ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅਸ਼੍ਟਪਂਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤੋ ਯਦਾ ਰਾਜਾ ਮੋਹਾਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਤਂ ਪੁਨਃ ।
ਅਥਾਜੁਹਾਵ ਤਂ ਸੂਤਂ ਰਾਮਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਂਤਕਾਰਣਾਤ੍ ॥ 1 ॥
ਅਥ ਸੂਤੋ ਮਹਾਰਾਜਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਰੁਪਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਰਾਮਮੇਵਾਨੁਸ਼ੋਚਂਤਂ ਦੁਃਖਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ 2 ॥
ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਂ ਪਰਮਸਂਤਪ੍ਤਂ ਨਵਗ੍ਰਹਮਿਵ ਦ੍ਵਿਪਮ੍ ।
ਵਿਨਿਸ਼੍ਵਸਂਤਂ ਧ੍ਯਾਯਂਤਮਸ੍ਵਸ੍ਥ ਮਿਵ ਕੁਙਞਰਮ੍ ॥ 3 ॥
ਰਾਜਾ ਤੁ ਰਜਸਾ ਸੂਤਂ ਧ੍ਵਸ੍ਤਾਂਗਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਅਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਮੁਖਂ ਦੀਨਮੁਵਾਚ ਪਰਮਾਰ੍ਤਵਤ੍ ॥ 4 ॥
ਕ੍ਵਨੁ ਵਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਮੂਲਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।
ਸੋਤ੍ਯਂਤਸੁਖਿਤ ਸ੍ਸੂਤ ਕਿਮਸ਼ਿਸ਼੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ ॥ 5 ॥
ਦੁਃਖਸ੍ਯਾਨੁਚਿਤੋ ਦੁਃਖਂ ਸੁਮਂਤ੍ਰ ਸ਼ਯਨੋਚਿਤਃ ।
ਭੂਮਿਪਾਲਾਤ੍ਮਜੋ ਭੂਮੌ ਸ਼ੇਤੇ ਕਥਮਨਾਥਵਤ੍ ॥ 6 ॥
ਯਂ ਯਾਂਤਮਨੁਯਾਂਤਿ ਸ੍ਮ ਪਦਾਤਿਰਥਕੁਂਜਰਾਃ ।
ਸ ਵਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਕਥਂ ਰਾਮੋ ਵਿਜਨਂ ਵਨ ਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ 7 ॥
ਵ੍ਯਾਲੈਰ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਗੈਰਾਚਰਿਤਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਣਸਰ੍ਪਨਿਸ਼ੇਵਿਤਮ੍ ।
ਕਥਂ ਕੁਮਾਰੌ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਨ ਮੁਪਸ੍ਥਿਤੌ ॥ 8 ॥
ਸੁਕੁਮਾਰ੍ਯਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨ੍ਯਾ ਸੁਮਂਤ੍ਰ ਸਹ ਸੀਤਯਾ ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੌ ਕਥਂ ਪਾਦੈਰਵਰੁਹ੍ਯ ਰਥਾਦ੍ਗਤੌ ॥ 9 ॥
ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਃ ਖਲੁ ਸੂਤ ਤ੍ਵਂ ਯੇਨ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੌ ਮਮਾਤ੍ਮਜੌ ।
ਵਨਾਂਤਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਂਤੌ ਤਾਵਸ਼੍ਵਿਨਾਵਿਵਮਂਦਰਮ੍ ॥ 10 ॥
ਕਿਮੁਵਾਚ ਵਚੋ ਰਾਮਃ ਕਿਮੁਵਾਚ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ।
ਸੁਮਂਤ੍ਰ ਵਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਕਿਮੁਵਾਚ ਚ ਮੈਥਿਲੀ ॥ 11 ॥
ਆਸਿਤਂ ਸ਼ਯਿਤਂ ਭੁਕ੍ਤਂ ਸੂਤ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਯ ।
ਜੀਵਿਸ਼੍ਯਾਮਹਮੇਤੇਨ ਯਯਾਤਿਰਿਵ ਸਾਧੁਸ਼ੁ ॥ 12 ॥
ਇਤਿ ਸੂਤੋ ਨਰੇਂਦ੍ਰੇਣ ਬੋਧਿਤ ਸ੍ਸਜ੍ਜਮਾਨਯਾ ।
ਉਵਾਚ ਵਾਚਾ ਰਾਜਾਨਂ ਸ ਬਾਸ਼੍ਪਪਰਿਬਦ੍ਧਯਾ ॥ 13 ॥
ਅਬ੍ਰਵੀਨ੍ਮਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਧਰ੍ਮਮੇਵਾਨੁਪਾਲਯਨ੍ ।
ਅਂਜਲਿਂ ਰਾਘਵਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿਰਸਾਭਿਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਚ ॥ 14 ॥
ਸੂਤ ਮਦ੍ਵਚਨਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਤਾਤਸ੍ਯ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸ਼ਿਰਸਾ ਵਂਦਨੀਯਸ੍ਯ ਵਂਦ੍ਯੌ ਪਾਦੌ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 15 ॥
ਸਰ੍ਵਮਂਤਃਪੁਰਂ ਵਾਚ੍ਯਂ ਸੂਤ ਮਦ੍ਵਚਨਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ।
ਆਰੋਗ੍ਯਮਵਿਸ਼ੇਸ਼ੇਣ ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਚਾਭਿਵਾਦਨਮ੍ ॥ 16 ॥
ਮਾਤਾ ਚ ਮਮ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਕੁਸ਼ਲਂ ਚਾਭਿਵਾਦਨਮ੍ ।
ਅਪ੍ਰਮਾਦਂ ਚ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਬ੍ਰੂਯਾਸ਼੍ਚੈਨਾਮਿਦਂ ਵਚਃ ॥ 17 ॥
ਧਰ੍ਮਨਿਤ੍ਯਾ ਯਥਾਕਾਲਮਗ੍ਨ੍ਯਗਾਰਪਰਾ ਭਵ ।
ਦੇਵਿ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪਾਦੌ ਚ ਦੇਵਵਤ੍ਪਰਿਪਾਲਯ ॥ 18 ॥
ਅਭਿਮਾਨਂ ਚ ਮਾਨਂ ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਮਾਤ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੁ ।
ਅਨੁ ਰਾਜਾਨਮਾਰ੍ਯਾਂ ਚ ਕੈਕੇਯੀਮਂਬ ਕਾਰਯ ॥ 19 ॥
ਕੁਮਾਰੇ ਭਰਤੇ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਿਰ੍ਵਰ੍ਤਿਤਵ੍ਯਾ ਚ ਰਾਜਵਤ੍ ।
ਅਰ੍ਥਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠਾ ਹਿ ਰਾਜਾਨੋ ਰਾਜਧਰ੍ਮਮਨੁਸ੍ਮਰ ॥ 20 ॥
ਭਰਤਃ ਕੁਸ਼ਲਂ ਵਾਚ੍ਯੋ ਵਾਚ੍ਯੋ ਮਦ੍ਵਚਨੇਨ ਚ ।
ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵੇਵ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਿਂ ਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਮਾਤ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੁ ॥ 21 ॥
ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਾਹੁਰਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਕੁਲਨਂਦਨਃ ।
ਪਿਤਰਂ ਯੌਵਰਾਜ੍ਯਸ੍ਥੋ ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਥਮਨੁਪਾਲਯ ॥ 22 ॥
ਅਤਿਕ੍ਰਾਂਤਵਯਾ ਰਾਜਾ ਮਾਸ੍ਮੈਨਂ ਵ੍ਯਵਰੋਰੁਧਃ ।
ਕੁਮਾਰ ਰਾਜ੍ਯੇ ਜੀਵ ਤ੍ਵਂ ਤਸ੍ਯੈਵਾਜ੍ਞਾਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਾਤ੍ ॥ 23 ॥
ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਚਾਪਿ ਮਾਂ ਭੂਯੋ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮਸ਼੍ਰੂਣਿ ਵਰ੍ਤਯਨ੍ ।
ਮਾਤੇਵ ਮਮ ਮਾਤਾ ਤੇ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਵ੍ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਗਰ੍ਧਿਨੀ ॥ 24 ॥
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਮਾਂ ਮਹਰਾਜ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਨੇਵ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਰਾਮੋ ਰਾਜੀਵਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮਸ਼੍ਰੂਣ੍ਯਵਰ੍ਤਯਤ੍ ॥ 25 ॥
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਸੁਸਂਕ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੋ ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਕੇਨਾਯਮਪਰਾਧੇਨ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੋ ਵਿਵਾਸਿਤਃ ॥ 26 ॥
ਰਾਜ੍ਞਾ ਤੁ ਖਲੁ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਲਘੁਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਸ਼ਾਸਨਮ੍ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਕਾਰ੍ਯਮਕਾਰ੍ਯਂ ਵਾ ਵਯਂ ਯੇਨਾਭਿਪੀਡਿਤਾਃ ॥ 27 ॥
ਯਦਿ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੋ ਰਾਮੋ ਲੋਭਕਾਰਣਕਾਰਿਤਮ੍ ।
ਵਰਦਾਨਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਦੁਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 28 ॥
ਇਦਂ ਤਾਵਦ੍ਯਥਾਕਾਮਮੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਤੁ ਪਰਿਤ੍ਯਾਗੇ ਨ ਹੇਤੁ ਮੁਪਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ॥ 29 ॥
ਅਸਮੀਕ੍ਸ਼ਯ ਸਮਾਰਬ੍ਧਂ ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਬੁਧ੍ਦਿਲਾਘਵਾਤ੍ ।
ਜਨਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ਸਂਕ੍ਰੋਸ਼ਂ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਵਿਵਾਸਨਮ੍ ॥ 30 ॥
ਅਹਂ ਤਾਵਨ੍ਮਹਾਰਾਜੇ ਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਂ ਨੋਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ।
ਭ੍ਰਾਤਾ ਭਰ੍ਤਾ ਚ ਬਂਧੁਸ਼੍ਚ ਪਿਤਾ ਚ ਮਮ ਰਾਘਵਃ ॥ 31 ॥
ਸਰ੍ਵਰ੍ਲੋਕਪ੍ਰਿਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਹਿਤੇ ਰਤਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕੋਨੁਰਜ੍ਯੇਤ ਕਥਂ ਤ੍ਵਾਨੇਨਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 32 ॥
ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਜਾਭਿਰਾਮਂ ਹਿ ਰਾਮਂ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜ੍ਯ ਧਾਰ੍ਮਿਕਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕਂ ਵਿਰੁਧ੍ਯੇਮਂ ਕਥਂ ਰਾਜਾ ਭਵਿਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 33 ॥
ਜਾਨਕੀ ਤੁ ਮਹਾਰਾਜ ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸਂਤੀ ਮਨਸ੍ਵਿਨੀ ।
ਭੂਤੋਪਹਤਚਿਤ੍ਤੇਵ ਵਿਸ਼੍ਠਿਤਾ ਵਿਸ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਸ੍ਮਿਤਾ ॥ 34 ॥
ਅਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਪੂਰ੍ਵਵ੍ਯਸਨਾ ਰਾਜ੍ਯਪੁਤ੍ਰੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ।
ਤੇਨ ਦੁਃਖੇਨ ਰੁਦਤੀ ਨੈਵ ਮਾਂ ਕਿਂਚਿਦਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 35 ॥
ਉਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਮੁਖੇਨ ਪਰਿਸ਼ੁਸ਼੍ਯਤਾ ।
ਮੁਮੋਚ ਸਹਸਾ ਬਾਸ਼੍ਪਂ ਮਾਂ ਪ੍ਰਯਾਂਤਮੁਦੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਾ ॥ 36 ॥
ਤਥੈਵ ਰਾਮੋਸ਼੍ਰੁਮੁਖਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਃ ਸ੍ਥਿਤੋਭਵਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਬਾਹੁਪਾਲਿਤਃ ।
ਤਥੈਵ ਸੀਤਾ ਰੁਦਤੀ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਰਾਜਰਥਂ ਤਥੈਵ ਮਾਮ੍ ॥ 37 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਅਸ਼੍ਟਪਂਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
