ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਹਨੁਮਾਨਪਿ ਵਿਕ੍ਰਾਂਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ।
ਸੀਤਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਜਟਾਯਾਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਨਾਂ ਚ ਤਰ੍ਜਨਮ੍ ॥ 1 ॥
ਅਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ੍ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਦੇਵਤਾਮਿਵ ਨਂਦਨੇ ।
ਤਤੋ ਬਹੁਵਿਧਾਂ ਚਿਂਤਾਂ ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ ॥ 2 ॥
ਯਾਂ ਕਪੀਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸੁਬਹੂਨ੍ਯਯੁਤਾਨਿ ਚ ।
ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਮਾਰ੍ਗਂਤੇ ਸੇਯਮਾਸਾਦਿਤਾ ਮਯਾ ॥ 3 ॥
ਚਾਰੇਣ ਤੁ ਸੁਯੁਕ੍ਤੇਨ ਸ਼ਤ੍ਰੋਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਵੇਕ੍ਸ਼ਤਾ ।
ਗੂਢੇਨ ਚਰਤਾ ਤਾਵਦਵੇਕ੍ਸ਼ਿਤਮਿਦਂ ਮਯਾ ॥ 4 ॥
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਪੁਰੀ ਚੇਯਮਵੇਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਤੇਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੋ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਚ ॥ 5 ॥
ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਰਮੇਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਦਯਾਵਤਃ ।
ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਿਤੁਂ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਪਤਿਦਰ੍ਸ਼ਨਕਾਂਕ੍ਸ਼ਿਣੀਮ੍ ॥ 6 ॥
ਅਹਮਾਸ਼੍ਵਾਸਯਾਮ੍ਯੇਨਾਂ ਪੂਰ੍ਣਚਂਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨਾਮ੍ ।
ਅਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਦੁਃਖਾਂ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾਂ ਦੁਃਖਸ੍ਯਾਂਤਮਗਚ੍ਛਤੀਮ੍ ॥ 7 ॥
ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਹਮਿਮਾਂ ਦੇਵੀਂ ਸ਼ੋਕੋਪਹਤਚੇਤਨਾਮ੍ ।
ਅਨਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਗਮਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੋਸ਼ਵਦ੍ਗਮਨਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ 8 ॥
ਗਤੇ ਹਿ ਮਯਿ ਤਤ੍ਰੇਯਂ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ।
ਪਰਿਤ੍ਰਾਣਮਵਿਂਦਂਤੀ ਜਾਨਕੀ ਜੀਵਿਤਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ ॥ 9 ॥
ਮਯਾ ਚ ਸ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪੂਰ੍ਣਚਂਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨਃ ।
ਸਮਾਸ਼੍ਯਾਸਯਿਤੁਂ ਨ੍ਯਾਯ੍ਯਸ੍ਸੀਤਾਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਃ ॥ 10 ॥
ਨਿਸ਼ਾਚਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਨਰ੍ਹਂ ਚਾਭਿਭਾਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਕਥਨ੍ਨੁ ਖਲੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਦਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ੍ਰਗਤੋ ਹ੍ਯਹਮ੍ ॥ 11 ॥
ਅਨੇਨ ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼ੇਸ਼ੇਣ ਯਦਿ ਨਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯਤੇ ਮਯਾ ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਂਦੇਹਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ ॥ 12 ॥
ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਯਦਿ ਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛੇਨ੍ਮਾਂ ਕਿਂ ਮਾਂ ਸੀਤਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ ।
ਕਿਮਹਂ ਤਂ ਪ੍ਰਤਿ ਬ੍ਰੂਯਾਮਸਂਭਾਸ਼੍ਯ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾਮ੍ ॥ 13 ॥
ਸੀਤਾਸਂਦੇਸ਼ਰਹਿਤਂ ਮਾਮਿਤਸ੍ਤ੍ਵਰਯਾਗਤਮ੍ ।
ਨਿਰ੍ਦਹੇਦਪਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਯ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਸ੍ਤੀਵ੍ਰੇਣ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਾ ॥ 14 ॥
ਯਦਿ ਚੋਦ੍ਯੋਜਯਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਰਾਮਕਾਰਣਾਤ੍ ।
ਵ੍ਯਰ੍ਥਮਾਗਮਨਂ ਤਸ੍ਯ ਸਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 15 ॥
ਅਂਤਰਂ ਤੁ ਅਹਂ ਆਸਾਦ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਨਾਂ ਇਹ ਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਸ਼ਨੈਃ ਆਸ਼੍ਵਾਸਯਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਮ੍ਤਾਪ ਬਹੁਲਾਂ ਇਮਾਮ੍ ॥ 16 ॥
ਅਹਂ ਤ੍ਵਤਿਤਨੁਸ਼੍ਚੈਵ ਵਾਨਰਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਃ ।
ਵਾਚਂ ਚੋਦਾਹਰਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਨੁਸ਼ੀਮਿਹ ਸਂਸ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਮ੍ ॥ 17 ॥
ਯਦਿ ਵਾਚਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਰਿਵ ਸਂਸ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਮ੍ ।
ਰਾਵਣਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਾ ਮਾਂ ਸੀਤਾ ਭੀਤਾ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 18 ॥
ਵਾਨਰਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ੇਣ ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਦਭਿਭਾਸ਼ਣਮ੍ ।
ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਾਨੁਸ਼ਂ ਵਾਕ੍ਯਮਰ੍ਥਵਤ੍ ॥ 19 ॥
ਮਯਾ ਸਾਂਤ੍ਵਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਨਾਨ੍ਯਥੇਯਮਨਿਂਦਿਤਾ ।
ਸੇਯਮਾਲੋਕ੍ਯ ਮੇ ਰੂਪਂ ਜਾਨਕੀ ਭਾਸ਼ਿਤਂ ਤਥਾ ॥ 20 ॥
ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਸ੍ਤ੍ਰਾਸਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਰਾਸਂ ਗਮਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਤਤੋ ਜਾਤਪਰਿਤ੍ਰਾਸਾ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਨਸ੍ਵਿਨੀ ॥ 21 ॥
ਜਾਨਮਾਨਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਰਾਵਣਂ ਕਾਮਰੂਪਿਣਮ੍ ।
ਸੀਤਯਾ ਚ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਸ਼ਬ੍ਦੇ ਸਹਸਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਗਣਾਃ ।
ਨਾਨਾਪ੍ਰਹਰਣੋ ਘੋਰਃ ਸਮੇਯਾਦਂਤਕੋਪਮਃ ॥ 22 ॥
ਤਤੋ ਮਾਂ ਸਂਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਨਨਾਃ ॥ 23 ॥
ਵਧੇ ਚ ਗ੍ਰਹਣੇ ਚੈਵ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਯਤ੍ਨਂ ਯਥਾਬਲਮ੍ ।
ਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਸ਼ਾਖਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਖਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਕਂਧਾਂਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮਸ਼ਾਖਿਨਾਮ੍ ॥ 24 ॥
ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਪਰਿਧਾਵਂਤਂ ਭਵੇਯੁਰ੍ਭਯਸ਼ਂਕਿਤਾਃ ।
ਮਮ ਰੂਪਂ ਚ ਸਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵਨੇ ਵਿਚਰਤੋ ਮਹਤ੍ ॥ 25 ॥
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋ ਭਯਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਭਵੇਯੁਰ੍ਵਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਨਨਾਃ ।
ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯੁਸ੍ਸਮਾਹ੍ਵਾਨਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮਪਿ ॥ 26 ॥
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰਨਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰਨਿਵੇਸ਼ਨੇ ।
ਤੇ ਸ਼ੂਲਸ਼ਕ੍ਤਿਨਿਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਵਿਵਿਧਾਯੁਧਪਾਣਯਃ ॥ 27 ॥
ਆਪਤੇਯੁਰ੍ਵਿਮਰ੍ਦੇਸ੍ਮਿਨ੍ਵੇਗੇਨੋਦ੍ਵੇਗਕਾਰਣਾਤ੍ ।
ਸਮ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਸ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਪਰਿਤੋ ਵਿਧਮਨ੍ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਬਲਮ੍ ॥ 28 ॥
ਸ਼ਕ੍ਨੁਯਾਂ ਨ ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਪਰਂ ਪਾਰਂ ਮਹੋਦਧੇਃ ।
ਮਾਂ ਵਾ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਣੀਯੁਰਾਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਬਹਵਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਕਾਰਿਣਃ ॥ 29 ॥
ਸ੍ਯਾਦਿਯਂ ਚਾਗ੍ਰੁਰੁਇਹੀਤਾਰ੍ਥਾ ਮਮ ਚ ਗ੍ਰਹਣਂ ਭਵੇਤ੍ ।
ਹਿਂਸਾਭਿਰੁਚਯੋ ਹਿਂਸ੍ਯੁਰਿਮਾਂ ਵਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ॥ 30 ॥
ਵਿਪਨ੍ਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਰਾਮਸੁਗ੍ਰੀਵਯੋਰਿਦਮ੍ ।
ਉਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਨਸ਼੍ਟਮਾਰ੍ਗੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤੇ ॥ 31 ॥
ਸਾਗਰੇਣ ਪਰਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੇ ਗੁਪ੍ਤੇ ਵਸਤਿ ਜਾਨਕੀ ।
ਵਿਸ਼ਸ੍ਤੇ ਵਾ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹੀਤੇ ਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰ੍ਮਯਿ ਸਂਯੁਗੇ ॥ 32 ॥
ਨਾਨ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਹਾਯਂ ਕਾਰ੍ਯਸਾਧਨੇ ।
ਵਿਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸ਼੍ਚ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯੋ ਹਤੇ ਮਯਿ ਵਾਨਰਃ ॥ 33 ॥
ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਲਂਘਯੇਤ ਮਹੋਦਧਿਮ੍ ।
ਕਾਮਂ ਹਂਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥੋਸ੍ਮਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯਪਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ ॥ 34 ॥
ਨ ਤੁ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਪਰਂ ਪਾਰਂ ਮਹੋਦਧੇਃ ।
ਅਸਤ੍ਯਾਨਿ ਚ ਯੁਦ੍ਧਾਨਿ ਸਂਸ਼ਯੋ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ ॥ 35 ॥
ਕਸ਼੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਂਸ਼ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਸਂਸ਼ਯਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਣਤ੍ਯਾਗਸ਼੍ਚ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਭਵੇਦਨਭਿਭਾਸ਼ਣੇ ॥ 36 ॥
ਏਸ਼ ਦੋਸ਼ੋ ਮਹਾਨ੍ਹਿ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਮ ਸੀਤਾਭਿਭਾਸ਼ਣੇ ।
ਭੂਤਾਸ਼੍ਚਾਰ੍ਥਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਂਤਿ ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਿਰੋਧਿਤਾਃ ॥ 37 ॥
ਵਿਕ੍ਲਬਂ ਦੂਤਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਮਃ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੇ ਯਥਾ ।
ਅਰ੍ਥਾਨਰ੍ਥਾਂਤਰੇ ਬੁਦ੍ਧਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਪਿ ਨ ਸ਼ੋਭਤੇ ॥ 38 ॥
ਘਾਤਯਂਤਿ ਹਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਦੂਤਾਃ ਪਂਡਿਤਮਾਨਿਨਃ ।
ਨ ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਕਥਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵੈਕ੍ਲਬ੍ਯਂ ਨ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ 39 ॥
ਲਂਘਨਂ ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕਥਂ ਨੁ ਨ ਵ੍ਰੁਰੁਇਥਾ ਭਵੇਤ੍ ।
ਕਥਂ ਨੁ ਖਲੁ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮੇ ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਣੁਯਾਨ੍ਨੋਦ੍ਵਿਜੇਤ ਵਾ ।
ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਹਨੁਮਾਂਸ਼੍ਚਕਾਰ ਮਤਿਮਾਨ੍ਮਤਿਮ੍ ॥ 40 ॥
ਰਾਮਮਕ੍ਲਿਸ਼੍ਟਕਰ੍ਮਾਣਂ ਸੁਬਂਧੁਮਨੁਕੀਰ੍ਤਯਨ੍ ॥ 41 ॥
ਨੈਨਾਮੁਦ੍ਵੇਜਯਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਦ੍ਬਂਧੁਗਤਮਾਨਸਾਮ੍ ।
ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੂਣਾਂ ਵਰਿਸ਼੍ਠਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 42 ॥
ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਵਚਨਾਨਿ ਸਮਰ੍ਪਯਨ੍ ।
ਸ਼੍ਰਾਵਯਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਮਧੁਰਾਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਗਿਰਮ੍ ॥ 43 ॥
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸ੍ਯਤਿ ਯਥਾਹੀਯਂ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਦਧੇ ।
ਇਤਿ ਸ ਬਹੁਵਿਧਂ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਜਗਤਿਪਤੇਃ ਪ੍ਰਮਦਾਮਵੇਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ।
ਮਧੁਰਮਵਿਤਥਂ ਜਗਾਦ ਵਾਕ੍ਯਂ ਦ੍ਰੁਮਵਿਟਪਾਂਤਰਮਾਸ੍ਥਿਤੋ ਹਨੂਮਾਨ੍ ॥ 44 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
