View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 3.73 Aranya Kanda - Sarga 73

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē araṇyakāṇḍam ।
atha trisaptatitamassargaḥ ।

nidarśayitvā rāmāya sītāyāḥ pratipādanē ।
vākyamanvarthamarthajñaḥ kabandhaḥ punarabravīt ॥ 1 ॥

ēṣa rāma śivaḥ panthā yatraitē puṣpitā drumāḥ ।
pratīchīṃ diśamāśritya prakāśantē manōramāḥ ॥ 2 ॥

jambūpriyālapanasaplakṣanyagrōdhatindhukāḥ ।
aśvatthāḥ karṇikārāścha chūtāśchānyē cha pādāpāḥ ॥ 3 ॥

dhanvanā nāgavṛkṣāścha tilakā naktamālakāḥ ।
nīlāśōkāḥ kadambāścha karavīrāścha puṣpitāḥ ॥ 4 ॥

agnimukhyā aśōkāścha suraktāḥ pāribhadrakāḥ ।
tānāruhyāthavā bhūmau pātayitvā cha tānbalāt ॥ 5 ॥

phalānyamṛtakalpāni bhakṣayantau gamiṣyathaḥ ।
tadatikramya kākutstha vanaṃ puṣpitapādapam ॥ 6 ॥

nandanapratimaṃ chānyatkuravō hyuttarā iva ।
sarvakālaphalā yatra pādapāstu madhusravāḥ ॥ 7 ॥

sarvē cha ṛtavastatra vanē chaitrarathē yathā ।
phalabhārānatāstatra mahāviṭapadhāriṇaḥ ॥ 8 ॥

śōbhantē sarvatastatra mēghaparvatasannibhāḥ ।
tānāruhyāthavā bhūmau pātayitvā yathāsukham ॥ 9 ॥

phalānyamṛtakalpāni lakṣmaṇastē pradāsyati ।
chaṅkramantau varāndēśānśailāchChailaṃ vanādvanam ॥ 10 ॥

tataḥ puṣkariṇīṃ vīrau pampāṃ nāma gamiṣyathaḥ ।
aśarkarāmavibhraṃśāṃ samatīrthāmaśaivalām ॥ 11 ॥

rāma sañjātavālūkāṃ kamalōtpalaśālinīm ।
tatra haṃsāḥ plavāḥ krauñchāḥ kurarāśchaiva rāghava ॥ 12 ॥

valgusvanā vikūjanti pampāsalilagōcharāḥ ।
nōdvijantē narāndṛṣṭvā vadhasyākōvidāśśubhāḥ ॥ 13 ॥

ghṛtapiṇḍōpamān sthūlāṃstāndvijānbhakṣayiṣyathaḥ ।
rōhitānvakratuṇḍāṃścha naḍamīnāṃścha rāghava ॥ 14 ॥

pampāyāmiṣubhirmatsyāṃstatra rāma varānhatān ।
nistvakpakṣānayastaptānakṛśānēkakaṇṭakān ॥ 15 ॥

tava bhaktyā samāyuktō lakṣmaṇassampradāsyati ।
bhṛśatē khādatō matsyānpampāyāḥ puṣpasañchayē ॥ 16 ॥

padmagandhi śivaṃ vāri sukhaśītamanāmayam ।
uddhṛtya satatākliṣṭaṃ raupyasphāṭikasannibham ॥ 17 ॥

asau puṣkaraparṇēna lakṣmaṇaḥ pāyayiṣyati ।
sthūlāngiriguhāśayyānvarāhānvanachāriṇaḥ ॥ 18 ॥

apāṃ lōbhādupāvṛttānvṛṣabhāniva nardataḥ ।
rūpāvanitāṃścha pampāyāndrakṣyasi tvaṃ narōttama ॥ 19 ॥

sāyāhnē vicharanrāma viṭapīnmālyadhāriṇaḥ ।
śītōdakaṃ cha pampāyā dṛṣṭvā śōkaṃ vihāsyasi ॥ 20 ॥

sumanōbhiśchitāṃstatra tilakānnaktamālakān ।
utpalāni cha phullāni paṅkajāni cha rāghava ॥ 21 ॥

na tāni kaśchinmālyāni tatrārōpayitā naraḥ ।
na cha vai mlānatāṃ yānti na cha śīryanti rāghava ॥ 22 ॥

mataṅgaśiṣyāstatrā'sannṛṣayassusamāhitāḥ ।
tēṣāṃ bhārābhitaptānāṃ vanyamāharatāṃ gurōḥ ॥ 23 ॥

yē prapēturmahīṃ tūrṇaṃ śarīrātsvēdabindavaḥ ।
tāni jātāni mālyāni munīnāṃ tapasā tadā ॥ 24 ॥

svēdabindusamutthāni na vinaśyanti rāghava ।
tēṣāṃ gatānāmadyāpi dṛśyatē parichāriṇī ॥ 25 ॥

śramaṇī śabarī nāma kākutstha chirajīvinī ।
tvāṃ tu dharmē sthitā nityaṃ sarvabhūtanamaskṛtam ॥ 26 ॥

dṛṣṭvā dēvōpamaṃ rāma svargalōkaṃ gamiṣyati ।
tatastadrāma pampāyāstīramāsādya paśchimam ॥ 27 ॥

āśramasthānamatulaṃ guhyaṃ kākutstha paśyasi ।
na tatrākramituṃ nāgāśśaknuvanti tamāśramam ॥ 28 ॥

vividhāstatra vai nāgā vanē tasmiṃścha parvatē ।
ṛṣēstatra mataṅgasya vidhānāttachcha kānanam ॥ 29 ॥

tasminnandanasaṅkāśē dēvāraṇyōpamē vanē ।
nānāvihagasaṅkīrṇē raṃsyasē rāma nirvṛtaḥ ॥ 30 ॥

ṛṣyamūkaścha pampāyāḥ purastātpuṣpitadrumaḥ ।
suduḥkhārōhaṇō nāma śiśunāgābhirakṣitaḥ ॥ 31 ॥

udārō brahmaṇā chaiva pūrvakālē vinirmitaḥ ।
śayānaḥ puruṣō rāma tasya śailasya mūrdhani ॥ 32 ॥

yatsvapnē labhatē vittaṃ tatprabuddhō'dhigachChati ।
natvēnaṃ viṣamāchāra pāpakarmā'dhirōhati ॥ 33 ॥

yastu taṃ viṣamāchāraḥ pāpakarmā'dhirōhati ।
tatraiva prahaRantyēnaṃ suptamādāya rākṣasāḥ ॥ 34 ॥

tatrāpi śiśunāgānāmākrandhaśśrūyatē mahān ।
krīḍatāṃ rāma pampāyāṃ mataṅgāraṇyavāsinām ॥ 35 ॥

siktā rudhiradhārābhissaṃhṛtya paramadvipāḥ ।
pracharanti pṛthakkīrṇā mēghavarṇāstarasvinaḥ ॥ 36 ॥

tē tatra pītvā pānīyaṃ vimalaṃ śītamavyayam ।
nirvṛtāssaṃvigāhantē vanāni vanagōcharāḥ ॥ 37 ॥

ṛkṣāṃścha dvīpinaśchaiva nīlakōmalakaprabhān ।
rurūnapētāpajayān dṛṣṭvā śōkaṃ jayiṣyasi ॥ 38 ॥

rāma tasya tu śailasya mahatī śōbhatē guhā ।
śilāpidhānā kākutstha duḥkhaṃ chāsyāḥ pravēśanam ॥ 39 ॥

tasyā guhāyāḥ prāgdvārē mahānśītōdakō hradaḥ ।
phalamūlānvitō ramyō nānāmṛgasamāvṛtaḥ ॥ 40 ॥

tasyāṃ vasati sugrīvaśchaturbhissaha vānaraiḥ ।
kadāchichChikharē tasya parvatasyāvatiṣṭhatē ॥ 41 ॥

kabandhastvanuśāsyaivaṃ tāvubhau rāmalakṣmaṇau ।
sragvī bhāskaravarṇābhaḥ khē vyarōchata vīryavān ॥ 42 ॥

taṃ tu khasthaṃ mahābhāgaṃ kabandhaṃ rāmalakṣmaṇau ।
prasthitau tvaṃ vrajasvēti vākyamūchaturantikē ॥ 43 ॥

gamyatāṃ kāryasiddhyarthamiti tāvabravītsa cha ।
suprītau tāvanujñāpya kabandhaḥ prasthitastadā ॥ 44 ॥

sa tatkabandhaḥ pratipadya rūpaṃ vṛtaśśriyā bhāskaratulyadēhaḥ ।
nidarśayanrāmamavēkṣya khasthaḥ sakhyaṃ kuruṣvēti tadābhyuvācha ॥ 45 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē araṇyakāṇḍē trisaptatitamassargaḥ ॥




Browse Related Categories: