ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸ਼ਟ੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਹਤਾਨ੍ਮਂਤ੍ਰਿਸੁਤਾਨ੍ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵਾਨਰੇਣ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਰਾਵਣਸ੍ਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਕਾਰਸ਼੍ਚਕਾਰ ਮਤਿਮੁਤ੍ਤਮਾਮ੍ ॥ 1 ॥
ਸ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਯੂਪਾਕ੍ਸ਼ੌ ਦੁਰ੍ਧਰਂ ਚੈਵ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਮ੍ ।
ਪ੍ਰਘਸਂ ਭਾਸਕਰ੍ਣਂ ਚ ਪਂਚਸੇਨਾਗ੍ਰਨਾਯਕਾਨ੍ ॥ 2 ॥
ਸਂਦਿਦੇਸ਼ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵੋ ਵੀਰਾਨ੍ਨਯਵਿਸ਼ਾਰਦਾਨ੍ ।
ਹਨੁਮਦ੍ਗ੍ਰਹਣਵ੍ਯਗ੍ਰਾਨ੍ਵਾਯੁਵੇਗਸਮਾਨ੍ਯੁਧਿ ॥ 3 ॥
ਯਾਤ ਸੇਨਾਗ੍ਰਗਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਾਬਲਪਰਿਗ੍ਰਹਾਃ ।
ਸਵਾਜਿਰਥਮਾਤਂਗਾਸ੍ਸ ਕਪਿਸ਼੍ਸ਼ਾਸ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ॥ 4 ॥
ਯਤ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਖਲੁ ਭਾਵ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਨਾਲਯਮ੍ ।
ਕਰ੍ਮ ਚਾਪਿ ਸਮਾਧੇਯਂ ਦੇਸ਼ਕਾਲਾਵਿਰੋਧਿਨਮ੍ ॥ 5 ॥
ਨ ਹ੍ਯਹਂ ਤਂ ਕਪਿਂ ਮਨ੍ਯੇ ਕਰ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਤਿਤਰ੍ਕਯਨ੍ ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਤਨ੍ਮਹਦ੍ਭੂਤਂ ਮਹਾਬਲਪਰਿਗ੍ਰਹਮ੍ ॥ 6 ॥
ਭਵੇਦਿਂਦ੍ਰੇਣ ਵਾ ਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਮਸ੍ਮਦਰ੍ਥਂ ਤਪੋਬਲਾਤ੍ ।
ਸਨਾਗਯਕ੍ਸ਼ਗਂਧਰ੍ਵਾ ਦੇਵਾਸੁਰਮਹਰ੍ਸ਼ਯਃ ॥ 7 ॥
ਯੁਸ਼੍ਮਾਭਿਸ੍ਸਹਿਤੈਸ੍ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮਯਾ ਸਹ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤਾਃ ।
ਤੈਰਵਸ਼੍ਯਂ ਵਿਧਾਤਵ੍ਯਂ ਵ੍ਯਲੀਕਂ ਕਿਂਚਿਦੇਵ ਨਃ ॥ 8 ॥
ਤਦੇਵ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਦੇਹਃ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯਤਾਮ੍ ।
ਨਾਵਮਾਨ੍ਯੋ ਭਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਹਰਿਰ੍ਧੀਰਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ॥ 9 ॥
ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਹਿ ਹਰਯਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਵਿਪੁਲਵਿਕ੍ਰਮਾਃ ।
ਵਾਲੀ ਚ ਸਹਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਜਾਂਬਵਾਂਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਃ ॥ 10 ॥
ਨੀਲਸ੍ਸੇਨਾਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਵਿਦਾਦਯਃ ।
ਨੈਵਂ ਤੇਸ਼ਾਂ ਗਤਿਰ੍ਭੀਮਾ ਨ ਤੇਜੋ ਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮਃ ॥ 11 ॥
ਨ ਮਤਿਰ੍ਨ ਬਲੋਤ੍ਸਾਹੌ ਨ ਰੂਪਪਰਿਕਲ੍ਪਨਮ੍ ।
ਮਹਤ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਿਦਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਕਪਿਰੂਪਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 12 ॥
ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਂ ਮਹਦਾਸ੍ਥਾਯ ਕ੍ਰਿਯਤਾਮਸ੍ਯ ਨਿਗ੍ਰਹਃ ।
ਕਾਮਂ ਲੋਕਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਸੇਂਦ੍ਰਾਸ੍ਸਸੁਰਾਸੁਰਮਾਨਵਾਃ ॥ 13 ॥
ਭਵਤਾਮਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਾਤੁਂ ਨ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਾ ਰਣਾਜਿਰੇ ।
ਤਥਾਪਿ ਤੁ ਨਯਜ੍ਞੇਨ ਜਯਮਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ਤਾ ਰਣੇ ॥ 14 ॥
ਆਤ੍ਮਾ ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਯੁਦ੍ਧਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਹਿ ਚਂਚਲਾ ।
ਤੇ ਸ੍ਵਾਮਿਵਚਨਂ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਮਹੌਜਸਃ ॥ 15 ॥
ਸਮੁਤ੍ਪੇਤੁਰ੍ਮਹਾਵੇਗਾ ਹੁਤਾਸ਼ਸਮਤੇਜਸਃ ।
ਰਥੈਰ੍ਮਤ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਮਾਤਂਗੈਰ੍ਵਾਜਿਭਿਸ਼੍ਚ ਮਹਾਜਵੈਃ ॥ 16 ॥
ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਸ੍ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚੋਪਚਿਤਾ ਬਲੈਃ ।
ਤਤਸ੍ਤਂ ਦਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੁਰ੍ਵੀਰਾ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਂ ਮਹਾਕਪਿਮ੍ ॥ 17 ॥
ਰਸ਼੍ਮਿਮਂਤਮਿਵੋਦ੍ਯਂਤਂ ਸ੍ਵਤੇਜੋਰਸ਼੍ਮਿਮਾਲਿਨਮ੍ ।
ਤੋਰਣਸ੍ਥਂ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਂ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ॥ 18 ॥
ਮਹਾਮਤਿਂ ਮਹਾਵੇਗਂ ਮਹਾਕਾਯਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਤਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯੈਵ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ 19 ॥
ਤੈ ਸ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰਹਰਣੈਰ੍ਭੀਮੈਰਭਿਪੇਤੁਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ ।
ਤਸ੍ਯ ਪਂਚਾਯਸਾਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਸ਼੍ਸ਼ਿਤਾਃ ਪੀਤਮੁਖਾਸ਼੍ਸ਼ਰਾਃ ॥ 20 ॥
ਸ਼ਿਰਸ੍ਯੁਤ੍ਪਲਪਤ੍ਰਾਭਾ ਦੁਰ੍ਧਰੇਣ ਨਿਪਾਤਿਤਾਃ ।
ਸ ਤੈਃ ਪਂਚਭਿਰਾਵਿਦ੍ਧਸ਼੍ਸ਼ਰੈਸ਼੍ਸ਼ਿਰਸਿ ਵਾਨਰਃ ॥ 21 ॥
ਉਤ੍ਪਪਾਤ ਨਦਨ੍ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ ਵਿਨਾਦਯਨ੍ ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਦੁਰ੍ਧਰੋ ਵੀਰਸ੍ਸਰਥਸ੍ਸਜ੍ਯਕਾਰ੍ਮੁਕਃ ॥ 22 ॥
ਕਿਰਨ੍ ਸ਼ਰਸ਼ਤੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣੈਰਭਿਪੇਦੇ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਸ ਕਪਿਰ੍ਵਾਰਯਾਮਾਸ ਤਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸ਼ਰਵਰ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ॥ 23 ॥
ਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਿਮਂਤਂ ਪਯੋਦਾਂਤੇ ਪਯੋਦਮਿਵ ਮਾਰੁਤਃ ।
ਅਰ੍ਧ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਤਸ੍ਤੇਨ ਦੁਰ੍ਧਰੇਣਾਨਿਲਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 24 ॥
ਚਕਾਰ ਕਦਨਂ ਭੂਯੋ ਵ੍ਯਵਰ੍ਧਤ ਚ ਵੇਗਵਾਨ੍ ।
ਸ ਦੂਰਂ ਸਹਸੋਤ੍ਪਤ੍ਯ ਦੁਰ੍ਧਰਸ੍ਯ ਰਥੇ ਹਰਿਃ ॥ 25 ॥
ਨਿਪਪਾਤ ਮਹਾਵੇਗੋ ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਰਾਸ਼ਿਰ੍ਗਿਰਾਵਿਵ ।
ਤਤਸ੍ਸ ਮਥਿਤਾਸ਼੍ਟਾਸ਼੍ਵਂ ਰਥਂ ਭਗ੍ਨਾਕ੍ਸ਼ਕੂਬਰਮ੍ ॥ 26 ॥
ਵਿਹਾਯ ਨ੍ਯਪਤਦ੍ਭੂਮੌ ਦੁਰ੍ਧਰਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਜੀਵਿਤਃ ।
ਤਂ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਯੂਪਾਕ੍ਸ਼ੌ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਪਤਿਤਂ ਭੁਵਿ ॥ 27 ॥
ਸਂਜਾਤਰੋਸ਼ੌ ਦੁਰ੍ਧਰ੍ਸ਼ਾਵੁਤ੍ਪੇਤੁਰਰਿਂਦਮੌ ।
ਸ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਹਸੋਤ੍ਪਤ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਠਿਤੋ ਵਿਮਲੇਂਬਰੇ ॥ 28 ॥
ਮੁਦ੍ਗਰਾਭ੍ਯਾਂ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਵਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਭਿਹਤਃ ਕਪਿਃ ।
ਤਯੋਰ੍ਵੇਗਵਤੋਰ੍ਵੇਗਂ ਵਿਨਿਹਤ੍ਯ ਮਹਾਬਲਃ ॥ 29 ॥
ਨਿਪਪਾਤ ਪੁਨਰ੍ਭੂਮੌ ਸੁਪਰ੍ਣਸਮਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਸ ਸਾਲਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਚ ਵਾਨਰਃ ॥ 30 ॥
ਤਾਵੁਭੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੌ ਵੀਰੌ ਜਘਾਨ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਤਤਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨ੍ਹਤਾਨ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰੇਣ ਤਰਸ੍ਵਿਨਾ ॥ 31 ॥
ਅਭਿਪੇਦੇ ਮਹਾਵੇਗਃ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ਪ੍ਰਘਸੋ ਹਰਿਮ੍ ।
ਭਾਸਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸਂਕ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਸ਼੍ਸ਼ੂਲਮਾਦਾਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 32 ॥
ਏਕਤਃ ਕਪਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਂ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਪਟ੍ਟਿਸੇਨ ਸ਼ਿਤਾਗ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਘਸਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਯੋਧਯਤ੍ ॥ 33 ॥
ਭਾਸਕਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਲੇਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ਕਪਿਸਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਸ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਕ੍ਸ਼ਤੈਰ੍ਗਾਤ੍ਰੈਰਸ੍ਰੁਰੁਇਗ੍ਦਿਗ੍ਧਤਨੂਰੁਹਃ ॥ 34 ॥
ਅਭਵਦ੍ਵਾਨਰਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਬਾਲਸੂਰ੍ਯਸਮਪ੍ਰਭਃ ।
ਸਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਗਿਰੇਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਂਗਂ ਸਮ੍ਰੁਰੁਇਗਵ੍ਯਾਲਪਾਦਪਮ੍ ॥ 35 ॥
ਜਘਾਨ ਹਨੁਮਾਨ੍ ਵੀਰੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੌ ਕਪਿਕੁਂਜਰਃ ।
ਤਤਸ੍ਤੇਸ਼੍ਵਵਸਨ੍ਨੇਸ਼ੁ ਸੇਨਾਪਤਿਸ਼ੁ ਪਂਚਸੁ ॥ 36 ॥
ਬਲਂ ਤਦਵਸ਼ੇਸ਼ਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ ।
ਅਸ਼੍ਵੈਰਸ਼੍ਵਾਨ੍ ਗਜੈਰ੍ਨਾਗਾਨ੍ ਯੋਧੈਰ੍ਯੋਧਾਨ੍ ਰਥੈਰਥਾਨ੍ ॥ 37 ॥
ਸ ਕਪਿਰ੍ਨਾਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਇਵਾਸੁਰਾਨ੍ ।
ਹਤੈਰ੍ਨਾਗੈਸ਼੍ਚ ਤੁਰਗੈਰ੍ਭਗ੍ਨਾਕ੍ਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਰਥੈਃ ॥ 38 ॥
ਹਤੈਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਭੂਮੀ ਰੁਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਾ ਸਮਂਤਤਃ ।
ਤਤਃ ਕਪਿਸ੍ਤਾਂਧ੍ਵਜਿਨੀਪਤੀਨ੍ ਰਣੇ ਨਿਹਤ੍ਯ ਵੀਰਾਨ੍ਸਬਲਾਨ੍ਸਵਾਹਨਾਨ੍ ।
ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵੀਰਃ ਪਰਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਤੋਰਣਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਕ੍ਸ਼ਣਃ ਕਾਲ ਇਵ ਪ੍ਰਜਾਕ੍ਸ਼ਯੇ ॥ 39 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡੇ ਸ਼ਟ੍ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
