ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸਾਂਤ੍ਵ੍ਯਮਾਨਾ ਤੁ ਰਾਮੇਣ ਮੈਥਿਲੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਵਨਵਾਸਨਿਮਿਤ੍ਤਾਯ ਭਰ੍ਤਾਰਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਸਾ ਤਮੁਤ੍ਤਮਸਂਵਿਗ੍ਨਾ ਸੀਤਾ ਵਿਪੁਲਵਕ੍ਸ਼ਸਮ੍ ।
ਪ੍ਰਣਯਾਚ੍ਚਾਭਿਮਾਨਾਚ੍ਚ ਪਰਿਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 2 ॥
ਕਿਂ ਤ੍ਵਾਮਨ੍ਯਤ ਵੈਦੇਹਃ ਪਿਤਾ ਮੇ ਮਿਥਿਲਾਧਿਪਃ ।
ਰਾਮ ਜਾਮਾਤਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਪੁਰੁਸ਼ਵਿਗ੍ਰਹਮ੍ ॥ 3 ॥
ਅਨ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਬਤ ਲੋਕੋਯਮਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯਦਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਤੇਜੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਰਂ ਰਾਮੇ ਤਪਤੀਵ ਦਿਵਾਕਰੇ ॥ 4 ॥
ਕਿਂ ਹਿ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ਣ੍ਣਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕੁਤੋ ਵਾ ਭਯਮਸ੍ਤਿ ਤੇ ।
ਯਤ੍ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾਮਨਨ੍ਯਪਰਾਯਣਾਮ੍ ॥ 5 ॥
ਦ੍ਯੁਮਤ੍ਸੇਨਸੁਤਂ ਵੀਰ ਸਤ੍ਯਵਂਤਮਨੁਵ੍ਰਤਾਮ੍ ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਮਿਵ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨੀਮ੍ ॥ 6 ॥
ਨ ਤ੍ਵਹਂ ਮਨਸਾਪ੍ਯਨ੍ਯਂ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਾਸ੍ਮਿ ਤ੍ਵਦ੍ਰੁਰੁਇਤੇਨਘ ।
ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਘਵ ਗਚ੍ਛੇਯਂ ਯਥਾਨ੍ਯਾ ਕੁਲਪਾਂਸਿਨੀ ॥ 7 ॥
ਸ੍ਵਯਂ ਤੁ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਕੌਮਾਰੀਂ ਚਿਰਮਧ੍ਯੁਸ਼ਿਤਾਂ ਸਤੀਮ੍ ।
ਸ਼ੈਲੂਸ਼ ਇਵ ਮਾਂ ਰਾਮ ਪਰੇਭ੍ਯੋ ਦਾਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ॥ 8 ॥
ਯਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਂ ਚ ਰਾਮਾਤ੍ਥ ਯਸ੍ਯ ਚਾਰ੍ਥੇਵਰੁਧ੍ਯਸੇ ।
ਤ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯ ਭਵ ਵਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਧੇਯਸ਼੍ਚ ਸਦਾਨਘ ॥ 9 ॥
ਸ ਮਾਮਨਾਦਾਯ ਵਨਂ ਨ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਤਪੋ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਰਣ੍ਯਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਹ ਮੇ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 10 ॥
ਨ ਚ ਮੇ ਭਵਿਤਾ ਤਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪਥਿ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਃ ।
ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਠਤਸ੍ਤਵ ਗਚ੍ਛਂਤ੍ਯਾ ਵਿਹਾਰਸ਼ਯਨੇਸ਼੍ਵਿਵ ॥ 11 ॥
ਕੁਸ਼ਕਾਸ਼ਸ਼ਰੇਸ਼ੀਕਾ ਯੇ ਚ ਕਂਟਕਿਨੋ ਦ੍ਰੁਮਾਃ ।
ਤੂਲਾਜਿਨਸਮਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਮਾਰ੍ਗੇ ਮਮ ਸਹ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 12 ॥
ਮਹਾਵਾਤਸਮੁਦ੍ਧੂਤਂ ਯਨ੍ਮਾਮਪਕਰਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਰਜੋ ਰਮਣ ਤਨ੍ਮਨ੍ਯੇ ਪਰਾਰ੍ਥ੍ਯਮਿਵ ਚਂਦਨਮ੍ ॥ 13 ॥
ਸ਼ਾਦ੍ਵਲੇਸ਼ੁ ਯਥਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੇ ਵਨਾਂਤੇ ਵਨਗੋਚਰ ।
ਕੁਥਾਸ੍ਤਰਣਤਲ੍ਪੇਸ਼ੁ ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸੁਖਤਰਂ ਤਤਃ ॥ 14 ॥
ਪਤ੍ਰਂ ਮੂਲਂ ਫਲਂ ਯਤ੍ਤ੍ਵਮਲ੍ਪਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਬਹੁ ।
ਦਾਸ੍ਯਸਿ ਸ੍ਵਯਮਾਹ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਤਨ੍ਮੇਮ੍ਰੁਰੁਇਤਰਸੋਪਮਮ੍ ॥ 15 ॥
ਨ ਮਾਤੁਰ੍ਨ ਪਿਤੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਮਰਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨ ਵੇਸ਼੍ਮਨਃ ।
ਆਰ੍ਤਵਾਨ੍ਯੁਪਭੁਂਜਾਨਾ ਪੁਸ਼੍ਪਾਣਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ॥ 16 ॥
ਨ ਚ ਤਤ੍ਰ ਤਤਃ ਕਿਂਚਿਦ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਮਰ੍ਹਸਿ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਮਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਨ ਚ ਤੇ ਸ਼ੋਕੋ ਨ ਭਵਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੁਰ੍ਭਰਾ ॥ 17 ॥
ਯ ਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਹ ਸ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨਿਰਯੋ ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਨਾ ।
ਇਤਿ ਜਾਨਨ੍ਪਰਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਗਚ੍ਛ ਰਾਮ ਮਯਾ ਸਹ ॥ 18 ॥
ਅਥ ਮਾਮੇਵਮਵ੍ਯਗ੍ਰਾਂ ਵਨਂ ਨੈਵ ਨਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਵਿਸ਼ਮਦ੍ਯੈਵ ਪਾਸ੍ਯਾਮਿ ਮਾ ਵਿਸ਼ਂ ਦ੍ਵਿਸ਼ਤਾਂ ਗਮਮ੍ ॥ 19 ॥
ਪਸ਼੍ਚਾਦਪਿ ਹਿ ਦੁਃਖੇਨ ਮਮ ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ ।
ਉਜ੍ਝਿਤਾਯਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਥ ਤਦੈਵ ਮਰਣਂ ਵਰਮ੍ ॥ 20 ॥
ਇਮਂ ਹਿ ਸਹਿਤੁਂ ਸ਼ੋਕਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਨੋਤ੍ਸਹੇ ।
ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਦਸ਼ਵਰ੍ਸ਼ਾਣਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਚੈਕਂ ਚ ਦੁਃਖਿਤਾ ॥ 21 ॥
ਇਤਿ ਸਾ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਾ ਵਿਲਪ੍ਯ ਕਰੁਣਂ ਬਹੁ ।
ਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਪਤਿਮਾਯਸ੍ਤਾ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮਾਲਿਂਗ੍ਯ ਸਸ੍ਵਰਮ੍ ॥ 22 ॥
ਸਾ ਵਿਦ੍ਧਾ ਬਹੁਭਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਦਿਗ੍ਧੈਰਿਵ ਗਜਾਂਗਨਾ ।
ਚਿਰਸਨ੍ਨਿਯਤਂ ਬਾਸ਼੍ਪਂ ਮੁਮੋਚਾਗ੍ਨਿਮਿਵਾਰਣਿਃ ॥ 23 ॥
ਤਸ੍ਯਾ ਸ੍ਫਟਿਕਸਂਕਾਸ਼ਂ ਵਾਰਿ ਸਂਤਾਪਸਂਭਵਮ੍ ।
ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਪਰਿਸੁਸ੍ਰਾਵ ਪਂਕਜਾਭ੍ਯਾਮਿਵੋਦਕਮ੍ ॥ 24 ॥
ਤਚ੍ਚੈਵਾਮਲਚਂਦ੍ਰਾਭਂ ਮੁਖਮਾਯਤਲੋਚਨਮ੍ ।
ਪਰ੍ਯਸ਼ੁਸ਼੍ਯਤ ਬਾਸ਼੍ਪੇਣ ਜਲੋਦ੍ਧ੍ਰੁਰੁਇਤਮਿਵਾਂਬੁਜਮ੍ ॥ 25 ॥
ਤਾਂ ਪਰਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂ ਵਿਸਂਜ੍ਞਾਮਿਵ ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਰਾਮਃ ਪਰਿਵਿਸ਼੍ਵਾਸਯਂਸ੍ਤਦਾ ॥ 26 ॥
ਨ ਦੇਵਿ ਤਵ ਦੁਃਖੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਪ੍ਯਭਿਰੋਚਯੇ ।
ਨ ਹਿ ਮੇਸ੍ਤਿ ਭਯਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਸ੍ਵਯਂਭੋਰਿਵ ਸਰ੍ਵਤਃ ॥ 27 ॥
ਤਵ ਸਰ੍ਵਮਭਿਪ੍ਰਾਯਮਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ਼ੁਭਾਨਨੇ ।
ਵਾਸਂ ਨ ਰੋਚਯੇਰਣ੍ਯੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਨਪਿ ਰਕ੍ਸ਼ਣੇ ॥ 28 ॥
ਯਤ੍ਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾਸਿ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਨਵਾਸਾਯ ਮੈਥਿਲਿ ।
ਨ ਵਿਹਾਤੁਂ ਮਯਾ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਕੀਰ੍ਤਿਰਾਤ੍ਮਵਤਾ ਯਥਾ ॥ 29 ॥
ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਗਜਨਾਸੋਰੁ ਸਦ੍ਭਿਰਾਚਰਿਤਃ ਪੁਰਾ ।
ਤਂ ਚਾਹਮਨੁਵਰ੍ਤੇਦ੍ਯ ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯਂ ਸੁਵਰ੍ਚਲਾ ॥ 30 ॥
ਨ ਖਲ੍ਵਹਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਯਂ ਵਨਂ ਜਨਕਨਂਦਿਨਿ ।
ਵਚਨਂ ਤਨ੍ਨਯਤਿ ਮਾਂ ਪਿਤੁ ਸ੍ਸਤ੍ਯੋਪਬ੍ਰੁਰੁਇਂਹਿਤਮ੍ ॥ 31 ॥
ਏਸ਼ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਵਸ਼੍ਯਤਾ ।
ਅਤਸ਼੍ਚ ਤਂ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਨਾਹਂ ਜੀਵਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ ॥ 32 ॥
ਅਸ੍ਵਾਧੀਨਂ ਕਥਂ ਦੈਵਂ ਪ੍ਰਕਾਰੈਰਭਿਰਾਧ੍ਯਤੇ ।
ਸ੍ਵਾਧੀਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਗੁਰੁਮ੍ ॥ 33 ॥
ਯਤ੍ਤ੍ਰਯਂ ਤਤ੍ਤ੍ਰਯੋ ਲੋਕਾਃ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਸਮਂ ਭੁਵਿ ।
ਨਾਨ੍ਯਦਸ੍ਤਿ ਸ਼ੁਭਾਪਾਂਗੇ ਤੇਨੇਦਮਭਿਰਾਧ੍ਯਤੇ ॥ 34 ॥
ਨ ਸਤ੍ਯਂ ਦਾਨਮਾਨੌ ਵਾ ਨ ਯਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਤਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਃ ।
ਤਥਾ ਬਲਕਰਾ ਸ੍ਸੀਤੇ ਯਥਾ ਸੇਵਾ ਪਿਤੁਰ੍ਹਿਤਾ ॥ 35 ॥
ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਧਨਂ ਵਾ ਧਾਨ੍ਯਂ ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਸੁਖਾਨਿ ਚ ।
ਗੁਰੁਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤ੍ਯਨੁਰੋਧੇਨ ਨ ਕਿਂਚਿਦਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ॥ 36 ॥
ਦੇਵਗਂਧਰ੍ਵਗੋਲੋਕਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਂ ਸ੍ਤਥਾਪਰਾਨ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਂਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਪਰਾਯਣਾਃ ॥ 37 ॥
ਸ ਮਾਂ ਪਿਤਾ ਯਥਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਪਥੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਤਥਾ ਵਰ੍ਤਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸ ਹਿ ਧਰ੍ਮਸ੍ਸਨਾਤਨਃ ॥ 38 ॥
ਮਮ ਸਨ੍ਨਾ ਮਤਿਸ੍ਸੀਤੇ ਤ੍ਵਾਂ ਨੇਤੁਂ ਦਂਡਕਾਵਨਮ੍ ।
ਵਸਿਸ਼੍ਯਾਮੀਤਿ ਸਾ ਤ੍ਵਂ ਮਾਮਨੁਯਾਤੁਂ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾ ॥ 39 ॥
ਸਾ ਹਿ ਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾਨਵਦ੍ਯਾਂਗਿ ਵਨਾਯ ਮਦਿਰੇਕ੍ਸ਼ਣੇ ।
ਅਨੁਗਚ੍ਛਸ੍ਵ ਮਾਂ ਭੀਰੁ ਸਹਧਰ੍ਮਚਰੀ ਭਵ ॥ 40 ॥
ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਸੀਤੇ ਮਮ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਕੁਲਸ੍ਯ ਚ ।
ਵ੍ਯਵਸਾਯਮਨੁਕ੍ਰਾਂਤਾ ਕਾਂਤੇ ਤ੍ਵਮਤਿਸ਼ੋਭਨਮ੍ ॥ 41 ॥
ਆਰਭਸ੍ਵ ਸ਼ੁਭਸ਼੍ਰੋਣਿ ਵਨਵਾਸਕ੍ਸ਼ਮਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ।
ਨੇਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਦ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਸੀਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋਪਿ ਮਮ ਰੋਚਤੇ ॥ 42 ॥
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭੋਜਨਮ੍ ।
ਦੇਹਿ ਚਾਸ਼ਂਸਮਾਨੇਭ੍ਯ ਸ੍ਸਂਤ੍ਵਰਸ੍ਵ ਚ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ ॥ 43 ॥
ਭੂਸ਼ਣਾਨਿ ਮਹਾਰ੍ਹਾਣਿ ਵਰਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯਾਨਿ ਚ ।
ਰਮਣੀਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ਕ੍ਰੀਡਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਸ੍ਕਰਾਃ ॥ 44 ॥
ਸ਼ਯਨੀਯਾਨਿ ਯਾਨਾਨਿ ਮਮ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ ।
ਦੇਹਿ ਸ੍ਵਭ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮਨਂਤਰਮ੍ ॥ 45 ॥
ਅਨੁਕੂਲਂ ਤੁ ਸਾ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਗਮਨਮਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦਾਤੁਮੇਵੋਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 46 ॥
ਤਤਃ ਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਪ੍ਰਤਿਪੂਰ੍ਣਮਾਨਸਾ ਯਸ਼ਸ਼੍ਵਿਨੀ ਭਰ੍ਤੁਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭਾਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਧਨਾਨਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਚ ਦਾਤੁਮਂਗਨਾ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੇ ਧਰ੍ਮਭ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂ ਮਨਸ੍ਸ੍ਵਿਨੀ ॥ 47 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
