ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅਸ਼੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤੇਸ਼ਾਮੇਵਂ ਵਿਸ਼ਣ੍ਣਾਨਾਂ ਪੀਡਿਤਾਨਾਮਤੀਵ ਚ ।
ਬਾਸ਼੍ਪਵਿਪ੍ਲੁਤਨੇਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਸ਼ੋਕਾਨਾਂ ਮੁਮੂਰ੍ਸ਼ਯਾ ॥ 1 ॥
ਅਨੁਗਮ੍ਯ ਨਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਨਾਂ ਰਾਮਂ ਨਗਰਵਾਸਿਨਾਮ੍ ।
ਉਦ੍ਗਤਾਨੀਵ ਸਤ੍ਵਾਨਿ ਬਭੂਵੁਰਮਨਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ॥ 2 ॥
ਤੇਸ਼ਾਮੇਵਂ ਵਿਸ਼ਣ੍ਣਾਨਾਂ ਪੀਡਿਤਾਨਾਮਤੀਵ ਚ ।
ਬਾਸ਼੍ਪਵਿਪ੍ਲੁਤਨੇਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸਸ਼ੋਕਾਨਾਂ ਮੁਮੂਰ੍ਸ਼ਯਾ ॥ 3 ॥
ਅਨੁਗਮ੍ਯ ਨਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਨਾਂ ਰਾਮਂ ਨਗਰਵਾਸਿਨਾਮ੍ ।
ਉਦ੍ਗਤਾਨੀਵ ਸਤ੍ਵਾਨਿ ਬਭੂਵੁਰਮਨਸ੍ਵਿਨਾਮ੍ ॥ 4 ॥
ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਨਿਲਯਮਾਗਮ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਦਾਰੈਸ੍ਸਮਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ।
ਅਸ਼੍ਰੂਣਿ ਮੁਮੁਚੁਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਬਾਸ਼੍ਪੇਣ ਪਿਹਿਤਾਨਨਾਃ ॥ 5 ॥
ਨ ਚਾਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਨ੍ ਨਚਾਮੋਦਨ੍ ਵਣਿਜੋ ਨ ਪ੍ਰਸਾਰਯਨ੍ ।
ਨ ਚਾਸ਼ੋਭਂਤ ਪਣ੍ਯਾਨਿ ਨਾਪਚਨ੍ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਮੇਧਿਨਃ ॥ 6 ॥
ਨਸ਼੍ਟਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਭ੍ਯਨਂਦਨ੍ ਵਿਪੁਲਂ ਵਾ ਧਨਾਗਮਮ੍ ।
ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਥਮਜਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਜਨਨੀ ਨਾਭ੍ਯਨਂਦਤ ॥ 7 ॥
ਗ੍ਰੁਰੁਇਹੇ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹੇ ਰੁਦਂਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਮਾਗਤਮ੍ ।
ਵ੍ਯਗਰ੍ਹਯਂਤ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤਾ ਵਾਗ੍ਭਿਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਰਿਵ ਦ੍ਵਿਪਾਨ੍ ॥ 8 ॥
ਕਿਂ ਨੁ ਤੇਸ਼ਾਂ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹੈਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਿਂ ਦਾਰੈਃ ਕਿਂ ਧਨੇਨ ਵਾ ।
ਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਕਿਂ ਸੁਖੈਰ੍ਵਾਪਿ ਯੇ ਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 9 ॥
ਏਕਃ ਸਤ੍ਪੁਰੁਸ਼ੋ ਲੋਕੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸ੍ਸਹ ਸੀਤਯਾ ।
ਯੋਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਰਾਮਂ ਪਰਿਚਰਨ੍ ਵਨੇ ॥ 10 ॥
ਆਪਗਾਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ਤਾ ਪਦ੍ਮਿਨ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰਾਂਸਿ ਚ ।
ਯੇਸ਼ੁ ਸ੍ਨਾਸ੍ਯਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੋ ਵਿਗਾਹ੍ਯ ਸਲਿਲਂ ਸ਼ੁਚਿ ॥ 11 ॥
ਸ਼ੋਭਯਿਸ਼੍ਯਂਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਮਟਵ੍ਯੋ ਰਮ੍ਯਕਾਨਨਾਃ ।
ਆਪਗਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਨੂਪਾਃ ਸਾਨੁਮਂਤਸ਼੍ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ॥ 12 ॥
ਕਾਨਨਂ ਵਾਪਿ ਸ਼ੈਲਂ ਵਾ ਯਂ ਰਾਮੋਧਿਗਮਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਪ੍ਰਿਯਾਤਿਥਿਮਿਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਨੈਨਂ ਸ਼ਕ੍ਸ਼੍ਯਂਤ੍ਯਨਰ੍ਚਿਤੁਮ੍ ॥ 13 ॥
ਵਿਚਿਤ੍ਰਕੁਸੁਮਾਪੀਡਾ ਬਹੁਮਂਜਰਿ ਧਾਰਿਣਃ ।
ਰਾਘਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਸ਼੍ਯਂਤਿ ਨਗਾ ਭ੍ਰਮਰਸ਼ਾਲਿਨਃ ॥ 14 ॥
ਅਕਾਲੇ ਚਾਪਿ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਪੁਸ਼੍ਪਾਣਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ।
ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਸ਼੍ਯਂਤ੍ਯਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਾਦ੍ਗਿਰਯੋ ਰਾਮਮਾਗਤਮ੍ ॥ 15 ॥
ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਂਤਿ ਤੋਯਾਨਿ ਵਿਮਲਾਨਿ ਮਹੀਧਰਾਃ ।
ਵਿਦਰ੍ਸ਼ਯਂਤੋ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਭੂਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਝਰਾਨ੍ ॥ 16 ॥
ਪਾਦਪਾਃ ਪਰ੍ਵਤਾਗ੍ਰੇਸ਼ੁ ਰਮਯਿਸ਼੍ਯਂਤਿ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਯਤ੍ਰ ਰਾਮੋ ਭਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਪਰਾਭਵਃ ॥ 17 ॥
ਸ ਹਿ ਸ਼ੂਰੋ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯ ਚ ।
ਪੁਰਾ ਭਵਤਿ ਨੋਦੂਰਾਦਨੁਗਚ੍ਛਾਮ ਰਾਘਵਮ੍ ॥ 18 ॥
ਪਾਦਚ੍ਛਾਯਾ ਸੁਖਾ ਭਰ੍ਤੁਸ੍ਤਾਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਸ ਹਿ ਨਾਥੋ ਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸ ਗਤਿ ਸ੍ਸਪਰਾਯਣਮ੍ ॥ 19 ॥
ਵਯਂ ਪਰਿਚਰਿਸ਼੍ਯਾਮਃ ਸੀਤਾਂ ਯੂਯਂ ਤੁ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਇਤਿ ਪੌਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਭਰ੍ਤ੍ਰੁਰੁਇਨ੍ ਦੁਖਾਰ੍ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਤਦਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ 20 ॥
ਯੁਸ਼੍ਮਾਕਂ ਰਾਘਵੋਰਣ੍ਯੇ ਯੋਗਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਵਿਧਾਸ੍ਯਤਿ ।
ਸੀਤਾ ਨਾਰੀਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਯੋਗਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਕਰਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 21 ॥
ਕੋ ਨ੍ਵਨੇਨਾਪ੍ਰਤੀਤੇਨ ਸੋਤ੍ਕਂਠਿਤਜਨੇਨ ਚ ।
ਸਂਪ੍ਰਿਯੇਤਾਮਨੋਜ੍ਞੇਨ ਵਾਸੇਨ ਹ੍ਰੁਰੁਇਤਚੇਤਸਾ ॥ 22 ॥
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਯਦਿ ਚੇ ਦ੍ਰਾਜ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦਧਰ੍ਮ੍ਯਮਨਾਥਵਤ੍ ।
ਨ ਹਿ ਨੋ ਜੀਵਿਤੇਨਾਰ੍ਥਃ ਕੁਤਃ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਕੁਤੋ ਧਨੈਃ ॥ 23 ॥
ਯਯਾ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਭਰ੍ਤਾ ਚ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਵੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਕਾਰਣਾਤ੍ ।
ਕਂ ਸਾ ਪਰਿਹਰੇਦਨ੍ਯਂ ਕੈਕੇਯੀ ਕੁਲਪਾਂਸਨੀ ॥ 24 ॥
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਨ ਵਯਂ ਰਾਜ੍ਯੇ ਭ੍ਰੁਰੁਇਤਕਾ ਨਿਵਸੇਮਹਿ ।
ਜੀਵਂਤ੍ਯਾ ਜਾਤੁ ਜੀਵਂਤ੍ਯਃ ਪੁਤ੍ਰੈਰਪਿ ਸ਼ਪਾਮਹੇ ॥ 25 ॥
ਯਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਾਸਯਤਿ ਨਿਰ੍ਘ੍ਰੁਰੁਇਣਾ ।
ਕਸ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਖਂ ਜੀਵੇਦਧਰ੍ਮ੍ਯਾਂ ਦੁਸ਼੍ਟਚਾਰਿਣੀਮ੍ ॥ 26 ॥
ਉਪਦ੍ਰੁਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਮਨਾਲਂਬਮਨਾਯਕਮ੍ ।
ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਹਿ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਨਾਸ਼ਮੁਪਯਾਸ੍ਯਤਿ ॥ 27 ॥
ਨ ਹਿ ਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤੇ ਰਾਮੇ ਜੀਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ਮਹੀਪਤਿਃ ।
ਮ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਦਸ਼ਰਥੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵਿਲਾਪਸ੍ਤਦਨਂਤਰਮ੍ ॥ 28 ॥
ਤੇ ਵਿਸ਼ਂ ਪਿਬਤਾਲੋਡ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੀਣਪੁਣ੍ਯਾ ਸ੍ਸੁਦੁਰ੍ਗਤਾਃ ।
ਰਾਘਵਂ ਵਾਨੁਗਚ੍ਛਧ੍ਵਮਸ਼੍ਰੁਤਿਂ ਵਾਪਿ ਗਚ੍ਛਤ ॥ 29 ॥
ਮਿਥ੍ਯਾਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੋ ਰਾਮ ਸ੍ਸਸੀਤ ਸ੍ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ।
ਭਰਤੇ ਸਨ੍ਨਿਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾਸ੍ਸ੍ਮ ਸ੍ਸੌਨਿਕੇ ਪਸ਼ਵੋ ਯਥਾ ॥ 30 ॥
ਪੂਰ੍ਣਚਂਦ੍ਰਾਨਨ ਸ਼੍ਸ਼੍ਯਾਮੋ ਗੂਢਜਤ੍ਰੁਰਰਿਂਦਮਃ ।
ਆਜਾਨੁਬਾਹੁਃ ਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਾਮੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਪੂਰ੍ਵਜਃ ॥ 31 ॥
ਪੂਰ੍ਵਾਭਿਭਾਸ਼ੀ ਮਧੁਰ ਸ੍ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਸੌਮ੍ਯਸ੍ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਚਂਦ੍ਰਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ॥ 32 ॥
ਨੂਨਂ ਪੁਰੁਸ਼ਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਮਤ੍ਤਮਾਤਂਗਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਸ਼ੋਭਯਿਸ਼੍ਯਤ੍ਯਰਣ੍ਯਾਨਿ ਵਿਚਰਨ੍ ਸ ਮਹਾਰਥਃ ॥ 33 ॥
ਤਾਸ੍ਤਥਾ ਵਿਲਪਂਤ੍ਯਸ੍ਤੁ ਨਗਰੇ ਨਾਗਰਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ।
ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁ ਰ੍ਦੁਃਖਸਂਤਪ੍ਤਾ ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੋਰਿਵ ਭਯਾਗਮੇ ॥ 34 ॥
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਿਲਪਂਤੀਨਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵੇਸ਼੍ਮਸੁ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਜਗਾਮਾਸ੍ਤਂ ਦਿਨਕਰੋ ਰਜਨੀ ਚਾਭ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ॥ 35 ॥
ਨਸ਼੍ਟਜ੍ਵਲਨਸਂਤਾਪਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਾਧ੍ਯਾਯਸਤ੍ਕਥਾ ।
ਤਿਮਿਰੇਣਾਭਿਲਿਪ੍ਤੇਵ ਸਾ ਤਦਾ ਨਗਰੀ ਬਭੌ ॥ 36 ॥
ਉਪਸ਼ਾਂਤਵਣਿਕ੍ਪਣ੍ਯਾ ਨਸ਼੍ਟਹਰ੍ਸ਼ਾ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾ ਨਗਰੀ ਚਾਸੀਨ੍ਨਸ਼੍ਟਤਾਰਮਿਵਾਂਬਰਮ੍ ॥ 37 ॥
ਤਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਰਾਮਨਿਮਿਤ੍ਤਮਾਤੁਰਾ ਯਥਾ ਸੁਤੇ ਭ੍ਰਾਤਰਿ ਵਾ ਵਿਵਾਸਿਤੇ ।
ਵਿਲਪ੍ਯ ਦੀਨਾ ਰੁਰੁਦੁਰ੍ਵਿਚੇਤਸ ਸ੍ਸੂਤੈਰ੍ਹਿ ਤਾਸਾਮਧਿਕੋ ਹਿ ਸੋਭਵਤ੍ ॥ 38 ॥
ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਗੀਤੋਤ੍ਸਵਨ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਵਾਦਨਾ ਵ੍ਯਪਾਸ੍ਤਹਰ੍ਸ਼ਾ ਪਿਹਿਤਾਪਣੋਦਯਾ ।
ਤਦਾ ਹ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾ ਨਗਰੀ ਬਭੂਵ ਸਾ ਮਹਾਰ੍ਣਵ ਸ੍ਸਂਕ੍ਸ਼ਪਿਤੋਦਕੋ ਯਥਾ ॥ 39 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਅਸ਼੍ਟਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
