ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ കിഷ്കിംധാകാംഡമ് ।
അഥ ദ്വിചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ।
അഥ പ്രസ്ഥാപ്യ സുഗ്രീവസ്താന്ഹരീംദക്ഷിണാം ദിശമ് ।
അബ്രവീന്മേഘസംകാശം സുഷേണം നാമ യൂഥപമ് ॥ 1 ॥
താരായാഃ പിതരം രാജാ ശ്വശുരം ഭീമവിക്രമമ് ।
അബ്രവീത്പ്രാംജലിർവാക്യമഭിഗമ്യ പ്രണമ്യ ച ॥ 2 ॥
മരീചിപുത്രം മാരീചമര്ചിഷ്മംതം മഹാകപിമ് ।
വൃതം കപിവരൈ ശ്ശൂരൈര്മഹേംദ്രസദൃശദ്യുതിമ് ॥ 3 ॥
ബുദ്ധിവിക്രമസംപന്നം വൈനതേയസമദ്യുതിമ് ।
മരീചിപുത്രാന്മാരീചാനര്ചിര്മാലാന്മഹാബലാന് ॥ 4 ॥
ഋഷിപുത്രാംശ്ചതാംത്സർവാന്പ്രതീചീമാദിശദ്ദിശമ് ।
ദ്വാഭ്യാം ശതസഹസ്രാഭ്യാം കപീനാം കപിസത്തമാഃ ॥ 5 ॥
സുഷേണപ്രമുഖാ യൂയം വൈദേഹീം പരിമാര്ഗതഃ ।
സുരാഷ്ട്രാന്സഹബാഹ്ലീകാന് ശ്ചംദ്രചിത്രാംസ്തഥൈവ ച ॥ 6 ॥
സ്ഫീതാംജനപദാന്രമ്യാന്വിപുലാനി പുരാണി ച ।
പുന്നാഗഗഹനം കുക്ഷിം വകുലോദ്ദാലകാകുലമ് ॥ 7 ॥
തഥാ കേതകഷംഡാംശ്ച മാര്ഗധ്വം ഹരിയൂഥപാഃ ।
പ്രത്യക്സ്രോതോഗമാശ്ചൈവ നദ്യശ്ശീതജലാശ്ശിവാഃ ॥ 8 ॥
താപസാനാമരണ്യാനി കാംതാരാ ഗിരയശ്ച യേ ।
തത്രസ്ഥലീം മരുപ്രായാമത്യുച്ചശിരസശ്ശിലാഃ ॥ 9 ॥
ഗിരിജാലാവൃതാം ദുര്ഗാം മാര്ഗിത്വാ പശ്ചിമാം ദിശമ് ।
തതഃ പശ്ചിമമാസാദ്യ സമുദ്രം ദ്രഷ്ടുമര്ഹഥ ॥ 10 ॥
തിമിനക്രായുതജലമക്ഷോഭ്യമഥ വാനരാഃ ।
തതഃ കേതകഷംഡേഷു തമാലഗഹനേഷു ച ॥ 11 ॥
കപയോ വിഹരിഷ്യംതി നാരികേലവനേഷു ച ।
തത്ര സീതാം ച മാര്ഗധ്വം നിലയം രാവണസ്യ ച ॥ 12 ॥
വേലാതലനിവിഷ്ടേഷു പർവതേഷു വനേഷു ച ।
മുരചീപത്തനം ചൈവ രമ്യം ചൈവ ജടീപുരമ് ॥ 13 ॥
അവംതീമംഗലോപാം ച തഥാ ചാലക്ഷിതം വനമ് ।
രാഷ്ട്രാണി ച വിശാലാനി പത്തനാനി തതസ്തതഃ ॥ 14 ॥
സിംധുസാഗരയോശ്ചൈവ സംഗമേ തത്ര പർവതഃ ।
മഹാന്ഹേമഗിരിര്നാമ ശതശൃംഗോ മഹാദ്രുമഃ ॥ 15 ॥
തസ്യ പ്രസ്ഥേഷു രമ്യേഷു സിംഹാഃ പക്ഷഗമാഃ സ്ഥിതാഃ ।
തിമിമത്സ്യഗജാംശ്ചൈവ നീഡാന്യാരോപയംതി തേ ॥ 16 ॥
താനി നീഡാനി സിംഹാനാം ഗിരിശൃംഗഗതാശ്ച യേ ।
ദൃപ്താസ്തൃപ്താശ്ച മാതംഗാസ്തോയദസ്വനനിസ്വനാഃ ॥ 17 ॥
വിചരംതി വിശാലേഽസ്മിംസ്തോയപൂര്ണേ സമംതതഃ ।
തസ്യ ശൃംഗം ദിവസ്പര്ശം കാംചനം ചിത്രപാദപമ് ॥ 18 ॥
സർവമാശു വിചേതവ്യം കപിഭിഃ കാമരൂപിഭിഃ ।
കോടിം തത്ര സമുദ്രേ തു കാംചനീം ശതയോജനാമ് ॥ 19 ॥
ദുര്ദര്ശാം പാരിയാത്രസ്യ ഗതാം ദ്രക്ഷ്യഥ വാനരാഃ ।
കോട്യസ്തത്ര ചതുർവിംശദ്ഗംധർവാണാം തപസ്വിനാമ് ॥ 20 ॥
വസംത്യഗ്നിനികാശാനാം ഘോരാണാം കാമരൂപിണാമ് ।
പാവകാര്ചിഃ പ്രതീകാശാസ്സമവേതാസ്സഹസ്രശഃ ॥ 21 ॥
നാത്യാസാദയിതവ്യാസ്തേ വാനരൈര്ഭീമവിക്രമൈഃ ।
നാദേയം ച ഫലം തസ്മാദ്ദേശാത്കിംചിത് പ്ലവംഗമൈഃ ॥ 22 ॥
ദുരാസദാ ഹി തേ വീരാ സ്സത്ത്വവംതോ മഹാബലാഃ ।
ഫലമൂലാനി തേ തത്ര രക്ഷംതേ ഭീമവിക്രമാഃ ॥ 23 ॥
തത്ര യത്നശ്ച കര്തവ്യോ മാര്ഗിതവ്യാ ച ജാനകീ ।
ന ഹി തേഭ്യോ ഭയം കിംചിത്കപിത്വമനുവര്തതാമ് ॥ 24 ॥
തത്ര വൈഢൂര്യവര്ണാഭോ വജ്രസംസ്ഥാനസംസ്ഥിതഃ ।
നാനാദ്രുമലതാകീര്ണോ വജ്രോ നാമ മഹാഗിരിഃ ॥ 25 ॥
ശ്രീമാന്സമുദിതസ്തത്ര യോജനാനാം ശതം സമമ് ।
ഗുഹാസ്തത്ര വിചേതവ്യാ പ്രയത്നേന പ്ലവംഗമാഃ ॥ 26 ॥
ചതുര്ഭാഗേ സമുദ്രസ്യ ചക്രവാന്നാമ പർവതഃ ।
തത്ര ചക്രം സഹസ്രാരം നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ ॥ 27 ॥
തത്ര പംചജനം ഹത്വാ ഹയഗ്രീവം ച ദാനവമ് ।
ആജഹാര തതശ്ചക്രം ശംഖം ച പുരുഷോത്തമഃ ॥ 28 ॥
തസ്യ സാനുഷു ചിത്രേഷു വിശാലാസു ഗുഹാസു ച ।
രാവണ സ്സഹ വൈദേഹ്യാ മാര്ഗിതവ്യസ്തത സ്തതഃ ॥ 29 ॥
യോജനാനാം ചതുഷ്ഷഷ്ടിർവരാഹോ നാമ പർവതഃ ।
സുവര്ണശൃംഗസ്സുശ്രീമാ നഗാധേ വരുണാലയേ ॥ 30 ॥
തത്ര പ്രാഗ്ജ്യോതിഷം നാമ ജാതരൂപമയം പുരമ് ।
യസ്മിന്വസതി ദുഷ്ടാത്മാ നരകോ നാമ ദാനവഃ ॥ 31 ॥
തത്ര സാനുഷു ചിത്രേഷു വിശാലാസു ഗുഹാസു ച ।
രാവണസ്സഹ വൈദേഹ്യാ മാര്ഗിതവ്യസ്തതസ്തതഃ ॥ 32 ॥
തമതിക്രമ്യ ശൈലേംദ്രം കാംചനാംതരനിര്ദരഃ ।
പർവത സ്സർവസൌവര്ണോ ധാരാപ്രസ്രവണായുതഃ ॥ 33 ॥
തം ഗജാശ്ച വരാഹാശ്ച സിംഹ വ്യാഘ്രാശ്ച സർവതഃ ।
അഭിഗര്ജംതി സതതം തേന ശബ്ദേന ദര്പിതാഃ ॥ 34 ॥
യസ്മിന്ഹരിഹയ്ശീമാന്മഹേംദ്രഃ പാകശാസനഃ ।
അഭിഷിക്തഃ സുരൈ രാജാ മേഘവാന്നാമ പർവതഃ ॥ 35 ॥
തമതിക്രമ്യ ശൈലേംദ്രം മഹേംദ്രപരിപാലിതമ് ।
ഷഷ്ടി ര്ഗിരിസഹസ്രാണി കാംചനാനി ഗമിഷ്യഥ ॥ 36 ॥
തരുണാദിത്യവര്ണാനി ഭ്രാജമാനാനി സർവതഃ ।
ജാതരൂപമയൈർവൃക്ഷൈ ശോഭിതാനി സുപുഷ്പിതൈഃ ॥ 37 ॥
തേഷാം മധ്യേ സ്ഥിതോ രാജാ മേരുരുത്തരപർവതഃ ।
ആദിത്യേന പ്രസന്നേന ശൈലോ ദത്തവരഃ പുരാ ॥ 38 ॥
തേനൈവ മുക്തശ്ശൈലേംദ്രസ്സർവ ഏവ ത്വദാശ്രയാഃ ।
മത്പ്രസാദാദ്ഭവിഷ്യംതി ദിവാ രാത്രം ച കാംചനാഃ ॥ 39 ॥
ത്വയി യേ ചാപി വത്സ്യംതി ദേവഗംധർവദാനവാഃ ।
തേ ഭവിഷ്യംതി രക്താശ്ച പ്രഭയാ കാംചനപ്രഭാഃ ॥ 40 ॥
വിശ്വേ ദേവാശ്ച മരൂതോ വസവശ്ച ദിവൌകസഃ ।
ആഗമ്യ പശ്ചിമാം സംധ്യാം മേരുമുത്തമപർവതമ് ॥ 41 ॥
ആദിത്യമുപതിഷ്ഠംതി തൈശ്ച സൂര്യോഽഭിപൂജിതഃ ।
അദൃശ്യസ്സർവഭൂതാനാമസ്തം ഗച്ഛതിപർവതമ് ॥ 42 ॥
യോജനാനാം സഹസ്രാണി ദശ താനി ദിവാകരഃ ।
മുഹൂര്താര്ധേന തം ശീഘ്രമഭിയാതി ശിലോച്ചയമ് ॥ 43 ॥
ശൃംഗേ തസ്യ മഹദ്ദിവ്യം ഭവനം സൂര്യസന്നിഭമ് ।
പ്രാസാദഗണസംബാധം വിഹിതം വിശ്വകര്മണാ ॥ 44 ॥
ശോഭിതം തരുഭിശ്ചിത്രൈര്നാനാപക്ഷിസമാകുലൈഃ ।
നികേതം പാശഹസ്തസ്യ വരുണസ്യ മഹാത്മനഃ ॥ 45 ॥
അംതരാ മേരുമസ്തം ച താലോ ദശശിരാ മഹാന് ।
ജാതരൂപമയ്ശീമാന്ഭ്രാജതേ ചിത്രവേദികഃ ॥ 46 ॥
തേഷു സർവേഷു ദുര്ഗേഷു സരസ്സു ച സരിത്സു ച ।
രാവണസ്സഹ വൈദേഹ്യാ മാര്ഗിതവ്യസ്തത സ്തതഃ ॥ 47 ॥
യത്ര തിഷ്ഠതി ധര്മജ്ഞസ്തപസാ സ്വേന ഭാവിതഃ ।
മേരുസാവര്ണിരിത്യേവ ഖ്യാതോ വൈ ബ്രഹ്മണാ സമഃ ॥ 48 ॥
പ്രഷ്ടവ്യോ മേരുസാവര്ണിര്മഹര്ഷിഃ സൂര്യസന്നിഭഃ ।
പ്രണമ്യ ശിരസാ ഭൂമൌ പ്രവൃത്തിം മൈഥിലീം പ്രതി ॥ 49 ॥
ഏതാവ ജ്ജീവലോകസ്യ ഭാസ്കരോ രജനീക്ഷ്യേ ।
കൃത്വാ വിതിമിരം സർവമസ്തം ഗച്ഛതി പർവതമ് ॥ 50 ॥
ഏതാവദ്വാനരൈശ്ശക്യം ഗംതും വാനരപുംഗവാഃ ।
അഭാസ്കരമമര്യാദം ന ജാനീമസ്തതഃ പരമ് ॥ 51 ॥
അധിഗമ്യ തു വൈദേഹീം നിലയം രാവണസ്യ ച ।
അസ്ത പർവതമാസാദ്യ പൂര്ണേ മാസേ നിവര്തത ॥ 52 ॥
ഊര്ധ്വം മാസാന്ന വസ്തവ്യം വസന് വധ്യോ ഭവേന്മമ ।
സഹൈവ ശൂരോ യുഷ്മാഭിശ്ശ്വശുരോ മേ ഗമിഷ്യതി ॥ 53 ॥
ശ്രോതവ്യം സർവമേതസ്യ ഭവദ്ഭിര്ദിഷ്ടകാരിഭിഃ ।
ഗുരുരേഷ മഹാബാഹുശ്ശ്വശുരോ മേ മഹാബലഃ ॥ 54 ॥
ഭവംതശ്ചാപി വിക്രാംതാഃ പ്രമാണം സർവ കര്മസു ।
പ്രമാണമേനം സംസ്ഥാപ്യ പശ്യധ്വം പശ്ചിമാം ദിശമ് ॥ 55 ॥
ദൃഷ്ടായാം തു നരേംദ്രസ്യ പത്ന്യാമമിതതേജസഃ ।
കൃതകൃത്യാ ഭവിഷ്യാമഃ കൃതസ്യ പ്രതികര്മണാ ॥ 56 ॥
അതോഽന്യദപി യത്കാര്യം കാര്യസ്യാസ്യ ഹിതം ഭവേത് ।
സംപ്രധാര്യ ഭവദ്ഭിശ്ച ദേശകാലാര്ഥസംഹിതമ് ॥ 57 ॥
തതഃ സുഷേണപ്രമുഖാഃ പ്ലവംഗാമാഃ സ്സുഗ്രീവ വാക്യം നിപുണം നിശമ്യ ।
ആമംത്യ്ര സർവേ പ്ലവഗാധിപം തേ ജഗ്മുര്ദിശം താം വരുണാഭിഗുപ്താമ് ॥ 58 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ കിഷ്കിംധാകാംഡേ ദ്വിചത്വാരിംശസ്സര്ഗഃ ॥
