ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਂਚਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਦੀਰ੍ਘਕਾਲਾਤ੍ਸਮੁਤ੍ਥਾਯ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ।
ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਂ ਦੀਨਾਮੁਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਾਤਰਮ੍ ॥ 1 ॥
ਸੋਮਾਤ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਭਰਤੋ ਜਨਨੀਮਭ੍ਯਕੁਤ੍ਸਯਤ੍ ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਨ ਕਾਮਯੇ ਜਾਤੁ ਮਂਤ੍ਰਯੇ ਨਾਪਿ ਮਾਤਰਮ੍ ॥ 2 ॥
ਅਭਿਸ਼ੇਕਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਯੋਭੂਦ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ।
ਵਿਪ੍ਰਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੇਹ੍ਯਹਂ ਦੇਸ਼ੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸਹਿਤੋਵਸਮ੍ ॥ 3 ॥
ਵਨਵਾਸਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਰਾਮਸ੍ਯਾਹਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਵਿਵਾਸਨਂ ਵਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਸ੍ਸੀਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾਭਵਤ੍ ॥ 4 ॥
ਤਥੈਵ ਕ੍ਰੋਸ਼ਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਰਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸ਼ਬ੍ਦਮਾਜ੍ਞਾਯ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਮਿਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 5 ॥
ਆਗਤਃ ਕ੍ਰੂਰਕਾਰ੍ਯਾਯਾਃ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਭਰਤਸ੍ਸੁਤਃ ।
ਤਮਹਂ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਰਤਂ ਦੀਰ੍ਘਦਰ੍ਸ਼ਿਨਮ੍ ॥ 6 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਂ ਸਾ ਵਿਵਰ੍ਣਾ ਮਲਿਨਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾ ।
ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਭਰਤੋ ਯਤ੍ਰ ਵੇਪਮਾਨਾ ਵਿਚੇਤਨਾ ॥ 7 ॥
ਸ ਤੁ ਰਾਮਾਨੁਜਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸਹਿਤਸ੍ਤਦਾ ।
ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਭਰਤੋ ਯਤ੍ਰ ਕੌਸਲ੍ਯਾਯਾ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ॥ 8 ॥
ਤਤ ਸ਼੍ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਭਰਤੌ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੁਃਖਿਤੌ ।
ਪਰ੍ਯਸ਼੍ਵਜੇਤਾਂ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾਂ ਪਤਿਤਾਂ ਨਸ਼੍ਟਚੇਤਸਾਮ੍ ॥ 9 ॥
ਰੁਦਂਤੌ ਰੁਦਤੀਂ ਦੁਃਖਾਤ੍ਸਮੇਤ੍ਯਾਰ੍ਯਾਂ ਮਨਸ੍ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ।
ਭਰਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਦਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾ ॥ 10 ॥
ਇਦਂ ਤੇ ਰਾਜ੍ਯਕਾਮਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਕਂਟਕਮ੍ ।
ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਬਤ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਸ਼ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਕ੍ਰੂਰੇਣ ਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 11 ॥
ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਚੀਰਵਸਨਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਮੇ ਵਨਵਾਸਿਨਮ੍ ।
ਕੈਕੇਯੀ ਕਂ ਗੁਣਂ ਤਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਕ੍ਰੂਰਦਰ੍ਸ਼ਿਨੀ ॥ 12 ॥
ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਮਾਮਪਿ ਕੈਕੇਯੀ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਯਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।
ਹਿਰਣ੍ਯਨਾਭੋ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸੁਤੋ ਮੇ ਸੁਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ॥ 13 ॥
ਅਥਵਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵਾਹਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਨੁਚਰਾ ਸੁਖਮ੍ ।
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਪੁਰਸ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਸ੍ਯੇ ਯਤ੍ਰ ਰਾਘਵਃ ॥ 14 ॥
ਕਾਮਂ ਵਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵਾਦ੍ਯ ਤਤ੍ਰ ਮਾਂ ਨੇਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।
ਯਤ੍ਰਾਸੌ ਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮੇ ਤਪ੍ਯਤੇ ਤਪਃ ॥ 15 ॥
ਇਦਂ ਹਿ ਤਵ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਧਨਧਾਨ੍ਯਸਮਾਚਿਤਮ੍ ।
ਹਸ੍ਤ੍ਵਸ਼੍ਵਰਥਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਯਾਤਿਤਂ ਤਯਾ ॥ 16 ॥
ਇਤ੍ਯਾਦਿਬਹੁਭਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰੂਰੈਃ ਸਂਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤੋਨਘਃ ।
ਵਿਵ੍ਯਥੇ ਭਰਤਸ੍ਤੀਵ੍ਰਂ ਵ੍ਰਣੇ ਤੁਦ੍ਯੇਵ ਸੂਚਿਨਾ ॥ 17 ॥
ਪਪਾਤ ਚਰਣੌ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦਾ ਸਂਭ੍ਰਾਂਤਚੇਤਨਃ ।
ਵਿਲਪ੍ਯ ਬਹੁਧਾਸਂਜ੍ਞੋ ਲਬ੍ਧਸਂਜ੍ਞਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 18 ॥
ਏਵਂ ਵਿਲਪਮਾਨਾਂ ਤਾਂ ਭਰਤਃ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਸ੍ਤਦਾ ।
ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਦਂ ਸ਼ੋਕੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਮ੍ ॥ 19 ॥
ਆਰ੍ਯੇ ਕਸ੍ਮਾਦਜਾਨਂਤਂ ਗਰ੍ਹਸੇ ਮਾਮਕਿਲ੍ਬਿਸ਼ਮ੍ ।
ਵਿਪੁਲਾਂ ਚ ਮਮ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਸ੍ਥਿਰਾਂ ਜਾਨਾਸਿ ਰਾਘਵੇ ॥ 20 ॥
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨੁਗਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਾਭੂਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਦਾਚਨ ।
ਸਤ੍ਯਸਂਧ ਸ੍ਸਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠੋ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 21 ॥
ਪ੍ਰੇਸ਼੍ਯਂ ਪਾਪੀਯਸਾਂ ਯਾਤੁ ਸੂਰ੍ਯਂਚ ਪ੍ਰਤਿਮੇਹਤੁ ।
ਹਂਤੁ ਪਾਦੇਨ ਗਾਂ ਸੁਪ੍ਤਾਂ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 22 ॥
ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਤ੍ਕਰ੍ਮ ਭਰ੍ਤਾ ਭ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਮਨਰ੍ਥਕਮ੍ ।
ਅਧਰ੍ਮੋ ਯੋਸ੍ਯ ਸੋਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇਗਤਃ ॥ 23 ॥
ਪਰਿਪਾਲਯਮਾਨਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਭੂਤਾਨਿ ਪੁਯਤ੍ਰਵਤ੍ ।
ਤਤਸ੍ਨੁ ਦੁਹ੍ਯਤਾਂ ਪਾਪਂ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 24 ॥
ਬਲਿਸ਼ਡ੍ਭਾਗਮੁਦ੍ਧ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਸ੍ਯਾਰਕ੍ਸ਼ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ।
ਅਧਰ੍ਮੋ ਯੋਸ੍ਯ ਸੋਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 25 ॥
ਸਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਚ ਤਪਸ੍ਵਿਭ੍ਯਸ੍ਸਤ੍ਰੇ ਵੈ ਯਜ੍ਞਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ ।
ਤਾਂ ਵਿਪ੍ਰਲਪਤਾਂ ਪਾਪਂ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 26 ॥
ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਸਂਬਾਧੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਸਮਾਕੁਲੇ ।
ਮਾ ਸ੍ਮ ਕਾਰ੍ਸ਼ੀਤ੍ਸਤਾਂ ਧਰ੍ਮਂ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 27 ॥
ਉਪਦਿਸ਼੍ਟਂ ਸੁਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਯਤ੍ਨੇਨ ਧੀਮਤਾ ।
ਸ ਨਾਸ਼ਯਤੁ ਦੁਸ਼੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 28 ॥
ਮਾ ਚ ਤਂ ਵ੍ਯੂਢਬਾਹ੍ਵਂਸਂ ਚਂਦ੍ਰਾਰ੍ਕਸਮਤੇਜਸਮ੍ ।
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਦ੍ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਥਮਾਸੀਨਂ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇਗਤਃ ॥ 29 ॥
ਪਾਯਸਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਸਰਂ ਛਾਗਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਥਾ ਸੋਸ਼੍ਨਾਤੁ ਨਿਰ੍ਘ੍ਰੁਰੁਇਣਃ ।
ਗੁਰੂਂਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਵਜਾਨਾਤੁ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 30 ॥
ਗਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਤੁ ਪਾਦੇਨ ਗੁਰੂਨ੍ਪਰਿਵਦੇਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ ।
ਮਿਤ੍ਰੇ ਦ੍ਰੁਹ੍ਯੇਤ ਸੋਤ੍ਯਂਤਂ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 31 ॥
ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਾਤ੍ਕਥਿਤਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਪਰਿਵਾਦਂ ਮਿਥਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ।
ਵਿਵ੍ਰੁਰੁਇਣੋਤੁ ਸ ਦੁਸ਼੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 32 ॥
ਅਕਰ੍ਤਾ ਹ੍ਯਕ੍ਰੁਰੁਇਤਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਚਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰਪਤ੍ਰਪਃ ।
ਲੋਕੇ ਭਵਤੁ ਵਿਦ੍ਵਿਸ਼੍ਟੋ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 33 ॥
ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਦਾਰੈਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਗ੍ਰੁਰੁਇਹੇ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ ।
ਸ ਏਕੋ ਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਮਸ਼੍ਨਾਤੁ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 34 ॥
ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾਨ੍ ਦਾਰਾਨਨਪਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਮੀਯਤਾਮ੍ ।
ਅਨਵਾਪ੍ਯ ਕ੍ਰਿਯਾਂ ਧਰ੍ਮ੍ਯਾਂ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 35 ॥
ਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ਸਂਤਤਿਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀਤ੍ਸ੍ਵੇਸ਼ੁ ਦਾਰੇਸ਼ੁ ਦੁਃਖਿਤਃ ।
ਆਯੁਸ੍ਸਮਗ੍ਰਮਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 36 ॥
ਰਾਜਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾਨਾਂ ਵਧੇ ਯਤ੍ਪਾਪਮੁਚ੍ਯਤੇ ।
ਭ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਤ੍ਯਾਗੇ ਚ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਤਤ੍ਪਾਪਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 37 ॥
ਲਾਕ੍ਸ਼ਯਾ ਮਧੁਮਾਂਸੇਨ ਲੋਹੇਨ ਚ ਵਿਸ਼ੇਣ ਚ ।
ਸਦੈਵ ਬਿਭ੍ਰੁਰੁਇਯਾਦ੍ਭ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਾਨ੍ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 38 ॥
ਸਂਗ੍ਰਮੇ ਸਮੁਪੋਢੇ ਸ੍ਮ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪਕ੍ਸ਼ਭਯਂਕਰੇ ।
ਪਲਾਯਾਮਾਨੋ ਵਧ੍ਯੇਤ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 39 ॥
ਕਪਾਲਪਾਣਿਃ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵੀਮਟਤਾਂ ਚੀਰਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ।
ਭਿਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਯਥੋਨ੍ਮਤ੍ਤੋ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 40 ॥
ਮਦ੍ਯੇ ਪ੍ਰਸਕ੍ਤੋ ਭਵਤੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼੍ਵਕ੍ਸ਼ੇਸ਼ੁ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਾਭਿਭੂਤਸ੍ਤੁ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 41 ॥
ਮਾਸ੍ਮ ਧਰ੍ਮੇ ਮਨੋ ਭੂਯਾਦਧਰ੍ਮਂ ਸ ਨਿਸ਼ੇਵਤਾਮ੍ ।
ਅਪਾਤ੍ਰਵਰ੍ਸ਼ੀ ਭਵਤੁ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 42 ॥
ਸਂਚਿਤਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਤ੍ਤਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ।
ਦਸ੍ਯੁਭਿਰ੍ਵਿਪ੍ਰਲੁਪ੍ਯਂਤਾਂ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 43 ॥
ਉਭੇ ਸਂਧ੍ਯੇ ਸ਼ਯਾਨਸ੍ਯ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਪਰਿਕਲ੍ਪ੍ਯਤੇ ।
ਤਚ੍ਚਪਾਪਂ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 44 ॥
ਯਦਗ੍ਨਿਦਾਯਕੇ ਪਾਪਂ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਗੁਰਤਲ੍ਪਗੇ ।
ਮਿਤ੍ਰਦ੍ਰੋਹੇ ਚ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਤਤ੍ਪਾਪਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ 45 ॥
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਪਿਤ੍ਰੂਣਾਂ ਚ ਮਾਤਾਪਿਤ੍ਰੋਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ।
ਮਾ ਸ੍ਮ ਕਾਰ੍ਸ਼ੀਤ੍ਸ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਾਂ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 46 ॥
ਸਤਾਂ ਲੋਕਾਤ੍ਸਤਾਂ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਸਂਜੁਸ਼੍ਟਾਤ੍ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤਥਾ ।
ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤੁ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਦ੍ਯੈਵ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 47 ॥
ਅਪਾਸ੍ਯ ਮਾਤ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਾਮਨਰ੍ਥੇ ਸੋਵਤਿਸ਼੍ਠਤਾਮ੍ ।
ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੁਰ੍ਮਹਾਵਕ੍ਸ਼ਾਃ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 48 ॥
ਬਹੁਪੁਤ੍ਰੋ ਦਰਿਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਜ੍ਵਰਰੋਗਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ।
ਸ ਭੂਯਾਤ੍ਸਤਤ ਕ੍ਲੇਸ਼ੀ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 49 ॥
ਆਸ਼ਾਮਾਸ਼ਂਸਮਾਨਾਨਾਂ ਦੀਨਾਨਾਮੂਰ੍ਧ੍ਵਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਾਮ੍ ।
ਅਰ੍ਥਿਨਾਂ ਵਿਤਥਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 50 ॥
ਮਾਯਯਾ ਰਮਤਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਰੁਸ਼ਃ ਪਿਸ਼ੁਨੋਸ਼ੁਚਿਃ ।
ਰਾਜ੍ਞੋ ਭੀਤਸ੍ਤ੍ਵਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 51 ॥
ਰੁਰੁਇਤੁਸ੍ਨਾਤਾਂ ਸਤੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਮ੍ਰੁਰੁਇਤੁਕਾਲਾਨੁਰੋਧਿਨੀਮ੍ ।
ਅਤਿਵਰ੍ਤੇਤ ਦੁਸ਼੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 52 ॥
ਸਧਰ੍ਮਦਾਰਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਰਦਾਰਾਨ੍ਨਿਸ਼ੇਵਤਾਮ੍ ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤਧਰ੍ਮਰਤਿਰ੍ਮੂਢੋ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 53 ॥
ਵਿਪ੍ਰਲੁਪ੍ਤਪ੍ਰਜਾਤਸ੍ਯ ਦੁਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਯਤ੍ ।
ਤਦੇਵ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯੇਤ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 54 ॥
ਪਾਨੀਯਦੂਸ਼ਕੇ ਪਾਪਂ ਤਥੈਵ ਵਿਸ਼ਦਾਯਕੇ ।
ਯਤ੍ਤਦੇਕਸ੍ਸ ਲਭਤਾਂ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 55 ॥
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯੋਦ੍ਯਤਾਂ ਪੂਜਾਂ ਵਿਹਂਤੁ ਕਲੁਸ਼ੇਂਦ੍ਰਿਯਃ ।
ਬਾਲਵਤ੍ਸਾਂ ਚ ਗਾਂ ਦੋਗ੍ਧੁ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋ ਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 56 ॥
ਤੁਰ੍ਸ਼੍ਣਾਰ੍ਤਂ ਸਤਿ ਪਾਨੀਯੇ ਵਿਪ੍ਰਲਂਭੇਨ ਯੋਜਯੇਤ੍ ।
ਲਭੇਤ ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 57 ॥
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਵਦਮਾਨੇਸ਼ੁ ਮਾਰ੍ਗਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤਃ ।
ਤਸ੍ਯ ਪਾਪੇਨ ਯੁਜ੍ਯੇਤ ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਯੋਨੁਮਤੇ ਗਤਃ ॥ 58 ॥
ਵਿਹੀਨਾਂ ਪਤਿਪੁਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਏਵਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਨ੍ਨੇਵ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤੋ ਨਿਪਪਾਤ ਹ ॥ 59 ॥
ਤਥਾ ਤੁ ਸ਼ਪਥੈਃ ਕਸ਼੍ਟੈ ਸ਼੍ਸ਼ਪਮਾਨਮਚੇਤਨਮ੍ ।
ਭਰਤਂ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 60 ॥
ਮਮ ਦੁਃਖਮਿਦਂ ਪੁਤ੍ਰ ਭੂਯਸ੍ਸਮੁਪਜਾਯਤੇ ।
ਸ਼ਪਥੈ ਸ਼੍ਸ਼ਪਮਾਨੋ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣਾਨੁਪਰੁਣਤ੍ਸਿ ਮੇ ॥ 61 ॥
ਦਿਸ਼੍ਟ੍ਯਾ ਨ ਚਲਿਤੋ ਧਰ੍ਮਾਦਾਤ੍ਮਾ ਤੇ ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ।
ਵਤ੍ਸ ਸਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞੋ ਤੇ ਸਤਾਂ ਲੋਕਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥ 62 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਂਕਮਾਨੀਯ ਭਰਤਂ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੁਰੁਇਵਤ੍ਸਲਮ੍ ।
ਪਰਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਰੁਰੋਦ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾ ॥ 63 ॥
ਏਵਂ ਵਿਲਪਮਾਨਸ੍ਯ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਮੋਹਾਚ੍ਚ ਸ਼ੋਕਸਮ੍ਰੋਧਾਦ੍ਬਭੂਵ ਲੁਲਿਤਂ ਮਨਃ ॥ 64 ॥
ਲਾਲਪ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਵਿਚੇਤਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਟਬੁਦ੍ਧੇਃ ਪਤਿਤਸ੍ਯ ਭੂਮੌ ।
ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਰ੍ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸਤਸ਼੍ਚ ਘਰ੍ਮਂ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੋਕੇਨ ਜਗਾਮ ਰਾਤ੍ਰਿਃ ॥ 65 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਪਂਚਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
