ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਃਪਂਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤੇ ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ੇ ਉਸ਼ਿਤ੍ਵਾ ਰਜਨੀਂ ਸ਼ਿਵਾਮ੍ ।
ਵਿਮਲੇਭ੍ਯੁਦਿਤੇ ਸੂਰ੍ਯੇ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰਤਸ੍ਥਿਰੇ ॥ 1 ॥
ਯਤ੍ਰ ਭਾਗੀਰਥੀਂ ਗਂਗਾਂ ਯਮੁਨਾਭਿਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ।
ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤਂ ਦੇਸ਼ਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਵਿਗਾਹ੍ਯ ਸੁਮਹਦ੍ਵਨਮ੍ ॥ 2 ॥
ਤੇ ਭੂਮਿਭਾਗਾਨ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦੇਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਨੋਰਮਾਨ੍ ।
ਅਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯਂਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਯਸ਼ਸ਼੍ਵਿਨਃ ॥ 3 ॥
ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ੇਮੇਣ ਗਚ੍ਛਨ੍ ਸ ਪਸ਼੍ਯਂਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ ।
ਨਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਮਾਤ੍ਰੇ ਦਿਵਸੇ ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 4 ॥
ਪ੍ਰਯਾਗਮਭਿਤਃ ਪਸ਼੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਧੂਮਮੁਨ੍ਨਤਮ੍ ।
ਅਗ੍ਨੇਰ੍ਭਗਵਤਃ ਕੇਤੁਂ ਮਨ੍ਯੇ ਸਨ੍ਨਿਹਿਤੋ ਮੁਨਿਃ ॥ 5 ॥
ਨੂਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮ ਸਂਭੇਦਂ ਗਂਗਾਯਮੁਨਯੋਰ੍ਵਯਮ੍ ।
ਤਥਾ ਹਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਸ਼ਬ੍ਦੋ ਵਾਰਿਣੋ ਵਾਰਿਘਟ੍ਟਿਤਃ ॥ 6 ॥
ਦਾਰੂਣਿ ਪਰਿਭਿਨ੍ਨਾਨਿ ਵਨਜੈਰੁਪਜੀਵਿਭਿਃ ।
ਭਰਦ੍ਵਾਜਾਸ਼੍ਰਮੇ ਚੈਤੇ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਂਤੇ ਵਿਵਿਧਾ ਦ੍ਰੁਮਾਃ ॥ 7 ॥
ਧਨ੍ਵਿਨੌ ਤੌ ਸੁਖਂ ਗਤ੍ਵਾ ਲਂਬਮਾਨੇ ਦਿਵਾਕਰੇ ।
ਗਂਗਾਯਮੁਨਯੋਸ੍ਸਂਧੌ ਪ੍ਰਾਪਤੁਰ੍ਨਿਲਯਂ ਮੁਨੇਃ ॥ 8 ॥
ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤ੍ਰਾਸਯਨ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਪਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ।
ਗਤ੍ਵਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਧ੍ਵਾਨਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜਮੁਪਾਗਮਤ੍ ॥ 9 ॥
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮੁਨੇਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣੌ ।
ਸੀਤਯਾਨੁਗਤੌ ਵੀਰੌ ਦੂਰਾਦੇਵਾਵਤਸ੍ਥਤੁਃ ॥ 10 ॥
ਸ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਿਂ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਗਣੈਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਮੇਕਾਗ੍ਰਂ ਤਪਸਾ ਲਬ੍ਧਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਮ੍ ॥ 11 ॥
ਹੁਤਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵੈਵ ਮਹਾਭਾਗਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਃ ।
ਰਾਮਃ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਣਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸੀਤਯਾ ਚਾਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍ ॥ 12 ॥
ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਸ੍ਮੈ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਪੂਰ੍ਵਜਃ ।
ਪੁਤ੍ਰੌ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯਾਵਾਂ ਭਗਵਨ੍ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ॥ 13 ॥
ਭਾਰ੍ਯਾ ਮਮੇਯਂ ਵੈਦੇਹੀ ਕਲ੍ਯਾਣੀ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਮਾਂ ਚਾਨੁਯਾਤਾ ਵਿਜਨਂ ਤਪੋਵਨਮਨਿਂਦਿਤਾ ॥ 14 ॥
ਪਿਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜ੍ਯਮਾਨਂ ਮਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਨੁਜ ਪ੍ਰਿਯਃ ।
ਅਯਮਨ੍ਵਗਮਦ੍ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਨਮੇਵ ਦ੍ਰੁਰੁਇਢਵ੍ਰਤਃ ॥ 15 ॥
ਪਿਤ੍ਰਾ ਨਿਯੁਕ੍ਤਾ ਭਗਵਨ੍ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਸ੍ਤਪੋਵਨਮ੍ ।
ਧਰ੍ਮਮੇਵ ਚਰਿਸ਼੍ਯਾਮ ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮੂਲਫਲਾਸ਼ਨਾਃ ॥ 16 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।
ਉਪਾਨਯਤ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਗਾਮਰ੍ਘ੍ਯਮੁਦਕਂ ਤਤਃ ॥ 17 ॥
ਨਾਨਾਵਿਧਾਨਨ੍ਨਰਸਾਨ੍ ਵਨ੍ਯਮੂਲਫਲਾਸ਼੍ਰਯਾਨ੍ ।
ਤੇਭ੍ਯੋ ਦਦੌ ਤਪ੍ਤਤਪਾ ਵਾਸਂ ਚੈਵਾਭ੍ਯਕਲ੍ਪਯਤ੍ ॥ 18 ॥
ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਰਾਸੀਨੋ ਮੁਨਿਭਿਸ਼੍ਚ ਸਮਂਤਤਃ ।
ਰਾਮਮਾਗਤਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਸ੍ਵਾਗਤੇਨਾਹਤਂ ਮੁਨਿਃ ॥ 19 ॥
ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਚ ਤਾਮਰ੍ਚਾਮੁਪਵਿਸ਼੍ਟਂ ਸ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਭਰਦ੍ਵਾਜੋਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਮਿਦਂ ਤਦਾ ॥ 20 ॥
ਚਿਰਸ੍ਯ ਖਲੁ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਮਿਹਾਗਤਮ੍ ।
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਵ ਮਯਾ ਚੇਦਂ ਵਿਵਾਸਨਮਕਾਰਣਮ੍ ॥ 21 ॥
ਅਵਕਾਸ਼ੋ ਵਿਵਿਕ੍ਤੋਯਂ ਮਹਾਨਦ੍ਯੋਸ੍ਸਮਾਗਮੇ ।
ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਮਣੀਯਸ਼੍ਚ ਵਸਤ੍ਵਿਹ ਭਵਾਨ੍ ਸੁਖਮ੍ ॥ 22 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਚਨਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜੇਨ ਰਾਘਵਃ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਮਃ ਸਰ੍ਵਹਿਤੇ ਰਤਃ ॥ 23 ॥
ਭਗਵਨ੍ਨਿਤ ਆਸਨ੍ਨਃ ਪੌਰਜਾਨਪਦੋ ਜਨਃ ।
ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਮਿਹ ਮਾਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਨ੍ਯੇਹਮਿਮਮਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ ॥ 24 ॥
ਆਗਮਿਸ਼੍ਯਤਿ ਵੈਦੇਹੀਂ ਮਾਂ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਕੋ ਜਨਃ ।
ਅਨੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਹਮਿਹ ਵਾਸਂ ਨ ਰੋਚਯੇ ॥ 25 ॥
ਏਕਾਂਤੇ ਪਸ਼੍ਯ ਭਗਵਨ੍ਨਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥਾਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਰਮੇਤ ਯਤ੍ਰ ਵੈਦੇਹੀ ਸੁਖਾਰ੍ਹਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ॥ 26 ॥
ਏਤਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ।
ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਮਰ੍ਥਗ੍ਰਾਹਕਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 27 ॥
ਦਸ਼ਕ੍ਰੋਸ਼ ਇਤਸ੍ਤਾਤ ਗਿਰਿਰ੍ਯਤ੍ਰਨਿਵਤ੍ਸ੍ਯਸਿ ।
ਮਹਰ੍ਸ਼ਿਸੇਵਿਤਃ ਪੁਣ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਸੁਖਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ॥ 28 ॥
ਗੋਲਾਂਗੂਲਾਨੁਚਰਿਤੋ ਵਾਨਰਰ੍ਕ੍ਸ਼ਨਿਸ਼ੇਵਿਤਃ ।
ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਗਂਧਮਾਦਨਸਨ੍ਨਿਭਃ ॥ 29 ॥
ਯਾਵਤਾ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਸ੍ਯ ਨਰਸ਼੍ਰੁਰੁਇਂਗਾਨ੍ਯਵੇਕ੍ਸ਼ਤੇ ।
ਕਲ੍ਯਾਣਾਨਿ ਸਮਾਧਤ੍ਤੇ ਨ ਪਾਪੇ ਕੁਰੁਤੇ ਮਨਃ ॥ 30 ॥
ਰੁਰੁਇਸ਼ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਬਹਵੋ ਵਿਹ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਸ਼ਰਦਾਂ ਸ਼ਤਮ੍ ।
ਤਪਸਾ ਦਿਵਮਾਰੂਢਾਃ ਕਪਾਲਸ਼ਿਰਸਾ ਸਹ ॥ 31 ॥
ਪ੍ਰਵਿਵਿਕ੍ਤਮਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਤਂ ਵਾਸਂ ਭਵਤਸ੍ਸੁਖਮ੍ ।
ਇਹ ਵਾ ਵਨਵਾਸਾਯ ਵਸ ਰਾਮ ਮਯਾ ਸਹ ॥ 32 ॥
ਸ ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮੈਸ੍ਤਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜਃ ਪ੍ਰਿਯਾਤਿਥਿਮ੍ ।
ਸਭਾਰ੍ਯਂ ਸਹ ਚ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ ॥ 33 ॥
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਾਗੇ ਰਾਮਸ੍ਯ ਤਂ ਮਹਰ੍ਸ਼ਿਮੁਪੇਯੁਸ਼ਃ ।
ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਰਜਨੀ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਚਿਤ੍ਰਾਃ ਕਥਯਤਃ ਕਥਾਃ ॥ 34 ॥
ਸੀਤਾਤ੍ਰੁਰੁਇਤੀਯਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਪਰਿਸ਼੍ਰਾਂਤਃ ਸੁਖੋਚਿਤਃ ।
ਭਰਦ੍ਵਾਜਾਸ਼੍ਰਮੇ ਰਮ੍ਯੇ ਤਾਂ ਰਾਤ੍ਰਿਮਵਸਤ੍ਸੁਖਮ੍ ॥ 35 ॥
ਪ੍ਰਭਾਤਾਯਾਂ ਰਜਨ੍ਯਾਂ ਤੁ ਭਰਦ੍ਵਾਜਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।
ਉਵਾਚ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਮੁਨਿਂ ਜ੍ਵਲਿਤਤੇਜਸਮ੍ ॥ 36 ॥
ਸ਼ਰ੍ਵਰੀਂ ਭਗਵਨ੍ਨਦ੍ਯ ਸਤ੍ਯਸ਼ੀਲ ਤਵਾਸ਼੍ਰਮੇ ।
ਉਸ਼ਿਤਾਃ ਸ੍ਮੇਹ ਵਸਤਿਮਨੁਜਾਨਾਤੁ ਨੋ ਭਵਾਨ੍ ॥ 37 ॥
ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਤੁ ਤਸ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯੁਸ਼੍ਟਾਯਾਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍ ।
ਮਧੁਮੂਲਫਲੋਪੇਤਂ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਂ ਵ੍ਰਜੇਤਿ ਹ ॥ 38 ॥
ਵਾਸਮੌਪਯਿਕਂ ਮਨ੍ਯੇ ਤਵ ਰਾਮ ਮਹਾਬਲ ਨਾਨਾਨਗਗਣੋਪੇਤਃ ਕਿਨ੍ਨਰੋਰਗਸੇਵਿਤਃ ।
ਮਯੂਰਨਾਦਾਭਿਰੁਤੋ ਗਜਰਾਜਨਿਸ਼ੇਵਿਤਃ ॥ 39 ॥
ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਭਵਤਾ ਸ਼ੈਲ ਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਃ ਸ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ।
ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਚ ਰਮਣੀਯਸ਼੍ਚ ਬਹੁਮੂਲਫਲਾਯੁਤਃ ॥ 40 ॥
ਤਤ੍ਰ ਕੁਂਜਰਯੂਥਾਨਿ ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਯੂਥਾਨਿ ਚਾਭਿਤਃ ।
ਵਿਚਰਂਤਿ ਵਨਾਂਤੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਤਾਨਿ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਰਾਘਵ ॥ 41 ॥
ਸਰਿਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ ਦਰੀਕਂਦਰਨਿਰ੍ਝਰਾਨ੍ ।
ਚਰਤਃ ਸੀਤਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਨਂਦਿਸ਼੍ਯਤਿ ਮਨਸ੍ਤਵ ॥ 42 ॥
ਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਕੋਯਸ਼੍ਟਿਕਕੋਕਿਲਸ੍ਵਨੈਰ੍ਵਿਨਾਦਿਤਂ ਤਂ ਵਸੁਧਾਧਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍ ।
ਮ੍ਰੁਰੁਇਗੈਸ਼੍ਚ ਮਤ੍ਤੈਰ੍ਬਹੁਭਿਸ਼੍ਚ ਕੁਂਜਰੈਃ ਸੁਰਮ੍ਯਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਮਾਵਸਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ ॥ 43 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਚਤੁਃਪਂਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
