਹਵਿਸ਼ਾ ਹੁਤ੍ਵਾ ਮਂਤ੍ਰਵਿਦੋ ਜਨਾਃ ॥ 30 ॥
ਤਤੋ ਹੇਮਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਾਨੇ ਵਰਾਸ੍ਤਰਣਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ।
ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ਿਖਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਚਿਤ੍ਰਮਾਲ੍ਯੋਪਸ਼ੋਭਿਤੇ ॥ 31 ॥
ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਂ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਮਂਤ੍ਰੈਃ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਵਰਾਸਨੇ ।
ਨਦੀਨਦੇਭ੍ਯਸ੍ਸਂਹ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਮਂਤਤਃ ॥ 32 ॥
ਆਹ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਚ ਸਮੁਦ੍ਰੇਭ੍ਯਸ੍ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਵਾਨਰਰ੍ਸ਼ਭਾਃ ।
ਅਪਃ ਕਨਕਕੁਂਭੇਸ਼ੁ ਨਿਧਾਯ ਵਿਮਲਾਸ਼੍ਸ਼ੁਭਾਃ ॥ 33 ॥
ਸ਼ੁਭੈਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਭਸ਼੍ਰੁਰੁਇਂਗੈਸ਼੍ਚ ਕਲਸ਼ੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਾਂਚਨੈਃ ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਮਹਰ੍ਸ਼ਿਵਿਹਿਤੇਨ ਚ ॥ 34 ॥
ਗਜੋ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ੋ ਗਵਯਸ਼੍ਸ਼ਰਭੋ ਗਂਧਮਾਦਨਃ ।
ਮੈਂਦਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਦਸ਼੍ਚੈਵ ਹਨੁਮਾਨ੍ਜਾਂਬਵਾਨ੍ਨਲਃ ॥ 35 ॥
ਅਭ੍ਯਸ਼ਿਂਚਂਤ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨ ਸੁਗਂਧਿਨਾ ।
ਸਲਿਲੇਨ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਵਸਵੋ ਵਾਸਵਂ ਯਥਾ ॥ 36 ॥
ਅਭਿਸ਼ਿਕ੍ਤੇ ਤੁ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇ ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਨਰਪੁਂਗਵਾਃ ।
ਪ੍ਰਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ॥ 37 ॥
ਰਾਮਸ੍ਯ ਤੁ ਵਚਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਹਰਿਪੁਂਗਵਃ ।
ਅਂਗਦਂ ਸਂਪਰਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯੇਭ੍ਯਸ਼ੇਚਯਤ੍ ॥ 38 ॥
ਅਂਗਦੇ ਚਾਭਿਸ਼ਿਕ੍ਤੇ ਤੁ ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਾਃ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਃ ।
ਸਾਧੁ ਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋਭ੍ਯਪੂਜਯਨ੍ ॥ 39 ॥
ਰਾਮਂ ਚੈਵ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।
ਪ੍ਰੀਤਾਸ਼੍ਚ ਤੁਸ਼੍ਟੁਵੁਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਤਾਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੇ ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤਿਤੇ ॥ 40 ॥
ਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਪੁਸ਼੍ਟਜਨਾਕੀਰ੍ਣਾ ਪਤਾਕਾਧ੍ਵਜਸ਼ੋਭਿਤਾ ।
ਬਭੂਵ ਨਗਰੀ ਰਮ੍ਯਾ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾ ਗਿਰਿਗਹ੍ਵਰੇ ॥ 41 ॥
ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਰਾਮਾਯ ਤਦਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ ਮਹਾਭਿਸ਼ੇਕਂ ਕਪਿਵਾਹਿਨੀਪਤਿਃ ।
ਰੁਮਾਂ ਚ ਭਾਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਲਭ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾ ਨਵਾਪ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧਿਪੋ ਯਥਾ ॥ 42 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡੇ ਸ਼ਡ੍ਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
