ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਅਸ਼੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸ ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤੀਂ ਸੀਤਾਂ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਵਤ੍ਸਲਃ ।
ਨ ਨੇਤੁਂ ਕੁਰੁਤੇ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਵਨੇ ਦੁਃਖਾਨਿ ਚਿਂਤਯਨ੍ ॥ 1 ॥
ਸਾਂਤ੍ਵਯਿਤ੍ਵਾ ਪੁਨਸ੍ਤਾਂ ਤੁ ਬਾਸ਼੍ਪਦੂਸ਼ਿਤਲੋਚਨਾਮ੍ ।
ਨਿਵਰ੍ਤਨਾਰ੍ਥੇ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਵਾਕ੍ਯਮੇਤਦੁਵਾਚ ਹ ॥ 2 ॥
ਸੀਤੇ ਮਹਾਕੁਲੀਨਾਸਿ ਧਰ੍ਮੇ ਚ ਨਿਰਤਾ ਸਦਾ ।
ਇਹਾਚਰ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਯਥਾ ਮਨਸਸ੍ਸੁਖਮ੍ ॥ 3 ॥
ਸੀਤੇ ਯਥਾ ਤ੍ਵਾਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾਬਲੇ ।
ਵਨੇ ਹਿ ਬਹਵੋ ਦੋਸ਼ਾ ਵਦਤਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ ॥ 4 ॥
ਸੀਤੇ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤਾਮੇਸ਼ਾ ਵਨਵਾਸਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਮਤਿਃ ।
ਬਹੁਦੋਸ਼ਂ ਹਿ ਕਾਂਤਾਰਂ ਵਨਮਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ ॥ 5 ॥
ਹਿਤਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਖਲੁ ਵਚੋ ਮਯੈਤਦਭਿਧੀਯਤੇ ।
ਸਦਾ ਸੁਖਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਦੁਃਖਮੇਵ ਸਦਾ ਵਨਮ੍ ॥ 6 ॥
ਗਿਰਿਨਿਰ੍ਝਰਸਂਭੂਤਾ ਗਿਰਿਕਂਦਰ ਵਾਸਿਨਾਮ੍ ।
ਸਿਂਹਾਨਾਂ ਨਿਨਦਾ ਦੁਃਖਾ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 7 ॥
ਕ੍ਰੀਡਮਾਨਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧਾ ਮਤ੍ਤਾ ਸ਼੍ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਮਹਾਮ੍ਰੁਰੁਇਗਾਃ ।
ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਸਮਭਿਵਰ੍ਤਂਤੇ ਸੀਤੇ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 8 ॥
ਸਗ੍ਰਾਹਾ ਸ੍ਸਰਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪਂਕਵਤ੍ਯਸ੍ਸੁ ਦੁਸ੍ਤਰਾਃ ।
ਮਤ੍ਤੈਰਪਿ ਗਜੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਮਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 9 ॥
ਲਤਾਕਂਟਕਸਂਕੀਰ੍ਣਾਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਕਵਾਕੂਪਨਾਦਿਤਾਃ ।
ਨਿਰਪਾਸ਼੍ਚ ਸੁਦੁਰ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਮਾਰ੍ਗਾ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 10 ॥
ਸੁਪ੍ਯਤੇ ਪਰ੍ਣਸ਼ਯ੍ਯਾਸੁ ਸ੍ਵਯਂ ਭਗ੍ਨਾਸੁ ਭੂਤਲੇ ।
ਰਾਤ੍ਰਿਸ਼ੁ ਸ਼੍ਰਮਖਿਨ੍ਨੇਨ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 11 ॥
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਚ ਸਂਤੋਸ਼ਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਨਿਯਤਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਫਲੈਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਾਵਪਤਿਤੈ ਸ੍ਸੀਤੇ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 12 ॥
ਉਪਵਾਸਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਮੈਥਿਲਿ ।
ਜਟਾਭਾਰਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵਲ੍ਕਲਾਂਬਰਧਾਰਿਣਾ ॥ 13 ॥
ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਪਿਤ੍ਰੂਣਾਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨਾਮਤਿਥੀਨਾਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਨਮ੍ ॥ 14 ॥
ਕਾਰ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਰਭਿਸ਼ੇਕਸ਼੍ਚ ਕਾਲੇ ਕਾਲੇ ਚ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।
ਚਰਤਾ ਨਿਯਮੇਨੈਵ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 15 ॥
ਉਪਹਾਰਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਕੁਸੁਮੈ ਸ੍ਸ੍ਵਯਮਾਹ੍ਰੁਰੁਇਤੈਃ ।
ਆਰ੍ਸ਼ੇਣ ਵਿਧਿਨਾ ਵੇਦ੍ਯਾਂ ਬਾਲੇ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 16 ॥
ਯਥਾਲਬ੍ਧੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਂਤੋਸ਼ਸ੍ਤੇਨ ਮੈਥਿਲਿ ।
ਯਤਾਹਾਰੈਰ੍ਵਨਚਰੈ ਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 17 ॥
ਅਤੀਵ ਵਾਤਾਸ੍ਤਿਮਿਰਂ ਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾ ਚਾਤ੍ਰ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ।
ਭਯਾਨਿ ਚ ਮਹਾਂਤ੍ਯਤ੍ਰ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 18 ॥
ਸਰੀਸ੍ਰੁਰੁਇਪਾਸ਼੍ਚ ਬਹਵੋ ਬਹੁਰੂਪਾਸ਼੍ਚ ਭਾਮਿਨਿ ।
ਚਰਂਤਿ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵੀਂ ਦਰ੍ਪਾਤ੍ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 19 ॥
ਨਦੀ ਨਿਲਯਨਾ ਸ੍ਸਰ੍ਪਾ ਨਦੀਕੁਟਿਲਗਾਮਿਨਃ ।
ਤਿਸ਼ਠਂਤ੍ਯਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਪਂਥਾਨਂ ਤਤੋ ਦੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 20 ॥
ਪਤਂਗਾ ਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਚਿਕਾਃ ਕੀਟਾ ਦਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਮਸ਼ਕੈ ਸ੍ਸਹ ।
ਬਾਧਂਤੇ ਨਿਤ੍ਯਮਬਲੇ ਸਰ੍ਵਂ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 21 ॥
ਦ੍ਰੁਮਾਃ ਕਂਟਕਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਸ਼ਾਃ ਕਾਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਭਾਮਿਨਿ ।
ਵਨੇ ਵ੍ਯਾਕੁਲਸ਼ਾਖਾਗ੍ਰਾਸ੍ਤੇਨ ਦੁਃਖਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 22 ॥
ਕਾਯਕ੍ਲੇਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਬਹਵੋ ਭਯਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ।
ਅਰਣ੍ਯਵਾਸੇ ਵਸਤੋ ਦੁਃਖਮੇਵ ਤਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 23 ॥
ਕ੍ਰੋਧਲੋਭੌ ਵਿਮੋਕ੍ਤਵ੍ਯੌ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਤਪਸੇ ਮਤਿਃ ।
ਨ ਭੇਤਵ੍ਯਂ ਚ ਭੇਤਵ੍ਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੁਃਖਮਤੋ ਵਨਮ੍ ॥ 24 ॥
ਤਦਲਂ ਤੇ ਵਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਮਂ ਨ ਹਿ ਵਨਂ ਤਵ ।
ਵਿਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਨ੍ਨਿਹ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਬਹੁਦੋਸ਼ਤਰਂ ਵਨਮ੍ ॥ 25 ॥
ਵਨਂਤੁ ਨੇਤੁਂ ਨ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਮਤਿਸ੍ਤਦਾ ਬਭੂਵ ਰਾਮੇਣ ਯਦਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਨ ਤਸ੍ਯ ਸੀਤਾ ਵਚਨਂ ਚਕਾਰ ਤ ਤ੍ਤਤੋਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਮਮਿਦਂ ਸੁਦੁਃਖਿਤਾ ॥ 26 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਅਸ਼੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
