ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ରାମାୟଣେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡମ୍ ।
ଅଥ ଷଡ୍ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ।
ତତଶ୍ଶୋକାଭିସଂତପ୍ତଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ କ୍ଲିନ୍ନଵାସସମ୍ ।
ଶାଖାମୃଗମହାମାତ୍ରାଃ ପରିଵାର୍ୟୋପତସ୍ଥିରେ ॥ 1 ॥
ଅଭିଗମ୍ୟ ମହାବାହୁଂ ରାମମକ୍ଲିଷ୍ଟକାରିଣମ୍ ।
ସ୍ଥିତାଃ ପ୍ରାଂଜଲୟସ୍ସର୍ଵେ ପିତାମହମିଵର୍ଷୟଃ ॥ 2 ॥
ତତଃ କାଂଚନଶୈଲାଭ ସ୍ତରୁଣାର୍କନିଭାନନଃ ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରାଂଜଲିର୍ଵାକ୍ୟଂ ହନୂମାନ୍ମାରୁତାତ୍ମଜଃ ॥ 3 ॥
ଭଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପିତୃପୈତାମହଂ ମହତ୍ ।
ଵାନରାଣାଂ ସୁଦୁଷ୍ପ୍ରାପଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ରାଜ୍ୟମିଦଂ ପ୍ରଭୋ ॥ 4 ॥
ଭଵତା ସମନୁଜ୍ଞାତଃ ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ନଗରଂ ଶୁଭମ୍ ॥ 5 ॥
ସଂଵିଧାସ୍ୟତି କାର୍ୟାଣି ସର୍ଵାଣି ସସୁହୃଜ୍ଜନଃ ।
ସ୍ନାତୋଽୟଂ ଵିଵିଧୈର୍ଗଂଧୈରୌଷଧୈଶ୍ଚ ୟଥାଵିଧି ॥ 6 ॥
ଅର୍ଚୟିଷ୍ୟତି ରତ୍ନୈଶ୍ଚ ମାଲ୍ୟୈଶ୍ଚ ତ୍ଵାଂ ଵିଶେଷତଃ ।
ଇମାଂ ଗିରିଗୁହାଂ ରମ୍ୟାମଭିଗଂତୁମିତୋଽର୍ହସି ॥ 7 ॥
କୁରୁଷ୍ଵ ସ୍ଵାମିସଂବଂଧଂ ଵାନରାନ୍ସଂପ୍ରହର୍ଷୟ ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ହନୁମତା ରାଘଵଃ ପରଵୀରହା ॥ 8 ॥
ପ୍ରତ୍ୟୁଵାଚ ହନୂମଂତଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ଵାକ୍ୟକୋଵିଦଃ ।
ଚତୁର୍ଦଶ ସମାସ୍ସୌମ୍ୟ ଗ୍ରାମଂ ଵା ୟଦି ଵା ପୁରମ୍ ॥ 9 ॥
ନ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ୟାମି ହନୁମନ୍ପିତୁର୍ନିର୍ଦେଶପାଲକଃ ।
ସୁସମୃଦ୍ଧାଂ ଗୁହାଂ ରମ୍ୟାଂ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରର୍ଷଭଃ ॥ 10 ॥
ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଵିଧିଵଦ୍ଵୀରଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ରାଜ୍ୟେଽଭିଷିଚ୍ୟତାମ୍ ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ହନୂମଂତଂ ରାମସ୍ସୁଗ୍ରୀଵମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ 11 ॥
ଵୃତ୍ତଜ୍ଞୋ ଵୃତ୍ତସଂପନ୍ନମୁଦାରବଲଵିକ୍ରମମ୍ ।
ଇମମପ୍ୟଂଗଦଂ ଵୀର ୟୌଵରାଜ୍ୟେଽଭିଷେଚୟ ॥ 12 ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠସ୍ୟ ସ ସୁତୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠସ୍ସଦୃଶୋ ଵିକ୍ରମେଣ ତେ ।
ଅଂଗଦୋଽୟମଦୀନାତ୍ମା ୟୌଵରାଜ୍ୟସ୍ୟ ଭାଜନମ୍ ॥ 13 ॥
ପୂର୍ଵୋଽୟଂ ଵାର୍ଷିକୋ ମାସଃ ଶ୍ରାଵଣସ୍ସଲିଲାଗମଃ ।
ପ୍ରଵୃତ୍ତାସ୍ସୌମ୍ୟ ଚତ୍ଵାରୋ ମାସା ଵାର୍ଷିକସଜ୍ଞିକାଃ ॥ 14 ॥
ନାୟମୁଦ୍ୟୋଗସମୟଃ ପ୍ରଵିଶ ତ୍ଵଂ ପୁରୀଂ ଶୁଭାମ୍ ।
ଅସ୍ମିନ୍ଵତ୍ସ୍ୟାମ୍ୟହଂ ସୌମ୍ୟ ପର୍ଵତେ ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ॥ 15 ॥
ଇୟଂ ଗିରିଗୁହା ରମ୍ୟା ଵିଶାଲା ୟୁକ୍ତମାରୁତା ।
ପ୍ରଭୂତସଲିଲା ସୌମ୍ୟ ପ୍ରଭୂତକମଲୋତ୍ପଲା ॥ 16 ॥
କାର୍ତିକେ ସମନୁପ୍ରାପ୍ତେ ତ୍ଵଂ ରାଵଣଵଧେ ୟତ ।
ଏଷ ନସ୍ସମୟସ୍ସୌମ୍ୟ ପ୍ରଵିଶ ତ୍ଵଂ ସ୍ଵମାଲୟମ୍ ॥ 17 ॥
ଅଭିଷିକ୍ତସ୍ଵ ରାଜ୍ୟେ ଚ ସୁହୃଦସ୍ସଂପ୍ରହର୍ଷୟ ।
ଇତି ରାମାଭ୍ୟନୁଜ୍ଞାତସ୍ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରାଧିପଃ ॥ 18 ॥
ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରୀଂ ରମ୍ୟାଂ କିଷ୍କିଂଧାଂ ଵାଲିପାଲିତାମ୍ ।
ତଂ ଵାନରସହସ୍ରାଣି ପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ଵାନରେଶ୍ଵରମ୍ ॥ 19 ॥
ଅଭିଵାଦ୍ୟ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାନି ସର୍ଵତଃ ପର୍ୟଵାରୟନ୍ ।
ତତଃ ପ୍ରକୃତୟସ୍ସର୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଗଣେଶ୍ଵରମ୍ ॥ 20 ॥
ପ୍ରଣମ୍ୟ ମୂର୍ଧ୍ନା ପତିତା ଵସୁଧାୟାଂ ସମାହିତାଃ ।
ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରକୃତୀସ୍ସର୍ଵାସ୍ସଂଭାଷ୍ୟୋତ୍ଥାପ୍ୟ ଵୀର୍ୟଵାନ୍ ॥ 21 ॥
ଭ୍ରାତୁରଂତଃପୁରଂ ସୌମ୍ୟଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାବଲଃ ।
ପ୍ରଵିଶ୍ୟ ତ୍ଵଭିନିଷ୍କ୍ରାଂତଂ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ଲଵଗେଶ୍ଵରମ୍ ॥ 22 ॥
ଅଭ୍ୟଷିଂଚଂତ ସୁହୃଦସ୍ସହସ୍ରାକ୍ଷମିଵାମରାଃ ।
ତସ୍ୟ ପାଂଡୁରମାଜହ୍ରୁଶ୍ଛତ୍ରଂ ହେମପରିଷ୍କୃତମ୍ ॥ 23 ॥
ଶୁକ୍ଲେ ଚ ଵାଲଵ୍ୟଜନେ ହେମଦଂଡେ ୟଶସ୍କରେ ।
ତଥା ସର୍ଵାଣି ରତ୍ନାନି ସର୍ଵବୀଜୌଷଧୀରପି ॥ 24 ॥
ସକ୍ଷୀରାଣାଂ ଚ ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ପ୍ରରୋହାନ୍କୁସୁମାନି ଚ ।
ଶୁକ୍ଲାନି ଚୈଵ ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଶ୍ଵେତଂ ଚୈଵାନୁଲେପନମ୍ ॥ 25 ॥
ସୁଗଂଧୀନି ଚ ମାଲ୍ୟାନି ସ୍ଥଲଜାନ୍ୟଂବୁଜାନି ଚ ।
ଚଂଦନାନି ଚ ଦିଵ୍ୟାନି ଗଂଧାଂଶ୍ଚ ଵିଵିଧାନ୍ବହୂନ୍ ॥ 26 ॥
ଅକ୍ଷତଂ ଜାତରୂପଂ ଚ ପ୍ରିୟଂଗୁମଧୁସର୍ପିଷୀ ।
ଦଧି ଚର୍ମ ଚ ଵୈୟାଘ୍ରଂ ଵାରାହୀ ଚାପ୍ୟୁପାନହୌ ॥ 27 ॥
ସମାଲଂଭନମାଦାୟ ରୋଚନାଂ ସମନଶ୍ଶିଲାମ୍ ।
ଆଗ୍ମୁସ୍ତତ୍ର ମୁଦିତା ଵରାଃ କନ୍ୟାସ୍ତୁ ଷୋଡଶ ॥ 28 ॥
ତତସ୍ତେ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ୟଥାକାଲଂ ୟଥାଵିଧି ।
ରତ୍ନୈର୍ଵସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଭକ୍ଷ୍ୟୈଶ୍ଚ ତୋଷୟିତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାନ୍ ॥ 29 ॥
ତତଃ କୁଶପରିସ୍ତୀର୍ଣଂ ସମିଦ୍ଧଂ ଜାତଵେଦସମ୍ ।
ମଂତ୍ରପୂତେନ ହଵିଷା ହୁତ୍ଵା ମଂତ୍ରଵିଦୋ ଜନାଃ ॥ 30 ॥
ତତୋ ହେମପ୍ରତିଷ୍ଠାନେ ଵରାସ୍ତରଣସଂଵୃତେ ।
ପ୍ରାସାଦଶିଖରେ ରମ୍ୟେ ଚିତ୍ରମାଲ୍ୟୋପଶୋଭିତେ ॥ 31 ॥
ପ୍ରାଙ୍ମୁଖଂ ଵିଵିଧୈର୍ମଂତ୍ରୈଃ ସ୍ଥାପୟିତ୍ଵା ଵରାସନେ ।
ନଦୀନଦେଭ୍ୟସ୍ସଂହୃତ୍ୟ ତୀର୍ଥେଭ୍ୟଶ୍ଚ ସମଂତତଃ ॥ 32 ॥
ଆହୃତ୍ୟ ଚ ସମୁଦ୍ରେଭ୍ୟସ୍ସର୍ଵେଭ୍ୟୋ ଵାନରର୍ଷଭାଃ ।
ଅପଃ କନକକୁଂଭେଷୁ ନିଧାୟ ଵିମଲାଶ୍ଶୁଭାଃ ॥ 33 ॥
ଶୁଭୈର୍ଵୃଷଭଶୃଂଗୈଶ୍ଚ କଲଶୈଶ୍ଚାପି କାଂଚନୈଃ ।
ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ ଵିଧିନା ମହର୍ଷିଵିହିତେନ ଚ ॥ 34 ॥
ଗଜୋ ଗଵାକ୍ଷୋ ଗଵୟଶ୍ଶରଭୋ ଗଂଧମାଦନଃ ।
ମୈଂଦଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଵିଦଶ୍ଚୈଵ ହନୁମାନ୍ଜାଂବଵାନ୍ନଲଃ ॥ 35 ॥
ଅଭ୍ୟଷିଂଚଂତ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ପ୍ରସନ୍ନେନ ସୁଗଂଧିନା ।
ସଲିଲେନ ସହସ୍ରାକ୍ଷଂ ଵସଵୋ ଵାସଵଂ ୟଥା ॥ 36 ॥
ଅଭିଷିକ୍ତେ ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵେ ସର୍ଵେ ଵାନରପୁଂଗଵାଃ ।
ପ୍ରଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ମହାତ୍ମାନୋ ହୃଷ୍ଟା ସ୍ତତ୍ର ସହସ୍ରଶଃ ॥ 37 ॥
ରାମସ୍ୟ ତୁ ଵଚଃ କୁର୍ଵନ୍ସୁଗ୍ରୀଵୋ ହରିପୁଂଗଵଃ ।
ଅଂଗଦଂ ସଂପରିଷ୍ଵଜ୍ୟ ୟୌଵରାଜ୍ୟେଽଭ୍ୟଷେଚୟତ୍ ॥ 38 ॥
ଅଂଗଦେ ଚାଭିଷିକ୍ତେ ତୁ ସାନୁକ୍ରୋଶାଃ ପ୍ଲଵଂଗମାଃ ।
ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ସୁଗ୍ରୀଵଂ ମହାତ୍ମାନୋଽଭ୍ୟପୂଜୟନ୍ ॥ 39 ॥
ରାମଂ ଚୈଵ ମହାତ୍ମାନଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ ।
ପ୍ରୀତାଶ୍ଚ ତୁଷ୍ଟୁଵୁସ୍ସର୍ଵେ ତାଦୃଶେ ତତ୍ର ଵର୍ତିତେ ॥ 40 ॥
ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟଜନାକୀର୍ଣା ପତାକାଧ୍ଵଜଶୋଭିତା ।
ବଭୂଵ ନଗରୀ ରମ୍ୟା କିଷ୍କିଂଧା ଗିରିଗହ୍ଵରେ ॥ 41 ॥
ନିଵେଦ୍ୟ ରାମାୟ ତଦା ମହାତ୍ମନେ ମହାଭିଷେକଂ କପିଵାହିନୀପତିଃ ।
ରୁମାଂ ଚ ଭାର୍ୟଂ ପ୍ରତିଲଭ୍ୟ ଵୀର୍ୟଵା ନଵାପ ରାଜ୍ୟଂ ତ୍ରିଦଶାଧିପୋ ୟଥା ॥ 42 ॥
ଇତ୍ୟାର୍ଷେ ଶ୍ରୀମଦ୍ରାମାୟଣେ ଵାଲ୍ମୀକୀୟ ଆଦିକାଵ୍ୟେ କିଷ୍କିଂଧାକାଂଡେ ଷଡ୍ଵିଂଶସ୍ସର୍ଗଃ ॥
