View this in:
English Devanagari Telugu Tamil Kannada Malayalam Gujarati Odia Bengali  |
Marathi Assamese Punjabi Hindi Samskritam Konkani Nepali Sinhala Grantha  |
This document is in romanized sanskrit according to IAST standard.

VR 4.42 Kishkindha Kanda - Sarga 42

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha dvichatvāriṃśassargaḥ ।

atha prasthāpya sugrīvastānharīndakṣiṇāṃ diśam ।
abravīnmēghasaṅkāśaṃ suṣēṇaṃ nāma yūthapam ॥ 1 ॥

tārāyāḥ pitaraṃ rājā śvaśuraṃ bhīmavikramam ।
abravītprāñjalirvākyamabhigamya praṇamya cha ॥ 2 ॥

marīchiputraṃ mārīchamarchiṣmantaṃ mahākapim ।
vṛtaṃ kapivarai śśūrairmahēndrasadṛśadyutim ॥ 3 ॥

buddhivikramasampannaṃ vainatēyasamadyutim ।
marīchiputrānmārīchānarchirmālānmahābalān ॥ 4 ॥

ṛṣiputrāṃśchatāntsarvānpratīchīmādiśaddiśam ।
dvābhyāṃ śatasahasrābhyāṃ kapīnāṃ kapisattamāḥ ॥ 5 ॥

suṣēṇapramukhā yūyaṃ vaidēhīṃ parimārgataḥ ।
surāṣṭrānsahabāhlīkān śchandrachitrāṃstathaiva cha ॥ 6 ॥

sphītāñjanapadānramyānvipulāni purāṇi cha ।
punnāgagahanaṃ kukṣiṃ vakulōddālakākulam ॥ 7 ॥

tathā kētakaṣaṇḍāṃścha mārgadhvaṃ hariyūthapāḥ ।
pratyaksrōtōgamāśchaiva nadyaśśītajalāśśivāḥ ॥ 8 ॥

tāpasānāmaraṇyāni kāntārā girayaścha yē ।
tatrasthalīṃ maruprāyāmatyuchchaśirasaśśilāḥ ॥ 9 ॥

girijālāvṛtāṃ durgāṃ mārgitvā paśchimāṃ diśam ।
tataḥ paśchimamāsādya samudraṃ draṣṭumarhatha ॥ 10 ॥

timinakrāyutajalamakṣōbhyamatha vānarāḥ ।
tataḥ kētakaṣaṇḍēṣu tamālagahanēṣu cha ॥ 11 ॥

kapayō vihariṣyanti nārikēlavanēṣu cha ।
tatra sītāṃ cha mārgadhvaṃ nilayaṃ rāvaṇasya cha ॥ 12 ॥

vēlātalaniviṣṭēṣu parvatēṣu vanēṣu cha ।
murachīpattanaṃ chaiva ramyaṃ chaiva jaṭīpuram ॥ 13 ॥

avantīmaṅgalōpāṃ cha tathā chālakṣitaṃ vanam ।
rāṣṭrāṇi cha viśālāni pattanāni tatastataḥ ॥ 14 ॥

sindhusāgarayōśchaiva saṅgamē tatra parvataḥ ।
mahānhēmagirirnāma śataśṛṅgō mahādrumaḥ ॥ 15 ॥

tasya prasthēṣu ramyēṣu siṃhāḥ pakṣagamāḥ sthitāḥ ।
timimatsyagajāṃśchaiva nīḍānyārōpayanti tē ॥ 16 ॥

tāni nīḍāni siṃhānāṃ giriśṛṅgagatāścha yē ।
dṛptāstṛptāścha mātaṅgāstōyadasvananisvanāḥ ॥ 17 ॥

vicharanti viśālē'smiṃstōyapūrṇē samantataḥ ।
tasya śṛṅgaṃ divasparśaṃ kāñchanaṃ chitrapādapam ॥ 18 ॥

sarvamāśu vichētavyaṃ kapibhiḥ kāmarūpibhiḥ ।
kōṭiṃ tatra samudrē tu kāñchanīṃ śatayōjanām ॥ 19 ॥

durdarśāṃ pāriyātrasya gatāṃ drakṣyatha vānarāḥ ।
kōṭyastatra chaturviṃśadgandharvāṇāṃ tapasvinām ॥ 20 ॥

vasantyagninikāśānāṃ ghōrāṇāṃ kāmarūpiṇām ।
pāvakārchiḥ pratīkāśāssamavētāssahasraśaḥ ॥ 21 ॥

nātyāsādayitavyāstē vānarairbhīmavikramaiḥ ।
nādēyaṃ cha phalaṃ tasmāddēśātkiñchit plavaṅgamaiḥ ॥ 22 ॥

durāsadā hi tē vīrā ssattvavantō mahābalāḥ ।
phalamūlāni tē tatra rakṣantē bhīmavikramāḥ ॥ 23 ॥

tatra yatnaścha kartavyō mārgitavyā cha jānakī ।
na hi tēbhyō bhayaṃ kiñchitkapitvamanuvartatām ॥ 24 ॥

tatra vaiḍhūryavarṇābhō vajrasaṃsthānasaṃsthitaḥ ।
nānādrumalatākīrṇō vajrō nāma mahāgiriḥ ॥ 25 ॥

śrīmānsamuditastatra yōjanānāṃ śataṃ samam ।
guhāstatra vichētavyā prayatnēna plavaṅgamāḥ ॥ 26 ॥

chaturbhāgē samudrasya chakravānnāma parvataḥ ।
tatra chakraṃ sahasrāraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā ॥ 27 ॥

tatra pañchajanaṃ hatvā hayagrīvaṃ cha dānavam ।
ājahāra tataśchakraṃ śaṅkhaṃ cha puruṣōttamaḥ ॥ 28 ॥

tasya sānuṣu chitrēṣu viśālāsu guhāsu cha ।
rāvaṇa ssaha vaidēhyā mārgitavyastata stataḥ ॥ 29 ॥

yōjanānāṃ chatuṣṣaṣṭirvarāhō nāma parvataḥ ।
suvarṇaśṛṅgassuśrīmā nagādhē varuṇālayē ॥ 30 ॥

tatra prāgjyōtiṣaṃ nāma jātarūpamayaṃ puram ।
yasminvasati duṣṭātmā narakō nāma dānavaḥ ॥ 31 ॥

tatra sānuṣu chitrēṣu viśālāsu guhāsu cha ।
rāvaṇassaha vaidēhyā mārgitavyastatastataḥ ॥ 32 ॥

tamatikramya śailēndraṃ kāñchanāntaranirdaraḥ ।
parvata ssarvasauvarṇō dhārāprasravaṇāyutaḥ ॥ 33 ॥

taṃ gajāścha varāhāścha siṃha vyāghrāścha sarvataḥ ।
abhigarjanti satataṃ tēna śabdēna darpitāḥ ॥ 34 ॥

yasminharihayśīmānmahēndraḥ pākaśāsanaḥ ।
abhiṣiktaḥ surai rājā mēghavānnāma parvataḥ ॥ 35 ॥

tamatikramya śailēndraṃ mahēndraparipālitam ।
ṣaṣṭi rgirisahasrāṇi kāñchanāni gamiṣyatha ॥ 36 ॥

taruṇādityavarṇāni bhrājamānāni sarvataḥ ।
jātarūpamayairvṛkṣai śōbhitāni supuṣpitaiḥ ॥ 37 ॥

tēṣāṃ madhyē sthitō rājā mēruruttaraparvataḥ ।
ādityēna prasannēna śailō dattavaraḥ purā ॥ 38 ॥

tēnaiva muktaśśailēndrassarva ēva tvadāśrayāḥ ।
matprasādādbhaviṣyanti divā rātraṃ cha kāñchanāḥ ॥ 39 ॥

tvayi yē chāpi vatsyanti dēvagandharvadānavāḥ ।
tē bhaviṣyanti raktāścha prabhayā kāñchanaprabhāḥ ॥ 40 ॥

viśvē dēvāścha marūtō vasavaścha divaukasaḥ ।
āgamya paśchimāṃ sandhyāṃ mērumuttamaparvatam ॥ 41 ॥

ādityamupatiṣṭhanti taiścha sūryō'bhipūjitaḥ ।
adṛśyassarvabhūtānāmastaṃ gachChatiparvatam ॥ 42 ॥

yōjanānāṃ sahasrāṇi daśa tāni divākaraḥ ।
muhūrtārdhēna taṃ śīghramabhiyāti śilōchchayam ॥ 43 ॥

śṛṅgē tasya mahaddivyaṃ bhavanaṃ sūryasannibham ।
prāsādagaṇasambādhaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā ॥ 44 ॥

śōbhitaṃ tarubhiśchitrairnānāpakṣisamākulaiḥ ।
nikētaṃ pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ ॥ 45 ॥

antarā mērumastaṃ cha tālō daśaśirā mahān ।
jātarūpamayśīmānbhrājatē chitravēdikaḥ ॥ 46 ॥

tēṣu sarvēṣu durgēṣu sarassu cha saritsu cha ।
rāvaṇassaha vaidēhyā mārgitavyastata stataḥ ॥ 47 ॥

yatra tiṣṭhati dharmajñastapasā svēna bhāvitaḥ ।
mērusāvarṇirityēva khyātō vai brahmaṇā samaḥ ॥ 48 ॥

praṣṭavyō mērusāvarṇirmaharṣiḥ sūryasannibhaḥ ।
praṇamya śirasā bhūmau pravṛttiṃ maithilīṃ prati ॥ 49 ॥

ētāva jjīvalōkasya bhāskarō rajanīkṣyē ।
kṛtvā vitimiraṃ sarvamastaṃ gachChati parvatam ॥ 50 ॥

ētāvadvānaraiśśakyaṃ gantuṃ vānarapuṅgavāḥ ।
abhāskaramamaryādaṃ na jānīmastataḥ param ॥ 51 ॥

adhigamya tu vaidēhīṃ nilayaṃ rāvaṇasya cha ।
asta parvatamāsādya pūrṇē māsē nivartata ॥ 52 ॥

ūrdhvaṃ māsānna vastavyaṃ vasan vadhyō bhavēnmama ।
sahaiva śūrō yuṣmābhiśśvaśurō mē gamiṣyati ॥ 53 ॥

śrōtavyaṃ sarvamētasya bhavadbhirdiṣṭakāribhiḥ ।
gururēṣa mahābāhuśśvaśurō mē mahābalaḥ ॥ 54 ॥

bhavantaśchāpi vikrāntāḥ pramāṇaṃ sarva karmasu ।
pramāṇamēnaṃ saṃsthāpya paśyadhvaṃ paśchimāṃ diśam ॥ 55 ॥

dṛṣṭāyāṃ tu narēndrasya patnyāmamitatējasaḥ ।
kṛtakṛtyā bhaviṣyāmaḥ kṛtasya pratikarmaṇā ॥ 56 ॥

atō'nyadapi yatkāryaṃ kāryasyāsya hitaṃ bhavēt ।
sampradhārya bhavadbhiścha dēśakālārthasaṃhitam ॥ 57 ॥

tataḥ suṣēṇapramukhāḥ plavaṅgāmāḥ ssugrīva vākyaṃ nipuṇaṃ niśamya ।
āmantyra sarvē plavagādhipaṃ tē jagmurdiśaṃ tāṃ varuṇābhiguptām ॥ 58 ॥

ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē dvichatvāriṃśassargaḥ ॥




Browse Related Categories: