ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਬਾਲਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ।
ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਹਸ਼ਿਸ਼੍ਯੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ॥ 1 ॥
ਯਥਾਵਤ੍ਪੂਜਿਤਸ੍ਤੇਨ ਦੇਵਰ੍ਸ਼ਿਰ੍ਨਾਰਦਸ੍ਤਦਾ ।
ਆਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵੈਵਾਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਸ੍ਸ ਜਗਾਮ ਵਿਹਾਯਸਮ੍ ॥ 2 ॥
ਸ ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਂਦੇਵਲੋਕਂ ਮੁਨਿਸ੍ਤਦਾ ।
ਜਗਾਮ ਤਮਸਾਤੀਰਂ ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਵਿਦੂਰਤਃ ॥ 3 ॥
ਸ ਤੁ ਤੀਰਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਮਸਾਯਾ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ।
ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਮਾਹ ਸ੍ਥਿਤਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਮਕਰ੍ਦਮਮ੍ ॥ 4 ॥
ਅਕਰ੍ਦਮਮਿਦਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ।
ਰਮਣੀਯਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਂਬੁ ਸਨ੍ਮਨੁਸ਼੍ਯਮਨੋ ਯਥਾ ॥ 5 ॥
ਨ੍ਯਸ੍ਯਤਾਂ ਕਲਸ਼ਸ੍ਤਾਤ ਦੀਯਤਾਂ ਵਲ੍ਕਲਂ ਮਮ ।
ਇਦਮੇਵਾਵਗਾਹਿਸ਼੍ਯੇ ਤਮਸਾਤੀਰ੍ਥਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 6 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਪ੍ਰਾਯਚ੍ਛਤ ਮੁਨੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਲ੍ਕਲਂ ਨਿਯਤੋ ਗੁਰੋਃ ॥ 7 ॥
ਸ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਹਸ੍ਤਾਦਾਦਾਯ ਵਲ੍ਕਲਂ ਨਿਯਤੇਂਦ੍ਰਿਯਃ ।
ਵਿਚਚਾਰ ਹ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਤੋ ਵਿਪੁਲਂ ਵਨਮ੍ ॥ 8 ॥
ਤਸ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸ਼ੇ ਤੁ ਮਿਥੁਨਂ ਚਰਂਤਮਨਪਾਯਿਨਮ੍ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਰੌਂਚਯੋਸ਼੍ਚਾਰੁਨਿਸ੍ਵਨਮ੍ ॥ 9 ॥
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਮਿਥੁਨਾਦੇਕਂ ਪੁਮਾਂਸਂ ਪਾਪਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ।
ਜਘਾਨ ਵੈਰਨਿਲਯੋ ਨਿਸ਼ਾਦਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤਃ ॥ 10 ॥
ਤਂ ਸ਼ੋਣਿਤਪਰੀਤਾਂਗਂ ਵੇਸ਼੍ਟਮਾਨਂ ਮਹੀਤਲੇ ।
ਭਾਰ੍ਯਾ ਤੁ ਨਿਹਤਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਰੁਰਾਵ ਕਰੁਣਾਂ ਗਿਰਮ੍ ॥ 11 ॥
ਵਿਯੁਕ੍ਤਾ ਪਤਿਨਾ ਤੇਨ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਸਹਚਾਰਿਣਾ ।
ਤਾਮ੍ਰਸ਼ੀਰ੍ਸ਼ੇਣ ਮਤ੍ਤੇਨ ਪਤ੍ਰਿਣਾ ਸਹਿਤੇਨ ਵੈ ॥ 12 ॥
ਤਦਾ ਤੁ ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਸ਼ਾਦੇਨ ਨਿਪਾਤਿਤਮ੍ ।
ਰੁਰੁਇਸ਼ੇਰ੍ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਰੁਣ੍ਯਂ ਸਮਪਦ੍ਯਤ ॥ 13 ॥
ਤਤਃ ਕਰੁਣਵੇਦਿਤ੍ਵਾਦਧਰ੍ਮੋਯਮਿਤਿ ਦ੍ਵਿਜਃ ।
ਨਿਸ਼ਾਮ੍ਯ ਰੁਦਤੀਂ ਕ੍ਰੌਂਚੀਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 14 ॥
ਮਾ ਨਿਸ਼ਾਦ ਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਾਂ ਤ੍ਵਮਗਮਸ਼੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਸ੍ਸਮਾਃ ।
ਯਤ੍ਕ੍ਰੌਂਚਮਿਥੁਨਾਦੇਕਮਵਧੀਃ ਕਾਮਮੋਹਿਤਮ੍ ॥ 15 ॥
15 ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤਸ਼੍ਚਿਂਤਾ ਬਭੂਵ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਿ ਵੀਕ੍ਸ਼ਤਃ ।
ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤੇਨਾਸ੍ਯ ਸ਼ਕੁਨੇਃ ਕਿਮਿਦਂ ਵ੍ਯਾਹ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਮਯਾ ॥ 16 ॥
ਚਿਂਤਯਨ੍ਸ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਸ਼੍ਚਕਾਰ ਮਤਿਮਾਨ੍ਮਤਿਮ੍ ।
ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਂ ਚੈਵਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਸ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਃ ॥ 17 ॥
ਪਾਦਬਦ੍ਧੋਕ੍ਸ਼ਰਸਮਸ੍ਤਂਤ੍ਰੀਲਯਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ।
ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੋ ਮੇ ਸ਼੍ਲੋਕੋ ਭਵਤੁ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ॥ 18 ॥
ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰੁਵਤੋ ਮੁਨੇਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ।
ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਸਂਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤੁਸ਼੍ਟੋਭਵਦ੍ਗੁਰੁਃ ॥ 19 ॥
ਸੋਭਿਸ਼ੇਕਂ ਤਤਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯਥਾਵਿਧਿ ।
ਤਮੇਵ ਚਿਂਤਯਨ੍ਨਰ੍ਥਮੁਪਾਵਰ੍ਤਤ ਵੈ ਮੁਨਿਃ ॥ 20 ॥
ਭਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਤਤਸ਼੍ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੋ ਵਿਨੀਤਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤਵਾਨ੍ਮੁਨੇਃ ।
ਕਲਸ਼ਂ ਪੂਰ੍ਣਮਾਦਾਯ ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਠਤੋਨੁਜਗਾਮ ਹ ॥ 21 ॥
ਸ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਪਦਂ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯੇਣ ਸਹ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ ।
ਉਪਵਿਸ਼੍ਟਃ ਕਥਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚਕਾਰ ਧ੍ਯਾਨਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 22 ॥
ਆਜਗਾਮ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਕਰ੍ਤਾ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ।
ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਦ੍ਰਸ਼੍ਟੁਂ ਤਂ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਮ੍ ॥ 23 ॥
ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰਥ ਤਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਸੋਤ੍ਥਾਯ ਵਾਗ੍ਯਤਃ ।
ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਃ ਪ੍ਰਯਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਥੌ ਪਰਮਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ॥ 24 ॥
ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਤਂ ਦੇਵਂ ਪਾਦ੍ਯਾਰ੍ਘ੍ਯਾਸਨਵਂਦਨੈਃ ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਵਿਧਿਵਚ੍ਚੈਨਂ ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾਨਾਮਯਮਵ੍ਯਯਮ੍ ॥ 25 ॥
ਅਥੋਪਵਿਸ਼੍ਯ ਭਗਵਾਨਾਸਨੇ ਪਰਮਾਰ੍ਚਿਤੇ ।
ਵਾਲ੍ਮੀਕਯੇ ਮਹਰ੍ਸ਼ਯੇ ਸਂਦਿਦੇਸ਼ਾਸਨਂ ਤਤਃ ॥ 26 ॥
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਤਸ੍ਸੋਪ੍ਯੁਪਾਵਿਸ਼ਦਾਸਨੇ ।
ਉਪਵਿਸ਼੍ਟੇ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹੇ ।
ਤਦ੍ਗਤੇਨੈਵ ਮਨਸਾ ਵਾਲ੍ਮੀਕਿਰ੍ਧ੍ਯਾਨਮਾਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 27 ॥
ਪਾਪਾਤ੍ਮਨਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਕਸ਼੍ਟਂ ਵੈਰਗ੍ਰਹਣਬੁਦ੍ਧਿਨਾ ।
ਯਸ੍ਤਾਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਚਾਰੁਰਵਂ ਕ੍ਰੌਂਚਂ ਹਨ੍ਯਾਦਕਾਰਣਾਤ੍ ॥ 28 ॥
ਸ਼ੋਚਨ੍ਨੇਵ ਮੁਹੁਃ ਕ੍ਰੌਂਚੀਮੁਪਸ਼੍ਲੋਕਮਿਮਂ ਪੁਨਃ ।
ਜਗਾਵਂਤਰ੍ਗਤਮਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ਼ੋਕਪਰਾਯਣਃ ॥ 29 ॥
ਤਮੁਵਾਚ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਮੁਨਿਪੁਂਗਵਮ੍ ।
ਸ਼੍ਲੋਕ ਏਵ ਤ੍ਵਯਾ ਬਦ੍ਧੋ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ 30 ॥
ਮਚ੍ਛਂਦਾਦੇਵ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪ੍ਰਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੇਯਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਤ੍ਵਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਿਸਤ੍ਤਮ ॥ 31 ॥
ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਨੋ ਗੁਣਵਤੋ ਲੋਕੇ ਰਾਮਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।
ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਂ ਕਥਯ ਧੀਰਸ੍ਯ ਯਥਾ ਤੇ ਨਾਰਦਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤਮ੍ ॥ 32 ॥
ਰਹਸ੍ਯਂ ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਚ ਯਦ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਸਹਸੌਮਿਤ੍ਰੇਃ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ 33 ॥
ਵੈਦੇਹ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯਦ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਯਦਿ ਵਾ ਰਹਃ ।
ਤਚ੍ਚਾਪ੍ਯਵਿਦਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਦਿਤਂ ਤੇ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 34 ॥
ਨ ਤੇ ਵਾਗਨ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਕਾਵ੍ਯੇ ਕਾਚਿਦਤ੍ਰ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਕੁਰੁ ਰਾਮਕਥਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਲੋਕਬਦ੍ਧਾਂ ਮਨੋਰਮਾਮ੍ ॥ 35 ॥
ਯਾਵਤ੍ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਂਤਿ ਗਿਰਯਸ੍ਸਰਿਤਸ਼੍ਚ ਮਹੀਤਲੇ ।
ਤਾਵਦ੍ਰਾਮਾਯਣਕਥਾ ਲੋਕੇਸ਼ੁ ਪ੍ਰਚਰਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 36 ॥
ਯਾਵਦ੍ਰਾਮਾਯਣਕਥਾ ਤ੍ਵਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ਪ੍ਰਚਰਿਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਤਾਵਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਂ ਮਲ੍ਲੋਕੇਸ਼ੁ ਨਿਵਤ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥ 37 ॥
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਤ੍ਰੈਵਾਂਤਰਧੀਯਤ ।
ਤਤਸ੍ਸਸ਼ਿਸ਼੍ਯੋ ਭਗਵਾਨ੍ਮੁਨਿਰ੍ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਯਯੌ ॥ 38 ॥
ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤਤਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਜਗੁਸ਼੍ਸ਼੍ਲੋਕਮਿਮਂ ਪੁਨਃ ।
ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ਪ੍ਰੀਯਮਾਣਾਃ ਪ੍ਰਾਹੁਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ ॥ 39 ॥
ਸਮਾਕ੍ਸ਼ਰੈਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਯਃ ਪਾਦੈਰ੍ਗੀਤੋ ਮਹਰ੍ਸ਼ਿਣਾ ।
ਸੋਨੁਵ੍ਯਾਹਰਣਾਦ੍ਭੂਯਸ਼੍ਸ਼੍ਲੋਕਸ਼੍ਸ਼੍ਲੋਕਤ੍ਵਮਾਗਤਃ ॥ 40 ॥
ਤਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਰਿਯਂ ਜਾਤਾ ਵਾਲ੍ਮੀਕੇਰ੍ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਸ੍ਨਂ ਰਾਮਾਯਣਂ ਕਾਵ੍ਯਮੀਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੈਃ ਕਰਵਾਣ੍ਯਹਮ੍ ॥ 41 ॥
ਉਦਾਰਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਰ੍ਥਪਦੈਰ੍ਮਨੋਰਮੈਃ ਤਦਾਸ੍ਯ ਰਾਮਸ੍ਯ ਚਕਾਰਕੀਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ ।
ਸਮਾਕ੍ਸ਼ਰੈਸ਼੍ਸ਼੍ਲੋਕਸ਼ਤੈਰ੍ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੋ ਯਸ਼ਸ੍ਕਰਂ ਕਾਵ੍ਯਮੁਦਾਰਧੀਰ੍ਮੁਨਿਃ ॥ 42 ॥
ਤਦੁਪਗਤਸਮਾਸਸਂਧਿਯੋਗਂ ਸਮਮਧੁਰੋਪਨਤਾਰ੍ਥਵਾਕ੍ਯਬਦ੍ਧਮ੍ ।
ਰਘੁਵਰਚਰਿਤਂ ਮੁਨਿਪ੍ਰਣੀਤਂ ਦਸ਼ਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਚ ਵਧਂ ਨਿਸ਼ਾਮਯਧ੍ਵਮ੍ ॥ 43 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਬਾਲਕਾਂਡੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
