śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha trisaptatitamassargaḥ ।
nidarśayitvā rāmāya sītāyāḥ pratipādanē ।
vākyamanvarthamarthajñaḥ kabandhaḥ punarabravīt ॥ 1 ॥
ēṣa rāma śivaḥ panthā yatraitē puṣpitā drumāḥ ।
pratīchīṃ diśamāśritya prakāśantē manōramāḥ ॥ 2 ॥
jambūpriyālapanasaplakṣanyagrōdhatindhukāḥ ।
aśvatthāḥ karṇikārāścha chūtāśchānyē cha pādāpāḥ ॥ 3 ॥
dhanvanā nāgavṛkṣāścha tilakā naktamālakāḥ ।
nīlāśōkāḥ kadambāścha karavīrāścha puṣpitāḥ ॥ 4 ॥
agnimukhyā aśōkāścha suraktāḥ pāribhadrakāḥ ।
tānāruhyāthavā bhūmau pātayitvā cha tānbalāt ॥ 5 ॥
phalānyamṛtakalpāni bhakṣayantau gamiṣyathaḥ ।
tadatikramya kākutstha vanaṃ puṣpitapādapam ॥ 6 ॥
nandanapratimaṃ chānyatkuravō hyuttarā iva ।
sarvakālaphalā yatra pādapāstu madhusravāḥ ॥ 7 ॥
sarvē cha ṛtavastatra vanē chaitrarathē yathā ।
phalabhārānatāstatra mahāviṭapadhāriṇaḥ ॥ 8 ॥
śōbhantē sarvatastatra mēghaparvatasannibhāḥ ।
tānāruhyāthavā bhūmau pātayitvā yathāsukham ॥ 9 ॥
phalānyamṛtakalpāni lakṣmaṇastē pradāsyati ।
chaṅkramantau varāndēśānśailāchChailaṃ vanādvanam ॥ 10 ॥
tataḥ puṣkariṇīṃ vīrau pampāṃ nāma gamiṣyathaḥ ।
aśarkarāmavibhraṃśāṃ samatīrthāmaśaivalām ॥ 11 ॥
rāma sañjātavālūkāṃ kamalōtpalaśālinīm ।
tatra haṃsāḥ plavāḥ krauñchāḥ kurarāśchaiva rāghava ॥ 12 ॥
valgusvanā vikūjanti pampāsalilagōcharāḥ ।
nōdvijantē narāndṛṣṭvā vadhasyākōvidāśśubhāḥ ॥ 13 ॥
ghṛtapiṇḍōpamān sthūlāṃstāndvijānbhakṣayiṣyathaḥ ।
rōhitānvakratuṇḍāṃścha naḍamīnāṃścha rāghava ॥ 14 ॥
pampāyāmiṣubhirmatsyāṃstatra rāma varānhatān ।
nistvakpakṣānayastaptānakṛśānēkakaṇṭakān ॥ 15 ॥
tava bhaktyā samāyuktō lakṣmaṇassampradāsyati ।
bhṛśatē khādatō matsyānpampāyāḥ puṣpasañchayē ॥ 16 ॥
padmagandhi śivaṃ vāri sukhaśītamanāmayam ।
uddhṛtya satatākliṣṭaṃ raupyasphāṭikasannibham ॥ 17 ॥
asau puṣkaraparṇēna lakṣmaṇaḥ pāyayiṣyati ।
sthūlāngiriguhāśayyānvarāhānvanachāriṇaḥ ॥ 18 ॥
apāṃ lōbhādupāvṛttānvṛṣabhāniva nardataḥ ।
rūpāvanitāṃścha pampāyāndrakṣyasi tvaṃ narōttama ॥ 19 ॥
sāyāhnē vicharanrāma viṭapīnmālyadhāriṇaḥ ।
śītōdakaṃ cha pampāyā dṛṣṭvā śōkaṃ vihāsyasi ॥ 20 ॥
sumanōbhiśchitāṃstatra tilakānnaktamālakān ।
utpalāni cha phullāni paṅkajāni cha rāghava ॥ 21 ॥
na tāni kaśchinmālyāni tatrārōpayitā naraḥ ।
na cha vai mlānatāṃ yānti na cha śīryanti rāghava ॥ 22 ॥
mataṅgaśiṣyāstatrā'sannṛṣayassusamāhitāḥ ।
tēṣāṃ bhārābhitaptānāṃ vanyamāharatāṃ gurōḥ ॥ 23 ॥
yē prapēturmahīṃ tūrṇaṃ śarīrātsvēdabindavaḥ ।
tāni jātāni mālyāni munīnāṃ tapasā tadā ॥ 24 ॥
svēdabindusamutthāni na vinaśyanti rāghava ।
tēṣāṃ gatānāmadyāpi dṛśyatē parichāriṇī ॥ 25 ॥
śramaṇī śabarī nāma kākutstha chirajīvinī ।
tvāṃ tu dharmē sthitā nityaṃ sarvabhūtanamaskṛtam ॥ 26 ॥
dṛṣṭvā dēvōpamaṃ rāma svargalōkaṃ gamiṣyati ।
tatastadrāma pampāyāstīramāsādya paśchimam ॥ 27 ॥
āśramasthānamatulaṃ guhyaṃ kākutstha paśyasi ।
na tatrākramituṃ nāgāśśaknuvanti tamāśramam ॥ 28 ॥
vividhāstatra vai nāgā vanē tasmiṃścha parvatē ।
ṛṣēstatra mataṅgasya vidhānāttachcha kānanam ॥ 29 ॥
tasminnandanasaṅkāśē dēvāraṇyōpamē vanē ।
nānāvihagasaṅkīrṇē raṃsyasē rāma nirvṛtaḥ ॥ 30 ॥
ṛṣyamūkaścha pampāyāḥ purastātpuṣpitadrumaḥ ।
suduḥkhārōhaṇō nāma śiśunāgābhirakṣitaḥ ॥ 31 ॥
udārō brahmaṇā chaiva pūrvakālē vinirmitaḥ ।
śayānaḥ puruṣō rāma tasya śailasya mūrdhani ॥ 32 ॥
yatsvapnē labhatē vittaṃ tatprabuddhō'dhigachChati ।
natvēnaṃ viṣamāchāra pāpakarmā'dhirōhati ॥ 33 ॥
yastu taṃ viṣamāchāraḥ pāpakarmā'dhirōhati ।
tatraiva prahaRantyēnaṃ suptamādāya rākṣasāḥ ॥ 34 ॥
tatrāpi śiśunāgānāmākrandhaśśrūyatē mahān ।
krīḍatāṃ rāma pampāyāṃ mataṅgāraṇyavāsinām ॥ 35 ॥
siktā rudhiradhārābhissaṃhṛtya paramadvipāḥ ।
pracharanti pṛthakkīrṇā mēghavarṇāstarasvinaḥ ॥ 36 ॥
tē tatra pītvā pānīyaṃ vimalaṃ śītamavyayam ।
nirvṛtāssaṃvigāhantē vanāni vanagōcharāḥ ॥ 37 ॥
ṛkṣāṃścha dvīpinaśchaiva nīlakōmalakaprabhān ।
rurūnapētāpajayān dṛṣṭvā śōkaṃ jayiṣyasi ॥ 38 ॥
rāma tasya tu śailasya mahatī śōbhatē guhā ।
śilāpidhānā kākutstha duḥkhaṃ chāsyāḥ pravēśanam ॥ 39 ॥
tasyā guhāyāḥ prāgdvārē mahānśītōdakō hradaḥ ।
phalamūlānvitō ramyō nānāmṛgasamāvṛtaḥ ॥ 40 ॥
tasyāṃ vasati sugrīvaśchaturbhissaha vānaraiḥ ।
kadāchichChikharē tasya parvatasyāvatiṣṭhatē ॥ 41 ॥
kabandhastvanuśāsyaivaṃ tāvubhau rāmalakṣmaṇau ।
sragvī bhāskaravarṇābhaḥ khē vyarōchata vīryavān ॥ 42 ॥
taṃ tu khasthaṃ mahābhāgaṃ kabandhaṃ rāmalakṣmaṇau ।
prasthitau tvaṃ vrajasvēti vākyamūchaturantikē ॥ 43 ॥
gamyatāṃ kāryasiddhyarthamiti tāvabravītsa cha ।
suprītau tāvanujñāpya kabandhaḥ prasthitastadā ॥ 44 ॥
sa tatkabandhaḥ pratipadya rūpaṃ vṛtaśśriyā bhāskaratulyadēhaḥ ।
nidarśayanrāmamavēkṣya khasthaḥ sakhyaṃ kuruṣvēti tadābhyuvācha ॥ 45 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē trisaptatitamassargaḥ ॥