śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇē kiṣkindhākāṇḍam ।
atha dvichatvāriṃśassargaḥ ।
atha prasthāpya sugrīvastānharīndakṣiṇāṃ diśam ।
abravīnmēghasaṅkāśaṃ suṣēṇaṃ nāma yūthapam ॥ 1 ॥
tārāyāḥ pitaraṃ rājā śvaśuraṃ bhīmavikramam ।
abravītprāñjalirvākyamabhigamya praṇamya cha ॥ 2 ॥
marīchiputraṃ mārīchamarchiṣmantaṃ mahākapim ।
vṛtaṃ kapivarai śśūrairmahēndrasadṛśadyutim ॥ 3 ॥
buddhivikramasampannaṃ vainatēyasamadyutim ।
marīchiputrānmārīchānarchirmālānmahābalān ॥ 4 ॥
ṛṣiputrāṃśchatāntsarvānpratīchīmādiśaddiśam ।
dvābhyāṃ śatasahasrābhyāṃ kapīnāṃ kapisattamāḥ ॥ 5 ॥
suṣēṇapramukhā yūyaṃ vaidēhīṃ parimārgataḥ ।
surāṣṭrānsahabāhlīkān śchandrachitrāṃstathaiva cha ॥ 6 ॥
sphītāñjanapadānramyānvipulāni purāṇi cha ।
punnāgagahanaṃ kukṣiṃ vakulōddālakākulam ॥ 7 ॥
tathā kētakaṣaṇḍāṃścha mārgadhvaṃ hariyūthapāḥ ।
pratyaksrōtōgamāśchaiva nadyaśśītajalāśśivāḥ ॥ 8 ॥
tāpasānāmaraṇyāni kāntārā girayaścha yē ।
tatrasthalīṃ maruprāyāmatyuchchaśirasaśśilāḥ ॥ 9 ॥
girijālāvṛtāṃ durgāṃ mārgitvā paśchimāṃ diśam ।
tataḥ paśchimamāsādya samudraṃ draṣṭumarhatha ॥ 10 ॥
timinakrāyutajalamakṣōbhyamatha vānarāḥ ।
tataḥ kētakaṣaṇḍēṣu tamālagahanēṣu cha ॥ 11 ॥
kapayō vihariṣyanti nārikēlavanēṣu cha ।
tatra sītāṃ cha mārgadhvaṃ nilayaṃ rāvaṇasya cha ॥ 12 ॥
vēlātalaniviṣṭēṣu parvatēṣu vanēṣu cha ।
murachīpattanaṃ chaiva ramyaṃ chaiva jaṭīpuram ॥ 13 ॥
avantīmaṅgalōpāṃ cha tathā chālakṣitaṃ vanam ।
rāṣṭrāṇi cha viśālāni pattanāni tatastataḥ ॥ 14 ॥
sindhusāgarayōśchaiva saṅgamē tatra parvataḥ ।
mahānhēmagirirnāma śataśṛṅgō mahādrumaḥ ॥ 15 ॥
tasya prasthēṣu ramyēṣu siṃhāḥ pakṣagamāḥ sthitāḥ ।
timimatsyagajāṃśchaiva nīḍānyārōpayanti tē ॥ 16 ॥
tāni nīḍāni siṃhānāṃ giriśṛṅgagatāścha yē ।
dṛptāstṛptāścha mātaṅgāstōyadasvananisvanāḥ ॥ 17 ॥
vicharanti viśālē'smiṃstōyapūrṇē samantataḥ ।
tasya śṛṅgaṃ divasparśaṃ kāñchanaṃ chitrapādapam ॥ 18 ॥
sarvamāśu vichētavyaṃ kapibhiḥ kāmarūpibhiḥ ।
kōṭiṃ tatra samudrē tu kāñchanīṃ śatayōjanām ॥ 19 ॥
durdarśāṃ pāriyātrasya gatāṃ drakṣyatha vānarāḥ ।
kōṭyastatra chaturviṃśadgandharvāṇāṃ tapasvinām ॥ 20 ॥
vasantyagninikāśānāṃ ghōrāṇāṃ kāmarūpiṇām ।
pāvakārchiḥ pratīkāśāssamavētāssahasraśaḥ ॥ 21 ॥
nātyāsādayitavyāstē vānarairbhīmavikramaiḥ ।
nādēyaṃ cha phalaṃ tasmāddēśātkiñchit plavaṅgamaiḥ ॥ 22 ॥
durāsadā hi tē vīrā ssattvavantō mahābalāḥ ।
phalamūlāni tē tatra rakṣantē bhīmavikramāḥ ॥ 23 ॥
tatra yatnaścha kartavyō mārgitavyā cha jānakī ।
na hi tēbhyō bhayaṃ kiñchitkapitvamanuvartatām ॥ 24 ॥
tatra vaiḍhūryavarṇābhō vajrasaṃsthānasaṃsthitaḥ ।
nānādrumalatākīrṇō vajrō nāma mahāgiriḥ ॥ 25 ॥
śrīmānsamuditastatra yōjanānāṃ śataṃ samam ।
guhāstatra vichētavyā prayatnēna plavaṅgamāḥ ॥ 26 ॥
chaturbhāgē samudrasya chakravānnāma parvataḥ ।
tatra chakraṃ sahasrāraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā ॥ 27 ॥
tatra pañchajanaṃ hatvā hayagrīvaṃ cha dānavam ।
ājahāra tataśchakraṃ śaṅkhaṃ cha puruṣōttamaḥ ॥ 28 ॥
tasya sānuṣu chitrēṣu viśālāsu guhāsu cha ।
rāvaṇa ssaha vaidēhyā mārgitavyastata stataḥ ॥ 29 ॥
yōjanānāṃ chatuṣṣaṣṭirvarāhō nāma parvataḥ ।
suvarṇaśṛṅgassuśrīmā nagādhē varuṇālayē ॥ 30 ॥
tatra prāgjyōtiṣaṃ nāma jātarūpamayaṃ puram ।
yasminvasati duṣṭātmā narakō nāma dānavaḥ ॥ 31 ॥
tatra sānuṣu chitrēṣu viśālāsu guhāsu cha ।
rāvaṇassaha vaidēhyā mārgitavyastatastataḥ ॥ 32 ॥
tamatikramya śailēndraṃ kāñchanāntaranirdaraḥ ।
parvata ssarvasauvarṇō dhārāprasravaṇāyutaḥ ॥ 33 ॥
taṃ gajāścha varāhāścha siṃha vyāghrāścha sarvataḥ ।
abhigarjanti satataṃ tēna śabdēna darpitāḥ ॥ 34 ॥
yasminharihayśīmānmahēndraḥ pākaśāsanaḥ ।
abhiṣiktaḥ surai rājā mēghavānnāma parvataḥ ॥ 35 ॥
tamatikramya śailēndraṃ mahēndraparipālitam ।
ṣaṣṭi rgirisahasrāṇi kāñchanāni gamiṣyatha ॥ 36 ॥
taruṇādityavarṇāni bhrājamānāni sarvataḥ ।
jātarūpamayairvṛkṣai śōbhitāni supuṣpitaiḥ ॥ 37 ॥
tēṣāṃ madhyē sthitō rājā mēruruttaraparvataḥ ।
ādityēna prasannēna śailō dattavaraḥ purā ॥ 38 ॥
tēnaiva muktaśśailēndrassarva ēva tvadāśrayāḥ ।
matprasādādbhaviṣyanti divā rātraṃ cha kāñchanāḥ ॥ 39 ॥
tvayi yē chāpi vatsyanti dēvagandharvadānavāḥ ।
tē bhaviṣyanti raktāścha prabhayā kāñchanaprabhāḥ ॥ 40 ॥
viśvē dēvāścha marūtō vasavaścha divaukasaḥ ।
āgamya paśchimāṃ sandhyāṃ mērumuttamaparvatam ॥ 41 ॥
ādityamupatiṣṭhanti taiścha sūryō'bhipūjitaḥ ।
adṛśyassarvabhūtānāmastaṃ gachChatiparvatam ॥ 42 ॥
yōjanānāṃ sahasrāṇi daśa tāni divākaraḥ ।
muhūrtārdhēna taṃ śīghramabhiyāti śilōchchayam ॥ 43 ॥
śṛṅgē tasya mahaddivyaṃ bhavanaṃ sūryasannibham ।
prāsādagaṇasambādhaṃ vihitaṃ viśvakarmaṇā ॥ 44 ॥
śōbhitaṃ tarubhiśchitrairnānāpakṣisamākulaiḥ ।
nikētaṃ pāśahastasya varuṇasya mahātmanaḥ ॥ 45 ॥
antarā mērumastaṃ cha tālō daśaśirā mahān ।
jātarūpamayśīmānbhrājatē chitravēdikaḥ ॥ 46 ॥
tēṣu sarvēṣu durgēṣu sarassu cha saritsu cha ।
rāvaṇassaha vaidēhyā mārgitavyastata stataḥ ॥ 47 ॥
yatra tiṣṭhati dharmajñastapasā svēna bhāvitaḥ ।
mērusāvarṇirityēva khyātō vai brahmaṇā samaḥ ॥ 48 ॥
praṣṭavyō mērusāvarṇirmaharṣiḥ sūryasannibhaḥ ।
praṇamya śirasā bhūmau pravṛttiṃ maithilīṃ prati ॥ 49 ॥
ētāva jjīvalōkasya bhāskarō rajanīkṣyē ।
kṛtvā vitimiraṃ sarvamastaṃ gachChati parvatam ॥ 50 ॥
ētāvadvānaraiśśakyaṃ gantuṃ vānarapuṅgavāḥ ।
abhāskaramamaryādaṃ na jānīmastataḥ param ॥ 51 ॥
adhigamya tu vaidēhīṃ nilayaṃ rāvaṇasya cha ।
asta parvatamāsādya pūrṇē māsē nivartata ॥ 52 ॥
ūrdhvaṃ māsānna vastavyaṃ vasan vadhyō bhavēnmama ।
sahaiva śūrō yuṣmābhiśśvaśurō mē gamiṣyati ॥ 53 ॥
śrōtavyaṃ sarvamētasya bhavadbhirdiṣṭakāribhiḥ ।
gururēṣa mahābāhuśśvaśurō mē mahābalaḥ ॥ 54 ॥
bhavantaśchāpi vikrāntāḥ pramāṇaṃ sarva karmasu ।
pramāṇamēnaṃ saṃsthāpya paśyadhvaṃ paśchimāṃ diśam ॥ 55 ॥
dṛṣṭāyāṃ tu narēndrasya patnyāmamitatējasaḥ ।
kṛtakṛtyā bhaviṣyāmaḥ kṛtasya pratikarmaṇā ॥ 56 ॥
atō'nyadapi yatkāryaṃ kāryasyāsya hitaṃ bhavēt ।
sampradhārya bhavadbhiścha dēśakālārthasaṃhitam ॥ 57 ॥
tataḥ suṣēṇapramukhāḥ plavaṅgāmāḥ ssugrīva vākyaṃ nipuṇaṃ niśamya ।
āmantyra sarvē plavagādhipaṃ tē jagmurdiśaṃ tāṃ varuṇābhiguptām ॥ 58 ॥
ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē kiṣkindhākāṇḍē dvichatvāriṃśassargaḥ ॥