ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰਿਪਂਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਹਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਭ੍ਰਾਤੁਰੁਤ੍ਤਰਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਸਮ੍ਯਗੁਕ੍ਤਂ ਹਿ ਭਵਤਾ ਦੂਤਵਧ੍ਯਾ ਵਿਗਰ੍ਹਿਤਾ ।
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਤੁ ਵਧਾਦਨ੍ਯਃ ਕ੍ਰਿਯਤਾਮਸ੍ਯ ਨਿਗ੍ਰਹਃ ॥ 2 ॥
ਕਪੀਨਾਂ ਕਿਲ ਲਾਂਗੂਲਮਿਸ਼੍ਟਂ ਭਵਤਿ ਭੂਸ਼ਣਮ੍ ।
ਤਦਸ੍ਯ ਦੀਪ੍ਯਤਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਤੇਨ ਦਗ੍ਧੇਨ ਗਚ੍ਛਤੁ ॥ 3 ॥
ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਯਂਤ੍ਵਿਮਂ ਦੀਨਮਂਗਵੈਰੂਪ੍ਯਕਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਸਮਿਤ੍ਰਜ੍ਞਾਤਯਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਬਾਂਧਵਾਃ ਸਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਜ੍ਜਨਾਃ ॥ 4 ॥
ਆਜ੍ਞਾਪਯਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰਃ ਪੁਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸਚਤ੍ਵਰਮ੍ ।
ਲਾਂਗੂਲੇਨ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਃ ਪਰਿਣੀਯਤਾਮ੍ ॥ 5 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕੋਪਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ।
ਵੇਸ਼੍ਟਯਂਤਿ ਸ੍ਮ ਲਾਂਗੂਲਂ ਜੀਰ੍ਣੈਃ ਕਾਰ੍ਪਾਸਕੈਃ ਪਟੈਃ ॥ 6 ॥
ਸਂਵੇਸ਼੍ਟ੍ਯਮਾਨੇ ਲਾਂਗੂਲੇ ਵ੍ਯਵਰ੍ਧਤ ਮਹਾਕਪਿਃ ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਕਮਿਂਧਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਨੇਸ਼੍ਵਿਵ ਹੁਤਾਸ਼ਨਃ ॥ 7 ॥
ਤੈਲੇਨ ਪਰਿਸ਼ਿਚ੍ਯਾਥ ਤੇਗ੍ਨਿਂ ਤਤ੍ਰਾਭ੍ਯਪਾਤਯਨ੍ ।
ਲਾਂਗੂਲੇਨ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੇਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਂਸ੍ਤਾਨਪਾਤਯਤ੍ ॥ 8 ॥
ਰੋਸ਼ਾਮਰ੍ਸ਼ਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਬਾਲਸੂਰ੍ਯਸਮਾਨਨਃ ।
ਲਾਂਗੂਲਂ ਸਂਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਂ ਤੁ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਂ ਤਸ੍ਯ ਹਨੂਮਤਃ ॥ 9 ॥
ਸਹਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਜਗ੍ਮੁਃ ਪ੍ਰੀਤਾ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ ।
ਸ ਭੂਯਃ ਸਂਗਤੈਃ ਕ੍ਰੂਰੈਰ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਹਰਿਸਤ੍ਤਮਃ ॥ 10 ॥
ਨਿਬਦ੍ਧਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਵਾਨ੍ਵੀਰਸ੍ਤਤ੍ਕਾਲਸਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੀਂ ਮਤਿਮ੍ ।
ਕਾਮਂ ਖਲੁ ਨ ਮੇ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਨਿਬਦ੍ਧਸ੍ਯਾਪਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ॥ 11 ॥
ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਸ਼ਾਨ੍ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯ ਹਨ੍ਯਾਮਹਮਿਮਾਨ੍ਪੁਨਃ ।
ਯਦਿ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਚਰਂਤਂ ਭਰ੍ਤ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ॥ 12 ॥
ਬਧ੍ਨਂਤ੍ਯੇਤੇ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨੋ ਨ ਤੁ ਮੇ ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਿਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ।
ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਾਮੇਵ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਮਹਂ ਯੁਧਿ ॥ 13 ॥
ਕਿਂਤੁ ਰਾਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਿਸ਼ਹਿਸ਼੍ਯੇਹਮੀਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮ੍ ।
ਲਂਕਾ ਚਾਰਯਿਤਵ੍ਯਾ ਵੈ ਪੁਨਰੇਵ ਭਵੇਦਿਤਿ ॥ 14 ॥
ਰਾਤ੍ਰੌ ਨ ਹਿ ਸੁਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਮੇ ਦੁਰ੍ਗਕਰ੍ਮਵਿਧਾਨਤਃ ।
ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟਵ੍ਯਾ ਮਯਾ ਲਂਕਾ ਨਿਸ਼ਾਕ੍ਸ਼ਯੇ ॥ 15 ॥
ਕਾਮਂ ਬਦ੍ਧਸ੍ਯ ਮੇ ਭੂਯਃ ਪੁਚ੍ਛਸ੍ਯੋਦ੍ਦੀਪਨੇਨ ਚ ।
ਪੀਡਾਂ ਕੁਰ੍ਵਂਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਨ ਮੇਸ੍ਤਿ ਮਨਸਸ਼੍ਸ਼੍ਰਮਃ ॥ 16 ॥
ਤਤਸ੍ਤੇ ਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਕਾਰਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਂਤਂ ਮਹਾਕਪਿਮ੍ ।
ਪਰਿਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਯਯੁਰ੍ਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕਪਿਕੁਂਜਰਮ੍ ॥ 17 ॥
ਸ਼ਂਖਭੇਰੀਨਿਨਾਦੈਸ੍ਤਂ ਘੋਸ਼ਯਂਤਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਭਿਃ ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਾਣਸ਼੍ਚਾਰਯਂਤਿ ਸ੍ਮ ਤਾਂ ਪੁਰੀਮ੍ ॥ 18 ॥
ਅਨ੍ਵੀਯਮਾਨੋ ਰਕ੍ਸ਼ੋਭਿਰ੍ਯਯੌ ਸੁਖਮਰਿਂਦਮਃ ।
ਹਨੁਮਾਂਸ਼੍ਚਾਰਯਾਮਾਸ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਮਹਾਪੁਰੀਮ੍ ॥ 19 ॥
ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਦ੍ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਮਹਾਕਪਿਃ ।
ਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਨ੍ ਭੂਮਿਭਾਗਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਰਾਨ੍ ॥ 20 ॥
ਵੀਥੀਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਸਂਬਾਧਾਃ ਕਪਿਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਂਗਾਟਕਾਨਿ ਚ ।
ਤਥਾ ਰਥ੍ਯੋਪਰਥ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤਥੈਵ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਕਾਂਤਰਾਨ੍ ॥ 21 ॥
ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਾਂਸ਼੍ਚ ਮੇਘਸਂਕਾਸ਼ਾਨ੍ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਚਤ੍ਵਰੇਸ਼ੁ ਚਤੁਸ਼੍ਕੇਸ਼ੁ ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਤਥੈਵ ਚ ॥ 22 ॥
ਘੋਸ਼ਯਂਤਿ ਕਪਿਂ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਰੀਕ ਇਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਬਾਲਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾਃ ਨਿਰ੍ਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਕੁਤੂਹਲਾਤ੍ ॥ 23 ॥
ਤਂ ਪ੍ਰਦੀਪਿਤਲਾਂਗੂਲਂ ਹਨੁਮਂਤਂ ਦਿਦ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਵਃ ।
ਦੀਪ੍ਯਮਾਨੇ ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਲਾਂਗੂਲਾਗ੍ਰੇ ਹਨੂਮਤਃ ॥ 24 ॥
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਸ੍ਤਾ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼੍ਸ਼ਂਸੁਰ੍ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਦਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਸਂਵਾਦ ਸ੍ਸੀਤੇ ਤਾਮ੍ਰਮੁਖਃ ਕਪਿਃ ॥ 25 ॥
ਲਾਂਗੂਲੇਨ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੇਨ ਸ ਏਸ਼ ਪਰਿਣੀਯਤੇ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਕ੍ਰੂਰਮਾਤ੍ਮਾਪਹਰਣੋਪਮਮ੍ ॥ 26 ॥
ਵੈਦੇਹੀ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।
ਮਂਗਲਾਭਿਮੁਖੀ ਤਸ੍ਯ ਸਾ ਤਦਾਸੀਨ੍ਮਹਾਕਪੇਃ ॥ 27 ॥
ਉਪਤਸ੍ਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਪ੍ਰਯਤਾ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਮ੍ ।
ਯਦ੍ਯਸ੍ਤਿ ਪਤਿਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਾ ਯਦ੍ਯਸ੍ਤਿ ਚਰਿਤਂ ਤਪਃ ।
ਯਦਿ ਚਾਸ੍ਤ੍ਯੇਕਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵਂ ਸ਼ੀਤੋ ਭਵ ਹਨੂਮਤਃ ॥ 28 ॥
ਯਦਿ ਕਿਂਚਿਦਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯ੍ਯਸ੍ਤਿ ਧੀਮਤਃ ॥ 29 ॥
ਯਦਿ ਵਾ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ੇਸ਼ੋ ਮੇ ਸ਼ੀਤੋ ਭਵ ਹਨੂਮਤਃ ।
ਯਦਿ ਮਾਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਸਂਪਨ੍ਨਾਂ ਤਤ੍ਸਮਾਗਮਲਾਲਸਾਮ੍ ॥ 30 ॥
ਸ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ੀਤੋ ਭਵ ਹਨੂਮਤਃ ।
ਯਦਿ ਮਾਂ ਤਾਰਯੇਦਾਰ੍ਯਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਸਤ੍ਯਸਂਗਰਃ ॥ 31 ॥
ਅਸ੍ਮਾਦ੍ਧੁਃਖਾਂਬੁਸਂਰੋਧਾਚ੍ਛੀਤੋ ਭਵ ਹਨੂਮਤਃ ।
ਤਤਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਰ੍ਚਿਰਵ੍ਯਗ੍ਰਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ਼ਿਖੋਨਲਃ ॥ 32 ॥
ਜਜ੍ਵਾਲ ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਸ਼ਾਬਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਸ਼੍ਸ਼ਂਸਨ੍ਨਿਵ ਸ਼ਿਵਂ ਕਪੇਃ ।
ਹਨੁਮਜ੍ਜਨਕਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪੁਚ੍ਛਾਨਲਯੁਤੋਨਿਲਃ ॥ 33 ॥
ਵਵੌ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਕਰੋ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਲੇਯਾਨਿਲਸ਼ੀਤਲਃ ।
ਦਹ੍ਯਮਾਨੇ ਚ ਲਾਂਗੂਲੇ ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਵਾਨਰਃ ॥ 34 ॥
ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤੋਗ੍ਨਿਰਯਂ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਮਾਂ ਦਹਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ ।
ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਤੇ ਚ ਮਹਾਜ੍ਵਾਲਃ ਕਰੋਤਿ ਨ ਚ ਮੇ ਰੁਜਮ੍ ॥ 35 ॥
ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ੍ਯੇਵ ਸਂਘਾਤੋ ਲਾਂਗੂਲਾਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤਃ ।
ਅਥਵਾ ਤਦਿਦਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਯਦ੍ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਂ ਪ੍ਲਵਤਾ ਮਯਾ ॥ 36 ॥
ਰਾਮਪ੍ਰਭਾਵਾਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਪਰ੍ਵਤ ਸ੍ਸਰਿਤਾਂ ਪਤੌ ।
ਯਦਿ ਤਾਵਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮੈਨਾਕਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ ॥ 37 ॥
ਰਾਮਾਰ੍ਥਂ ਸਂਭ੍ਰਮਸ੍ਤਾਦ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਕਿਮਗ੍ਨਿਰ੍ਨ ਕਰਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਸੀਤਾਯਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸ੍ਯੇਨ ਤੇਜਸਾ ਰਾਘਵਸ੍ਯ ਚ ॥ 38 ॥
ਪਿਤੁਸ਼੍ਚ ਮਮ ਸਖ੍ਯੇਨ ਨ ਮਾਂ ਦਹਤਿ ਪਾਵਕਃ ।
ਭੂਯਸ੍ਸ ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਕਪਿਕੁਂਜਰਃ ॥ 39 ॥
ਉਤ੍ਪਪਾਤਾਥ ਵੇਗੇਨ ਨਨਾਦ ਚ ਮਹਾਕਪਿਃ ।
ਪੁਰਦ੍ਵਾਰਂ ਤਤਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸ਼ੈਲਸ਼੍ਰੁਰੁਇਂਗਮਿਵੋਨ੍ਨਤਮ੍ ॥ 40 ॥
ਵਿਭਕ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਸਂਬਾਧਮਾਸਸਾਦਾਨਿਲਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਸ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ੈਲਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਪੁਨਰਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ॥ 41 ॥
ਹ੍ਰਸ੍ਵਤਾਂ ਪਰਮਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਬਂਧਨਾਨ੍ਯਵਸ਼ਾਤਯਤ੍ ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚਾਭਵਛ੍ਰਚੀਮਾਨ੍ ਪੁਨਃ ਪਰ੍ਵਤਸਨ੍ਨਿਭਃ ॥ 42 ॥
ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਸ਼੍ਚ ਦਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੇ ਪਰਿਘਂ ਤੋਰਣਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ।
ਸ ਤਂ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਕਾਲਾਯਸਪਰਿਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 43 ॥
ਰਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਤਾਨ੍ ਪੁਨਸ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸੂਦਯਾਮਾਸ ਮਾਰੁਤਿਃ ।
ਸ ਤਾਨ੍ਨਿਹਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਣਚਂਡਵਿਕ੍ਰਮ ਸ੍ਸਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ਪੁਨਰੇਵ ਲਂਕਾਮ੍ ।
ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਲਾਂਗੂਲਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਰ੍ਚਿਮਾਲੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤਾਦਿਤ੍ਯ ਇਵਾਰ੍ਚਿਮਾਲੀ ॥ 44 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡੇ ਤ੍ਰਿਪਂਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
