ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിംധാകാംഡമ് ।
അഥ ഷഡ്വിംശസ്സര്ഗഃ ।
തതശ്ശോകാഭിസംതപ്തം സുഗ്രീവം ക്ലിന്നവാസസമ് ।
ശാഖാമൃഗമഹാമാത്രാഃ പരിവാര്യോപതസ്ഥിരേ ॥ 1 ॥
അഭിഗമ്യ മഹാബാഹും രാമമക്ലിഷ്ടകാരിണമ് ।
സ്ഥിതാഃ പ്രാംജലയസ്സർവേ പിതാമഹമിവര്ഷയഃ ॥ 2 ॥
തതഃ കാംചനശൈലാഭ സ്തരുണാര്കനിഭാനനഃ ।
അബ്രവീത്പ്രാംജലിർവാക്യം ഹനൂമാന്മാരുതാത്മജഃ ॥ 3 ॥
ഭവത്പ്രസാദാത്സുഗ്രീവഃ പിതൃപൈതാമഹം മഹത് ।
വാനരാണാം സുദുഷ്പ്രാപം പ്രാപ്തോ രാജ്യമിദം പ്രഭോ ॥ 4 ॥
ഭവതാ സമനുജ്ഞാതഃ പ്രവിശ്യ നഗരം ശുഭമ് ॥ 5 ॥
സംവിധാസ്യതി കാര്യാണി സർവാണി സസുഹൃജ്ജനഃ ।
സ്നാതോഽയം വിവിധൈര്ഗംധൈരൌഷധൈശ്ച യഥാവിധി ॥ 6 ॥
അര്ചയിഷ്യതി രത്നൈശ്ച മാല്യൈശ്ച ത്വാം വിശേഷതഃ ।
ഇമാം ഗിരിഗുഹാം രമ്യാമഭിഗംതുമിതോഽര്ഹസി ॥ 7 ॥
കുരുഷ്വ സ്വാമിസംബംധം വാനരാന്സംപ്രഹര്ഷയ ।
ഏവമുക്തോ ഹനുമതാ രാഘവഃ പരവീരഹാ ॥ 8 ॥
പ്രത്യുവാച ഹനൂമംതം ബുദ്ധിമാന്വാക്യകോവിദഃ ।
ചതുര്ദശ സമാസ്സൌമ്യ ഗ്രാമം വാ യദി വാ പുരമ് ॥ 9 ॥
ന പ്രവേക്ഷ്യാമി ഹനുമന്പിതുര്നിര്ദേശപാലകഃ ।
സുസമൃദ്ധാം ഗുഹാം രമ്യാം സുഗ്രീവോ വാനരര്ഷഭഃ ॥ 10 ॥
പ്രവിഷ്ടോ വിധിവദ്വീരഃ ക്ഷിപ്രം രാജ്യേഽഭിഷിച്യതാമ് ।
ഏവമുക്ത്വാ ഹനൂമംതം രാമസ്സുഗ്രീവമബ്രവീത് ॥ 11 ॥
വൃത്തജ്ഞോ വൃത്തസംപന്നമുദാരബലവിക്രമമ് ।
ഇമമപ്യംഗദം വീര യൌവരാജ്യേഽഭിഷേചയ ॥ 12 ॥
ജ്യേഷ്ഠസ്യ സ സുതോ ജ്യേഷ്ഠസ്സദൃശോ വിക്രമേണ തേ ।
അംഗദോഽയമദീനാത്മാ യൌവരാജ്യസ്യ ഭാജനമ് ॥ 13 ॥
പൂർവോഽയം വാര്ഷികോ മാസഃ ശ്രാവണസ്സലിലാഗമഃ ।
പ്രവൃത്താസ്സൌമ്യ ചത്വാരോ മാസാ വാര്ഷികസജ്ഞികാഃ ॥ 14 ॥
നായമുദ്യോഗസമയഃ പ്രവിശ ത്വം പുരീം ശുഭാമ് ।
അസ്മിന്വത്സ്യാമ്യഹം സൌമ്യ പർവതേ സഹ ലക്ഷ്മണഃ ॥ 15 ॥
ഇയം ഗിരിഗുഹാ രമ്യാ വിശാലാ യുക്തമാരുതാ ।
പ്രഭൂതസലിലാ സൌമ്യ പ്രഭൂതകമലോത്പലാ ॥ 16 ॥
കാര്തികേ സമനുപ്രാപ്തേ ത്വം രാവണവധേ യത ।
ഏഷ നസ്സമയസ്സൌമ്യ പ്രവിശ ത്വം സ്വമാലയമ് ॥ 17 ॥
അഭിഷിക്തസ്വ രാജ്യേ ച സുഹൃദസ്സംപ്രഹര്ഷയ ।
ഇതി രാമാഭ്യനുജ്ഞാതസ്സുഗ്രീവോ വാനരാധിപഃ ॥ 18 ॥
പ്രവിവേശ പുരീം രമ്യാം കിഷ്കിംധാം വാലിപാലിതാമ് ।
തം വാനരസഹസ്രാണി പ്രവിഷ്ടം വാനരേശ്വരമ് ॥ 19 ॥
അഭിവാദ്യ പ്രവിഷ്ടാനി സർവതഃ പര്യവാരയന് ।
തതഃ പ്രകൃതയസ്സർവാ ദൃഷ്ട്വാ ഹരിഗണേശ്വരമ് ॥ 20 ॥
പ്രണമ്യ മൂര്ധ്നാ പതിതാ വസുധായാം സമാഹിതാഃ ।
സുഗ്രീവഃ പ്രകൃതീസ്സർവാസ്സംഭാഷ്യോത്ഥാപ്യ വീര്യവാന് ॥ 21 ॥
ഭ്രാതുരംതഃപുരം സൌമ്യം പ്രവിവേശ മഹാബലഃ ।
പ്രവിശ്യ ത്വഭിനിഷ്ക്രാംതം സുഗ്രീവം പ്ലവഗേശ്വരമ് ॥ 22 ॥
അഭ്യഷിംചംത സുഹൃദസ്സഹസ്രാക്ഷമിവാമരാഃ ।
തസ്യ പാംഡുരമാജഹ്രുശ്ഛത്രം ഹേമപരിഷ്കൃതമ് ॥ 23 ॥
ശുക്ലേ ച വാലവ്യജനേ ഹേമദംഡേ യശസ്കരേ ।
തഥാ സർവാണി രത്നാനി സർവബീജൌഷധീരപി ॥ 24 ॥
സക്ഷീരാണാം ച വൃക്ഷാണാം പ്രരോഹാന്കുസുമാനി ച ।
ശുക്ലാനി ചൈവ വസ്ത്രാണി ശ്വേതം ചൈവാനുലേപനമ് ॥ 25 ॥
സുഗംധീനി ച മാല്യാനി സ്ഥലജാന്യംബുജാനി ച ।
ചംദനാനി ച ദിവ്യാനി ഗംധാംശ്ച വിവിധാന്ബഹൂന് ॥ 26 ॥
അക്ഷതം ജാതരൂപം ച പ്രിയംഗുമധുസര്പിഷീ ।
ദധി ചര്മ ച വൈയാഘ്രം വാരാഹീ ചാപ്യുപാനഹൌ ॥ 27 ॥
സമാലംഭനമാദായ രോചനാം സമനശ്ശിലാമ് ।
ആഗ്മുസ്തത്ര മുദിതാ വരാഃ കന്യാസ്തു ഷോഡശ ॥ 28 ॥
തതസ്തേ വാനരശ്രേഷ്ഠം യഥാകാലം യഥാവിധി ।
രത്നൈർവസ്ത്രൈശ്ച ഭക്ഷ്യൈശ്ച തോഷയിത്വാ ദ്വിജര്ഷഭാന് ॥ 29 ॥
തതഃ കുശപരിസ്തീര്ണം സമിദ്ധം ജാതവേദസമ് ।
മംത്രപൂതേന ഹവിഷാ ഹുത്വാ മംത്രവിദോ ജനാഃ ॥ 30 ॥
തതോ ഹേമപ്രതിഷ്ഠാനേ വരാസ്തരണസംവൃതേ ।
പ്രാസാദശിഖരേ രമ്യേ ചിത്രമാല്യോപശോഭിതേ ॥ 31 ॥
പ്രാങ്മുഖം വിവിധൈര്മംത്രൈഃ സ്ഥാപയിത്വാ വരാസനേ ।
നദീനദേഭ്യസ്സംഹൃത്യ തീര്ഥേഭ്യശ്ച സമംതതഃ ॥ 32 ॥
ആഹൃത്യ ച സമുദ്രേഭ്യസ്സർവേഭ്യോ വാനരര്ഷഭാഃ ।
അപഃ കനകകുംഭേഷു നിധായ വിമലാശ്ശുഭാഃ ॥ 33 ॥
ശുഭൈർവൃഷഭശൃംഗൈശ്ച കലശൈശ്ചാപി കാംചനൈഃ ।
ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന വിധിനാ മഹര്ഷിവിഹിതേന ച ॥ 34 ॥
ഗജോ ഗവാക്ഷോ ഗവയശ്ശരഭോ ഗംധമാദനഃ ।
മൈംദശ്ച ദ്വിവിദശ്ചൈവ ഹനുമാന്ജാംബവാന്നലഃ ॥ 35 ॥
അഭ്യഷിംചംത സുഗ്രീവം പ്രസന്നേന സുഗംധിനാ ।
സലിലേന സഹസ്രാക്ഷം വസവോ വാസവം യഥാ ॥ 36 ॥
അഭിഷിക്തേ തു സുഗ്രീവേ സർവേ വാനരപുംഗവാഃ ।
പ്രചുക്രുശുര്മഹാത്മാനോ ഹൃഷ്ടാ സ്തത്ര സഹസ്രശഃ ॥ 37 ॥
രാമസ്യ തു വചഃ കുർവന്സുഗ്രീവോ ഹരിപുംഗവഃ ।
അംഗദം സംപരിഷ്വജ്യ യൌവരാജ്യേഽഭ്യഷേചയത് ॥ 38 ॥
അംഗദേ ചാഭിഷിക്തേ തു സാനുക്രോശാഃ പ്ലവംഗമാഃ ।
സാധു സാധ്വിതി സുഗ്രീവം മഹാത്മാനോഽഭ്യപൂജയന് ॥ 39 ॥
രാമം ചൈവ മഹാത്മാനം ലക്ഷ്മണം ച പുനഃ പുനഃ ।
പ്രീതാശ്ച തുഷ്ടുവുസ്സർവേ താദൃശേ തത്ര വര്തിതേ ॥ 40 ॥
ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകീര്ണാ പതാകാധ്വജശോഭിതാ ।
ബഭൂവ നഗരീ രമ്യാ കിഷ്കിംധാ ഗിരിഗഹ്വരേ ॥ 41 ॥
നിവേദ്യ രാമായ തദാ മഹാത്മനേ മഹാഭിഷേകം കപിവാഹിനീപതിഃ ।
രുമാം ച ഭാര്യം പ്രതിലഭ്യ വീര്യവാ നവാപ രാജ്യം ത്രിദശാധിപോ യഥാ ॥ 42 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിംധാകാംഡേ ഷഡ്വിംശസ്സര്ഗഃ ॥
