ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਅਥ ਪ੍ਰਤਿਸਮਾਦਿਸ਼੍ਟੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪਰਵੀਰਹਾ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਗੁਹਾਂ ਘੋਰਾਂ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਂ ਰਾਮਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ॥ 1 ॥
ਦ੍ਵਾਰਸ੍ਥਾ ਹਰਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਕਾਯਾ ਮਹਾਬਲਾਃ ।
ਬਭੂਵੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਂਜਲਯ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ 2 ॥
ਨਿਸ਼੍ਵਸਂਤਂ ਤੁ ਤਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਮ੍ ।
ਬਭੂਵੁਰ੍ਹਰਯਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਨ ਚੈਨਂ ਪਰ੍ਯਵਾਰਯਨ੍ ॥ 3 ॥
ਸ ਤਾਂ ਰਤ੍ਨਮਯੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਂਦਿਵ੍ਯਾਂ ਪੁਸ਼੍ਪਿਤਕਾਨਨਾਮ੍ ।
ਰਮ੍ਯਾਂ ਰਤ੍ਨਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮਹਤੀਂ ਗੁਹਾਮ੍ ॥ 4 ॥
ਹਰ੍ਮ੍ਯਪ੍ਰਾਸਾਦਸਂਬਾਧਾਂ ਨਾਨਾਪਣ੍ਯੋਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲੈਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪੁਸ਼੍ਪਿਤੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਾਮ੍ ॥ 5 ॥
ਦੇਵਗਂਧਰ੍ਵਪੁਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰੈਃ ਕਾਮਰੂਪਿਭਿਃ ।
ਦਿਵ੍ਯਮਾਲ੍ਯਾਂਬਰਧਰੈ ਸ਼੍ਸ਼ੋਭਿਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨੈਃ ॥ 6 ॥
ਚਂਦਨਾਗਰੁਪਦ੍ਮਾਨਾਂ ਗਂਧੈਸ੍ਸੁਰਭਿਗਂਧਿਨਾਮ੍ ।
ਮੈਰੇਯਾਣਾਂ ਮਧੂਨਾਂ ਚ ਸਮ੍ਮੋਦਿਤਮਹਾਪਥਾਮ੍ ॥ 7 ॥
ਵਿਂਧ੍ਯਮੇਰੁਗਿਰਿਪ੍ਰਖ੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦੈਰ੍ਨੈਕਭੂਮਿਭਿਃ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਗਿਰਿਨਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਿਮਲਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਘਵਃ ॥ 8 ॥
ਅਂਗਦਸ੍ਯ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮੈਂਦਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਵਿਧਸ੍ਯ ਚ ।
ਗਵਯਸ੍ਯ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਗਜਸ੍ਯ ਸ਼ਰਭਸ੍ਯ ਚ ॥ 9 ॥
ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਮਾਲੇਸ਼੍ਚ ਸਂਪਾਤੇ ਸ੍ਸੂਰ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਹਨੂਮਤਃ ।
ਵੀਰਬਾਹੋ ਸ੍ਸੁਬਾਹੋਸ਼੍ਚ ਨਲਸ੍ਯ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 10 ॥
ਕੁਮੁਦਸ੍ਯ ਸੁਸ਼ੇਣਸ੍ਯ ਤਾਰਜਾਂਬਵਤੋਸ੍ਤਥਾ ।
ਦਧਿਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨੀਲਸ੍ਯ ਸੁਪਾਟਲਸੁਨੇਤ੍ਰਯੋਃ ॥ 11 ॥
ਏਤੇਸ਼ਾਂ ਕਪਿਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਮਹਾਸਾਰਾਣਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ॥ 12 ॥
ਪਾਂਡੁਰਾਭ੍ਰਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯਮਾਲ੍ਯਯੁਤਾਨਿ ਚ ।
ਪ੍ਰਭੂਤਧਨਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨੈ ਸ਼੍ਸ਼ੋਭਿਤਾਨਿ ਚ ॥ 13 ॥
ਪਾਂਡੁਰੇਣ ਤੁ ਸਾਲੇਨ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਦੁਰਾਸਦਮ੍ ।
ਵਾਨਰੇਂਦ੍ਰਗ੍ਰੁਰੁਇਹਂ ਰਮ੍ਯਂ ਮਹੇਂਦ੍ਰਸਦਨੋਪਮਮ੍ ॥ 14 ॥
ਸ਼ੁਕ੍ਲੈਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ਿਖਰੈਃ ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰੋਪਮੈਃ ।
ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲੈਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ੈਃ ਪੁਸ਼੍ਪਿਤੈਰੁਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ॥ 15 ॥
ਮਹੇਂਦ੍ਰਦਤ੍ਤੈਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਿਰ੍ਨੀਲਜੀਮੂਤਸਨ੍ਨਿਭੈਃ ।
ਦਿਵ੍ਯਪੁਸ਼੍ਪਫਲੈਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ੈਸ਼ੀਤਚ੍ਛਾਯੈਰ੍ਮਨੋਰਮੈਃ ॥ 16 ॥
ਹਰਿਭਿਸ੍ਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਦ੍ਵਾਰਂ ਬਲਿਭਿਸ਼੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਪਾਣਿਭਿਃ ।
ਦਿਵ੍ਯਮਾਲ੍ਯਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਸ਼ੁਭ੍ਰਂ ਤਪ੍ਤਕਾਂਚਨਤੋਰਣਮ੍ ॥ 17 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਂ ਰਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਅਵਾਰ੍ਯਮਾਣਸ੍ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ਮਹਾਭ੍ਰਮਿਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ॥ 18 ॥
ਸ ਸਪ੍ਤ ਕਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨਾਨਾਜਨਸਮਾਕੁਲਾਃ ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਸੁਮਹਦ੍ਗਗੁਪ੍ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਂਤਃਪੁਰਂ ਮਹਤ੍ ॥ 19 ॥
ਹੈਮਰਾਜਤਪਰ੍ਯਂਕੈਰ੍ਬਹੁਭਿਸ਼੍ਚ ਵਰਾਸਨੈਃ ।
ਮਹਾਰ੍ਹਾਸ੍ਤਰਣੋਪੇਤੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍ ॥ 20 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਨੇਵ ਸਤਤਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਮਧੁਰਸ੍ਵਰਮ੍ ।
ਤਂਤ੍ਰੀਗੀਤਸਮਾਕੀਰ੍ਣਂ ਸਮਗੀਤਪਦਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ॥ 21 ॥
ਬਹ੍ਵੀਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰਾ ਰੂਪਯੌਵਨਗਰ੍ਵਿਤਾਃ ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਭਵਨੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੁਮਹਾਬਲਃ ॥ 22 ॥
ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾਭਿਜਨਸਂਪਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਮਾਲ੍ਯਕ੍ਰੁਰੁਇਤਸ੍ਰਜਃ ।
ਫਲਮਾਲ੍ਯਕ੍ਰੁਰੁਇਤਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਭੂਸ਼ਣੋਤ੍ਤਮਭੂਸ਼ਿਤਾਃ ॥ 23 ॥
ਨਾਤ੍ਰੁਰੁਇਪ੍ਤਾਨ੍ਨਾਪਿ ਚਾਵ੍ਯਗ੍ਰਾਨ੍ਨਾਨੁਦਾਤ੍ਤਪਰਿਚ੍ਛਦਾਨ੍ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਨੁਚਰਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਲਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ॥ 24 ॥
ਕੂਜਿਤਂ ਨੂਪੁਰਾਣਾਂ ਚ ਕਾਂਚੀਨਾਂ ਨਿਨਦਂ ਤਥਾ ।
ਸਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਤ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ਲਜ੍ਜਿਤੋਭਵਤ੍ ॥ 25 ॥
ਰੋਸ਼ਵੇਗਪ੍ਰਕੁਪਿਤਸ਼ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਾਭਰਣਸ੍ਵਨਮ੍ ।
ਚਕਾਰ ਜ੍ਯਾਸ੍ਵਨਂ ਵੀਰੋ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪੂਰਯਨ੍ ॥ 26 ॥
ਚਾਰਿਤ੍ਰੇਣ ਮਹਾਬਾਹੁਰਪਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ ਸ੍ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ।
ਤਸ੍ਥਾਵੇਕਾਂਤਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਰਾਮਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ॥ 27 ॥
ਤੇਨ ਚਾਪਸ੍ਵਨੇਨਾਥ ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਲਵਗਾਧਿਪਃ ।
ਵਿਜ੍ਞਾਯਾਗਮਨਂ ਤ੍ਰਸ੍ਤ ਸ੍ਸਂਚਚਾਲ ਵਰਾਸਨਾਤ੍ ॥ 28 ॥
ਅਂਗਦੇਨ ਯਥਾ ਮਹ੍ਯਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਵੇਦਿਤਮ੍ ।
ਸੁਵ੍ਯਕ੍ਤਮੇਸ਼ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਸ੍ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰ੍ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੁਰੁਇਵਤ੍ਸਲਃ ॥ 29 ॥
ਅਂਗਦੇਨ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਜ੍ਯਾਸ੍ਵਨੇਨ ਚ ਵਾਨਰਃ ।
ਬੁਬੁਧੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮੁਖਂ ਚਾਸ੍ਯਵ੍ਯਸ਼ੁਸ਼੍ਯਤ ॥ 30 ॥
ਤਤਸ੍ਤਾਰਾਂ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਮ੍ ।
ਉਵਾਚ ਹਿਤਮਵ੍ਯਗ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਾਸ ਸਂਭ੍ਰਾਂਤਮਾਨਸਃ ॥ 31 ॥
ਕਿਨ੍ਨੁ ਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਸੁਭ੍ਰੁ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਾ ਮ੍ਰੁਰੁਇਦੁਮਾਨਸਃ ।
ਸਰੋਸ਼ ਇਵ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯੇਨਾਯਂ ਰਾਘਵਾਨੁਜਃ ॥ 32 ॥
ਕਿਂ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਰੋਸ਼ਸ੍ਥਾਨਮਨਿਂਦਿਤੇ ।
ਨ ਖਲ੍ਵਕਾਰਣੇ ਕੋਪਮਾਹਰੇਨ੍ਨਰਸਤ੍ਤਮਃ ॥ 33 ॥
ਯਦਸ੍ਯ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮਸ੍ਮਾਭਿਰ੍ਬੁਧ੍ਯਸੇ ਕਿਂਚਿਦਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਤਦਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਂਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਰ੍ਹਸਿ ਭਾਸ਼ਿਤੁਮ੍ ॥ 34 ॥
ਅਥਵਾ ਸ੍ਵਯਮੇਵੈਨਂ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਮਰ੍ਹਸਿ ਭਾਮਿਨਿ ।
ਵਚਨੈ ਸ੍ਸਾਂਤ੍ਵਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਯਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 35 ॥
ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਨ ਸ ਕੋਪਂ ਕਰਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਨ ਹਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ੁ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕੁਰ੍ਵਂਤਿ ਦਾਰੁਣਮ੍ ॥ 36 ॥
ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਂਤ੍ਵੈਰੁਪਕ੍ਰਾਂਤਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਂਦ੍ਰਿਯਮਾਨਸਮ੍ ।
ਤਤਃ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਰਿਂਦਮਮ੍ ॥ 37 ॥
ਸਾ ਪ੍ਰਸ੍ਖਲਂਤੀ ਮਦਵਿਹ੍ਵਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਪ੍ਰਲਂਬਕਾਂਚੀਗੁਣ ਹੇਮਸੂਤ੍ਰਾ ।
ਸਲਕ੍ਸ਼ਣਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸਨ੍ਨਿਧਾਨਂ ਜਗਾਮ ਤਾਰਾ ਨਮਿਤਾਂਗਯਸ਼੍ਟਿਃ ॥ 38 ॥
ਸ ਤਾਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਹਰੀਸ਼ਪਂਤੀਂ ਤਸ੍ਥਾਵੁਦਾਸੀਨਤਯਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ।
ਅਵਾਙ੍ਮੁਖੋਭੂਨ੍ਮਨੁਜੇਂਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਨ੍ਨਿਕਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਵਿਨਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਕੋਪਃ ॥ 39 ॥
ਸਾ ਪਾਨਯੋਗਾਦ੍ਵਿਨਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਲਜ੍ਜਾ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਿਪ੍ਰਸਾਦਾਚ੍ਚ ਨਰੇਂਦ੍ਰਸੂਨੋਃ ।
ਉਵਾਚ ਤਾਰਾ ਪ੍ਰਣਯਪ੍ਰਗਲ੍ਭਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਹਾਰ੍ਥਂ ਪਰਿਸਾਂਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਮ੍ ॥ 40 ॥
ਕਿਂ ਕੋਪਮੂਲਂ ਮਨੁਜੇਂਦ੍ਰਪੁਤ੍ਰ ਕਸ੍ਤੇ ਨ ਸਂਤਿਸ਼੍ਠਤਿ ਵਾਙ੍ਨਿਦੇਸ਼ੇ ।
ਕ ਸ਼੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਕਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਂ ਵਨਮਾਪਤਂਤਂ ਦਵਾਗ੍ਨਿਮਾਸੀਦਤਿ ਨਿਰ੍ਵਿਸ਼ਂਕਃ ॥ 41 ॥
ਸ ਤਸ੍ਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾਂਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਮਸ਼ਂਕਿਤਮ੍ ।
ਭੂਯਃ ਪ੍ਰਣਯਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾਰ੍ਥਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 42 ॥
ਕਿਮਯਂ ਕਾਮਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਸ੍ਤੇ ਲੁਪ੍ਤਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਂਗ੍ਰਹਃ ।
ਭਰ੍ਤਾ ਭਰ੍ਤ੍ਰੁਰੁਇਹਿਤੇ ਯੁਕ੍ਤੇ ਨ ਚੈਨਮਵਬੁਦ੍ਧ੍ਯਸੇ ॥ 43 ॥
ਨ ਚਿਂਤਯਤਿ ਰਾਜ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਨਾਸ੍ਮਾਨ੍ ਸ਼ੋਕਪਰਾਯਣਾਨ੍ ।
ਸਾਮਾਤ੍ਯਪਰਿਸ਼ਤ੍ਤਾਰੇ ਪਾਨਮੇਵੋਪਸੇਵਤੇ ॥ 44 ॥
ਸ ਮਾਸਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪ੍ਲਵਗੇਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਵ੍ਯਤੀਤਾਂ ਸ੍ਤਾਨ੍ਮਦਵ੍ਯਗ੍ਰੋ ਵਿਹਰਨ੍ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਤੇ ॥ 45 ॥
ਨ ਹਿ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪਾਨਮੇਵਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ।
ਪਾਨਾਦਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਪਰਿਹੀਯਤੇ ॥ 46 ॥
ਧਰ੍ਮਲੋਪੋ ਮਹਾਂਸ੍ਤਾਵਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਹ੍ਯਪ੍ਰਤਿਕੁਰ੍ਵਤਃ ।
ਅਰ੍ਥਲੋਪਸ਼੍ਚ ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ੇ ਗੁਣਵਤੋ ਮਹਾਨ੍ ॥ 47 ॥
ਮਿਤ੍ਰਂ ਹ੍ਯਰ੍ਥਗੁਣਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਂ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਮ੍ ।
ਤਦ੍ਦ੍ਵਯਂ ਤੁ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਨ ਤੁ ਧਰ੍ਮੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 48 ॥
ਤਦੇਵਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤੇ ਕਾਰ੍ਯੇ ਕਾਰ੍ਯਮਸ੍ਮਾਭਿਰੁਤ੍ਤਰਮ੍ ।
ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੇ ਤਦੁਦਾਹਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ 49 ॥
ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਮਾਧਿਯੁਕ੍ਤਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਧੁਰਸ੍ਵਭਾਵਮ੍ ।
ਤਾਰਾ ਗਤਾਰ੍ਥੇ ਮਨੁਜੇਂਦ੍ਰਕਾਰ੍ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਯੁਕ੍ਤਂ ਤਮੁਵਾਚ ਭੂਯਃ ॥ 50 ॥
ਨ ਕੋਪਕਾਲਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਪਾਲਪੁਤ੍ਰ ਨ ਚਾਤਿ ਕੋਪ ਸ੍ਸ੍ਵਜਨੇ ਵਿਧੇਯਃ ।
ਤ੍ਵਦਰ੍ਥਕਾਮਸ੍ਯ ਜਨਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਾਦਮਪ੍ਯਰ੍ਹਸਿ ਵੀਰ ਸੋਢੁਮ੍ ॥ 51 ॥
ਕੋਪਂ ਕਥਂ ਨਾਮ ਗੁਣਪ੍ਰਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਃ ਕੁਮਾਰ ਕੁਰ੍ਯਾਦਪਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਸਤ੍ਤ੍ਵੇ ।
ਕਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧਃ ਕੋਪਵਸ਼ਂ ਹਿ ਗਚ੍ਛੇ ਤ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਵਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤਪਸਃ ਪ੍ਰਸੂਤਿਃ ॥ 52 ॥
ਜਾਨਾਮਿ ਰੋਸ਼ਂ ਹਰਿਵੀਰਬਂਧੋ ਰ੍ਜਾਨਾਮਿ ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਕਾਲਸਂਗਮ੍ ।
ਜਾਨਾਮਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਿ ਯਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਨ ਸ੍ਤਚ੍ਚਾਪਿ ਜਾਨਾਮਿ ਯਦਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਮ੍ ॥ 53 ॥
ਤਚ੍ਚਾਪਿ ਜਾਨਾਮਿ ਯਥਵਿਸ਼ਹ੍ਯਂ ਬਲਂ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠ ਸ਼ਰੀਰਜਸ੍ਯ ।
ਜਾਨਾਮਿ ਯਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਜਨੇਵਬਦ੍ਧਂ ਕਾਮੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਸਕ੍ਤਮਦ੍ਯ ॥ 54 ॥
ਨ ਕਾਮਤਂਤ੍ਰੇ ਤਵ ਬੁਦ੍ਧਿਰਸ੍ਤਿ ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਯਥਾ ਮਨ੍ਯੁਵਸ਼ਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਃ ।
ਨ ਦੇਸ਼ਕਾਲੌ ਹਿ ਨ ਚਾਰ੍ਥਧਰ੍ਮਾ ਵਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ਕਾਮਰਤਿਰ੍ਮਨੁਸ਼੍ਯਃ ॥ 55 ॥
ਤਂ ਕਾਮਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਂ ਮਮ ਸਨ੍ਨਿਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਂ ਕਾਮਾਭਿਯੋਗਾਚ੍ਚ ਨਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਲਜ੍ਜਮ੍ ।
ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਤਾਵਤ੍ਪਰਵੀਰਹਂਤ ਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਵਾਨਰਵਂਸ਼ਨਾਥਮ੍ ॥ 56 ॥
ਮਹਰ੍ਸ਼ਯੋ ਧਰ੍ਮਤਪੋਭਿਕਾਮਾਃ ਕਾਮਾਨੁਕਾਮਾਃ ਪ੍ਰਤਿਬਦ੍ਧਮੋਹਾਃ ।
ਅਯਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਾ ਚਪਲਃ ਕਪਿਸ੍ਤੁ ਕਥਂ ਨ ਸਜ੍ਜੇਤ ਸੁਖੇਸ਼ੁ ਰਾਜਾ ॥ 57 ॥
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਮਹਾਰ੍ਥਂ ਸਾ ਵਾਨਰੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍ ।
ਪੁਨ ਸ੍ਸਖੇਦਂ ਮਦਵਿਹ੍ਵਲਂਚ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਹਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਬਭਾਸ਼ੇ ॥ 58 ॥
ਉਦ੍ਯੋਗਸ੍ਤੁ ਚਿਰਾਜ੍ਞਪ੍ਤ ਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਨਰੋਤ੍ਤਮ ।
ਕਾਮਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਧੇਯੇਨ ਤਵਾਰ੍ਥਪ੍ਰਤਿਸਾਧਨੇ ॥ 59 ॥
ਆਗਤਾ ਹਿ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾ ਹਰਯਃ ਕਾਮਰੂਪਿਣਃ ।
ਕੋਟੀਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਨਾਨਾਨਗਨਿਵਾਸਿਨਃ ॥ 60 ॥
ਤਦਾਗਚ੍ਛ ਮਹਾਬਾਹੋ ਚਾਰਿਤ੍ਰਂ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਅਚ੍ਛਲਂ ਮਿਤ੍ਰਭਾਵੇਨ ਸਤਾਂ ਦਾਰਾਵਲੋਕਨਮ੍ ॥ 61 ॥
ਤਾਰਯਾ ਚਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਸ੍ਤ੍ਵਰਯਾ ਚਾਪਿ ਚੋਦਿਤਃ ।
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਬਾਹੁਰਭ੍ਯਂਤਰਮਰਿਂਦਮਃ ॥ 62 ॥
ਤਤ ਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਾਸੀਨਂ ਕਾਂਚਨੇ ਪਰਮਾਸਨੇ ।
ਮਹਾਰ੍ਹਾਸ੍ਤਰਣੋਪੇਤੇ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ॥ 63 ॥
ਦਿਵ੍ਯਾਭਣਚਿਤ੍ਰਾਂਗਂ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮ੍ ।
ਦਿਵ੍ਯਮਾਲ੍ਯਾਂਬਰਧਰਂ ਮਹੇਂਦ੍ਰਮਿਵ ਦੁਰ੍ਜਯਮ੍ ॥ 64 ॥
ਦਿਵ੍ਯਾਭਰਣਮਾਲਾਭਿਃ ਪ੍ਰਮਦਾਭਿ ਸ੍ਸਮਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਸਂਰਬ੍ਧਤਰਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੋ ਬਭੂਵਾਂਤਕਸਨ੍ਨਿਭਃ ॥ 65 ॥
ਰੁਮਾਂ ਤੁ ਵੀਰ ਪਰਿਰਭ੍ਯ ਗਾਢਂ ਵਰਾਸਨਸ੍ਥੋ ਵਰਹੇਮਵਰ੍ਣਃ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਦੀਨਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰਸ੍ਸੁਵਿਸ਼ਾਲਨੇਤ੍ਰਮ੍ ॥ 66 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡੇ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
