ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਯਾਵਤ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਜੋਰੂਪਮਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤ ।
ਨੈਵੇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਰਸ੍ਤਾਵਤ੍ਸਂਜਹਾਰਾਤ੍ਮਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ੀ ॥ 1 ॥
ਯਾਵਦ੍ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਤ੍ਯਂਤਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍ ।
ਤਾਵਦ੍ਵ੍ਯਵਰ੍ਧਤੇ ਵਾਸ੍ਯ ਧਰਣ੍ਯਾਂ ਪੁਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ॥ 2 ॥
ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਰਜੋਪ੍ਯਸ੍ਯ ਯਦਾ ਰਾਮਸ੍ਯ ਭੂਮਿਪਃ ।
ਤਦਾਰ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਣ੍ਣਸ਼੍ਚ ਪਪਾਤ ਧਰਣੀਤਲੇ ॥ 3 ॥
ਤਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮਨ੍ਵਾਗਾਤ੍ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਬਾਹੁਮਂਗਨਾ ।
ਵਾਮਂ ਚਾਸ੍ਯਾਨ੍ਵਗਾਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਂ ਕੈਕੇਯੀ ਭਰਤਪ੍ਰਿਯਾ ॥ 4 ॥
ਤਾਂ ਨਯੇਨ ਚ ਸਂਪਨ੍ਨੋ ਧਰ੍ਮੇਣ ਵਿਨਯੇਨ ਚ ।
ਉਵਾਚ ਰਾਜਾ ਕੈਕੇਯੀਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵ੍ਯਥਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ ॥ 5 ॥
ਕੈਕੇਯਿ ਮਾ ਮਮਾਂਗਾਨਿ ਸ੍ਪ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੁਸ਼੍ਟਚਾਰਿਣੀ ।
ਨ ਹਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਨ ਭਾਰ੍ਯਾ ਨ ਚ ਬਾਂਧਵੀ ॥ 6 ॥
ਯੇ ਚ ਤ੍ਵਾਮਨੁਜੀਵਂਤਿ ਨਾਹਂ ਤੇਸ਼ਾਂ ਨ ਤੇ ਮਮ ।
ਕੇਵਲਾਰ੍ਥਪਰਾਂ ਹਿ ਤ੍ਵਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਧਰ੍ਮਾਂ ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ 7 ॥
ਅਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਣਾਂ ਯਚ੍ਚ ਤੇ ਪਾਣਿਮਗ੍ਨਿਂ ਪਰ੍ਯਣਯਂ ਚ ਯਤ੍ ।
ਅਨੁਜਾਨਾਮਿ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਸ੍ਮਿਨ੍ ਲੋਕੇ ਪਰਤ੍ਰ ਚ ॥ 8 ॥
ਭਰਤਸ਼੍ਚੇਤ੍ਪ੍ਰਤੀਤਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯੇਦਮਵ੍ਯਯਮ੍ ।
ਯਨ੍ਮੇ ਸ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤ੍ਰਰ੍ਥਂ ਮਾਮਾਂ ਤਦ੍ਦਤ੍ਤਮਾਗਮਤ੍ ॥ 9 ॥
ਅਥ ਰੇਣੁਸਮੁਧ੍ਵਸ੍ਤਂ ਸਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਨਰਾਧਿਪਮ੍ ।
ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਸ਼ੋਕਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾ ॥ 10 ॥
ਹਤ੍ਵੇਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਕਾਮਾਤ੍ ਸ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾਗ੍ਨਿਮਿਵ ਪਾਣਿਨਾ ।
ਅਨ੍ਵਤਪ੍ਯਤ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਤਾਪਸਮ੍ ॥ 11 ॥
ਨਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤ੍ਯੈਵ ਨਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤ੍ਯੈਵ ਸੀਦਤੋ ਰਥਵਰ੍ਤ੍ਮਸੁ ।
ਰਾਜ੍ਞੋ ਨਾਤਿਬਭੌ ਰੂਪਂ ਗ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂਸ਼ੁਮਤੋ ਯਥਾ ॥ 12 ॥
ਵਿਲਲਾਪ ਚ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ ।
ਨਗਰਾਂਤਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਬੁਧ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 13 ॥
ਵਾਹਨਨਾਂ ਚ ਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਵਹਤਾਂ ਤਂ ਮਮਾਤ੍ਮਜਮ੍ ।
ਪਦਾਨਿ ਪਥਿ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਂਤੇ ਸ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਨ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 14 ॥
ਯਃ ਸੁਖੇਸ਼ੂਪਧਾਨੇਸ਼ੁ ਸ਼ੇਤੇ ਚਂਦਨਰੂਸ਼ਿਤਃ ।
ਵੀਜ੍ਯਮਾਨੋ ਮਹਾਰ੍ਹਾਭਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਮਮ ਸੁਤੋਤ੍ਤਮਃ ॥ 15 ॥
ਸ ਨੂਨਂ ਕ੍ਵਚਿਦੇਵਾਦ੍ਯ ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਮੂਲਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।
ਕਾਸ਼੍ਠਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਸ਼੍ਮਾਨਮੁਪਧਾਯ ਸ਼ਯਿਸ਼੍ਯਤੇ ॥ 16 ॥
ਉਤ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਚ ਮੇਦਿਨ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਪਣਃ ਪਾਂਸੁਕੁਂਠਿਤਃ ।
ਵਿਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਤ੍ਕਰੇਣੂਨਾਮਿਵਰ੍ਸ਼ਭਃ ॥ 17 ॥
ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਨੂਨਂ ਪੁਰੁਸ਼ਾ ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੁਂ ਵਨੇਚਰਾਃ ।
ਰਾਮਮੁਤ੍ਥਾਯ ਗਚ੍ਛਂਤਂ ਲੋਕਨਾਥਮਨਾਥਵਤ੍ ॥ 18 ॥
ਸਾ ਨੂਨਂ ਜਨਕਸ੍ਯੇਸ਼੍ਟਾ ਸੁਤਾ ਸੁਖਸਦੋਚਿਤਾ ।
ਕਂਟਕਾਕ੍ਰਮਣਾਕ੍ਲਾਂਤਾ ਵਨਮਦ੍ਯ ਗਮਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 19 ॥
ਅਨਭਿਜ੍ਞਾ ਵਨਾਨਾਂ ਸਾ ਨੂਨਂ ਭਯਮੁਪੈਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਸ਼੍ਵਾਪਦਾਨਰ੍ਦਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਂਭੀਰਂ ਰੋਮਹਰ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ 20 ॥
ਸਕਾਮਾ ਭਵ ਕੈਕੇਯਿ ਵਿਧਵਾ ਰਾਜ੍ਯਮਾਵਸ ।
ਨ ਹਿ ਤਂ ਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਂ ਵਿਨਾ ਜੀਵਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ ॥ 21 ॥
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਿਲਪਨ੍ ਰਾਜਾ ਜਨੌਘੇਨਾਭਿਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ।
ਅਪਸ੍ਨਾਤ ਇਵਾਰਿਸ਼੍ਟਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਪੁਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 22 ॥
ਸ਼ੂਨ੍ਯਚਤ੍ਵਰਵੇਸ਼੍ਮਾਂਤਾਂ ਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਪਣਦੇਵਤਾਮ੍ ।
ਕ੍ਲਾਂਤਦੁਰ੍ਬਲਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾਂ ਨਾਤ੍ਯਾਕੀਰ੍ਣਮਹਾਪਥਾਮ੍ ॥ 23 ॥
ਤਾਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪੁਰੀਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਚਿਂਤਯਨ੍ ।
ਵਿਲਪਨ੍ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਰਾਜਾ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਂ ਸੂਰ੍ਯ ਇਵਾਂਬੁਦਮ੍ ॥ 24 ॥
ਮਹਾਹ੍ਰਦਮਿਵਾਕ੍ਸ਼ੋਭ੍ਯਂ ਸੁਪਰ੍ਣੇਨ ਹ੍ਰੁਰੁਇਤੋਰਗਮ੍ ।
ਰਾਮੇਣ ਰਹਿਤਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨ ਚ ॥ 25 ॥
ਅਥ ਗਦ੍ਗਦਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤੁ ਵਿਲਪਨ੍ਮਨੁਜਾਧਿਪਃ ।
ਉਵਾਚ ਮ੍ਰੁਰੁਇਦੁਮਂਦਾਰ੍ਥਂ ਵਚਨਂ ਦੀਨਮਸ੍ਵਰਮ੍ ॥ 26 ॥
ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਯਾਂ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਰਾਮਮਾਤੁਰ੍ਨਯਂਤੁ ਮਾਮ੍ ।
ਨ ਹ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਮਾਸ਼੍ਵਾਸੋ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਸ੍ਯ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 27 ॥
ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਂਤਂ ਰਾਜਾਨਮਨਯਨ੍ ਦ੍ਵਾਰਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ ।
ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਯਾ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਂ ਤਤ੍ਰ ਨ੍ਯਵੇਸ਼੍ਯਤ ਵਿਨੀਤਵਤ੍ ॥ 28 ॥
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਸ੍ਯ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਯਾ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ।
ਅਧਿਰੁਹ੍ਯਾਪਿ ਸ਼ਯਨਂ ਬਭੂਵ ਲੁਲਿਤਂ ਮਨਃ ॥ 29 ॥
ਪੁਤ੍ਰਦ੍ਵਯਵਿਹੀਨਂ ਚ ਸ੍ਨੁਸ਼ਯਾਪਿ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ।
ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ਭਵਨਂ ਰਾਜਾ ਨਸ਼੍ਟਚਂਦ੍ਰਮਿਵਾਂਬਰਮ੍ ॥ 30 ॥
ਤਚ੍ਚ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਰਾਜੋ ਭੁਜਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਉਚ੍ਚੈਸ੍ਸ੍ਵਰੇਣ ਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਹਾ ਰਾਘਵ ਜਹਾਸਿ ਮਾਮ੍ ॥ 31 ॥
ਸੁਖਿਤਾ ਬਤ ਤਂ ਕਾਲਂ ਜੀਵਿਸ਼੍ਯਂਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮਾਃ ।
ਪਰਿਸ਼੍ਵਜਂਤੋ ਯੇ ਰਾਮਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤਿ ਪੁਨਰਾਗਤਮ੍ ॥ 32 ॥
ਅਥ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਯਾਂ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਮਿਵਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਅਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰੇ ਦਸ਼ਰਥਃ ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 33 ॥
ਰਾਮਂ ਮੇਨੁਗਤਾ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਿਰਦ੍ਯਾਪਿ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਨ ਤ੍ਵਾ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕੌਸਲ੍ਯੇ ਸਾਧੁ ਮਾਂ ਪਾਣਿਨਾ ਸ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ ॥ 34 ॥
ਤਂ ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਵਿਚਿਂਤਯਂਤਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੇਵੀ ਸ਼ਯਨੇ ਨਰੇਂਦ੍ਰਮ੍ ।
ਉਪੋਪਵਿਸ਼੍ਯਾਧਿਕਮਾਰ੍ਤਰੂਪਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਵਸਂਤੀ ਵਿਲਲਾਪ ਕ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ੍ਰਮ੍ ॥ 35 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਦ੍ਵਿਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
