ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਃਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਾਂ ਤਥਾ ਗਰ੍ਹਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਾਤਰਂ ਭਰਤਸ੍ਤਦਾ ।
ਰੋਸ਼ੇਣ ਮਹਤਾਵਿਸ਼੍ਟਃ ਪੁਨਰੇਵਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ ॥ 1 ॥
ਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ਭ੍ਰਂਸ਼ਸ੍ਵ ਕੈਕੇਯਿ ਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸੇ ਦੁਸ਼੍ਟਚਾਰਿਣਿ ।
ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਚ ਧਰ੍ਮੇਣ ਮਾ ਮ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਰੁਦਤੀ ਭਵ ॥ 2 ॥
ਕਿਨ੍ਨੁ ਤੇਦੂਸ਼ਯਦ੍ਰਾਜਾ ਰਾਮੋ ਵਾ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ।
ਯਯੋਰ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੁਰ੍ਵਿਵਾਸਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਤੁਲ੍ਯਮਾਗਤੌ ॥ 3 ॥
ਭ੍ਰੂਣਹਤ੍ਯਾਮਸਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਕੁਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਨਾਤ੍ ।
ਕੈਕੇਯਿ ਨਰਕਂ ਗਚ੍ਛ ਮਾ ਚ ਭਰ੍ਤੁ ਸ੍ਸਲੋਕਤਾਮ੍ ॥ 4 ॥
ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਹੀਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਪਾਪਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਘੋਰੇਣ ਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਸਰ੍ਵਲੋਕਪ੍ਰਿਯਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਮਮਾਪ੍ਯਾਪਾਦਿਤਂ ਭਯਮ੍ ॥ 5 ॥
ਤ੍ਵਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਮੇ ਪਿਤਾ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੋ ਰਾਮਸ਼੍ਚਾਰਣ੍ਯਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।
ਅਯਸ਼ੋ ਜੀਵਲੋਕੇ ਚ ਤ੍ਵਯਾਹਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਃ ॥ 6 ॥
ਮਾਤ੍ਰੁਰੁਇਰੂਪੇ ਮਮਾਮਿਤ੍ਰੇ ਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸੇ ਰਾਜ੍ਯਕਾਮੁਕੇ ।
ਨ ਤੇਹ ਮਭਿਭਾਸ਼੍ਯੋਸ੍ਮਿ ਦੁਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੇ ਪਤਿਘਾਤਿਨਿ ॥ 7 ॥
ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਚ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਚ ਯਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾ ਮਮ ਮਾਤਰਃ ।
ਦੁਃਖੇਨ ਮਹਤਾਵਿਸ਼੍ਟਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕੁਲਦੂਸ਼ਿਣੀਮ੍ ॥ 8 ॥
ਨ ਤ੍ਵਮਸ਼੍ਵਪਤੇਃ ਕਨ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਰਾਜਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਤਤ੍ਰ ਜਾਤਾਸਿ ਕੁਲਪ੍ਰਧ੍ਵਂਸਿਨੀ ਪਿਤੁਃ ॥ 9 ॥
ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕੋ ਰਾਮੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਪਰਾਯਣਃ ।
ਵਨਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਪਿਤੋ ਦੁਃਖਾਤ੍ਪਿਤਾ ਚ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਗਤਃ ॥ 10 ॥
ਯਤ੍ਪ੍ਰਧਾਨਾਸਿ ਤਤ੍ਪਾਪਂ ਮਯਿ ਪਿਤ੍ਰਾ ਵਿਨਾਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ।
ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੁਰੁਇਭ੍ਯਾਂ ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਚਾਪ੍ਰਿਯੇ ॥ 11 ॥
ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਧਰ੍ਮਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਵਿਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪਾਪਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਲੋਕਂ ਨਿਰਯਗਾਮਿਨਿ ॥ 12 ॥
ਕਿਂ ਨਾਵਬੁਧ੍ਯਸੇ ਕ੍ਰੂਰੇ ਨਿਯਤਂ ਬਂਧੁਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍ ।
ਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠਂ ਪਿਤ੍ਰੁਰੁਇਸਮਂ ਰਾਮਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਯਾਤ੍ਮਸਂਭਵਮ੍ ॥ 13 ॥
ਅਙਗਪ੍ਰਤ੍ਯਙਗਜਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਾਚ੍ਚਾਪਿ ਜਾਯਤੇ ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਿਯਤਮੋ ਮਾਤੁਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ਏਵ ਤੁ ਬਾਂਧਵਾਃ ॥ 14 ॥
ਅਨ੍ਯਦਾ ਕਿਲ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਾ ਸੁਰਭਿ ਸ੍ਸੁਰਸਮ੍ਮਤਾ ।
ਵਹਮਾਨੌ ਦਦਰ੍ਸ਼ੋਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਪੁਤ੍ਰੌ ਵਿਗਤਚੇਤਸੌ ॥ 15 ॥
ਤਾਵਰ੍ਧਦਿਵਸੇ ਸ਼੍ਰਾਂਤੌ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹੀਤਲੇ ।
ਰੁਰੋਦ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕੇਨ ਬਾਸ਼੍ਪਪਰ੍ਯਾਕੁਲੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ॥ 16 ॥
ਅਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵ੍ਰਜਤਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੁਰਰਾਜ੍ਞੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਬਿਂਦਵਃ ਪਤਿਤਾ ਗਾਤ੍ਰੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਸ੍ਸੁਰਭਿਗਂਧਿਨਃ ॥ 17 ॥
ਇਂਦ੍ਰੋਪ੍ਯਸ਼੍ਰੁਨਿਪਾਤਂ ਤਂ ਸ੍ਵਗਾਤ੍ਰੇ ਪੁਣ੍ਯਗਂਧਿਨਮ੍ ।
ਸੁਰਭਿਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਭੂਯਸੀਂ ਤਾਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਃ ॥ 18 ॥
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣ ਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਰਸ੍ਤਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸੁਰਭਿਂ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ।
ਆਕਾਸ਼ੇ ਵਿਸ਼੍ਠਿਤਾਂ ਦੀਨਾਂ ਰੁਦਂਤੀਂ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਦੁਃਖਿਤਾਮ੍ ॥ 19 ॥
ਤਾਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ੋਕਸਂਤਪ੍ਤਾਂ ਵਜ੍ਰਪਾਣਿਰ੍ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀਮ੍ ।
ਇਂਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰੁਦ੍ਵਿਗ੍ਨ ਸ੍ਸੁਰਰਾਜੋਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ ॥ 20 ॥
ਭਯਂ ਕਚ੍ਛਿਨ੍ਨ ਚਾਸ੍ਮਾਸੁ ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਮਹਤ੍ ।
ਕੁਤੋਨਿਮਤ੍ਤਸ਼੍ਸ਼ੋਕਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਹਿਤੈਸ਼ਿਣਿ ॥ 21 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਾ ਤੁ ਸੁਰਭਿ ਸ੍ਸੁਰਰਾਜੇਨ ਧੀਮਤਾ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਤਤੋ ਧੀਰਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਾ ॥ 22 ॥
ਸ਼ਾਂਤਂ ਪਾਪਂ ਨ ਵਃ ਕਿਂਚਿਤ੍ਕੁਤਸ਼੍ਚਿਦਮਰਾਧਿਪਃ ।
ਅਹਂ ਮਗ੍ਨੌ ਤੁ ਸ਼ੋਚਾਮਿ ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰੌ ਵਿਸ਼ਮੇ ਸ੍ਥਿਤੌ ॥ 23 ॥
ਏਤੌ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੌ ਦੀਨੌ ਸੂਰ੍ਯਰਸ਼੍ਮਿਪ੍ਰਤਾਪਿਤੌ ।
ਬਾਧ੍ਯਮਾਨੌ ਬਲੀਵਰ੍ਧੌ ਕਰ੍ਸ਼ਕੇਣ ਸੁਰਾਧਿਪ ॥ 24 ॥
ਮਮਕਾਯਾਤ੍ਪ੍ਰਸੂਤੌ ਹਿ ਦੁਃਖਿਤੌ ਭਾਰਪੀਡਿਤੌ ।
ਯੌ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਿਤਪ੍ਯੇਹਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਸਮਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ॥ 25 ॥
ਯਸ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਸ੍ਨਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਦਂ ਜਗਤ੍ ।
ਤਾਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਰੁਦਤੀਂ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਨ ਸੁਤਾਨ੍ਮਨ੍ਯਤੇ ਪਰਮ੍ ॥ 26 ॥
ਸਦਾਪ੍ਰਤਿਮਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਯਾਃ ਲੋਕਧਾਰਣਕਾਮ੍ਯਯਾ ।
ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਯਾ ਗੁਣਨਿਤ੍ਯਾਯਾ ਸ੍ਸ੍ਵਭਾਵਪਰਿਚੇਸ਼੍ਟਯਾ ॥ 27 ॥
ਯਸ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਾਪਿ ਸ਼ੋਚਤਿ ਕਾਮਧੁਕ੍ ।
ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਯਾ ਵਿਨਾ ਰਾਮਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਵਰ੍ਤਯਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 28 ॥
ਏਕਪੁਤ੍ਰਾ ਚ ਸਾਧ੍ਵੀ ਚ ਵਿਵਤ੍ਸੇਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਤਤਂ ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਚੇਹ ਚ ਲਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ॥ 29 ॥
ਅਹਂ ਹ੍ਯਪਚਿਤਿਂ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਪਿਤੁਸ਼੍ਚ ਸਕਲਾਮਿਮਾਮ੍ ।
ਵਰ੍ਧਨਂ ਯਸ਼ਸਸ਼੍ਚਾਪਿ ਕਰਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 30 ॥
ਅਨਾਯਯਿਤ੍ਵਾ ਤਨਯਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਯਾ ਮਹਾਬਲਮ੍ ।
ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਪ੍ਰਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਨਂ ਮੁਨਿਨਿਸ਼ੇਵਿਤਮ੍ ॥ 31 ॥
ਨ ਹ੍ਯਹਂ ਪਾਪਸਂਕਲ੍ਪੇ ਪਾਪੇ ਪਾਪਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਸ਼ਕ੍ਤੋ ਧਾਰਯਿਤੁਂ ਪੌਰੈਰਸ਼੍ਰੁਕਂਠੈ ਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ॥ 32 ॥
ਸਾ ਤ੍ਵਮਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ ਵਾ ਸ੍ਵਯਂ ਵਾ ਦਂਡਕਾਨ੍ਵਿਸ਼ ।
ਰਜ੍ਜੁਂ ਬਧਾਨ ਵਾ ਕਂਠੇ ਨ ਹਿ ਤੇਨ੍ਯਤ੍ਪਰਾਯਣਮ੍ ॥ 33 ॥
ਅਹਮਪ੍ਯਵਨੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਰਾਮੇ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮੇ ।
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੋ ਭਵਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਪ੍ਰਵਾਸਿਤਕਲ੍ਮਸ਼ਃ ॥ 34 ॥
ਇਤਿ ਨਾਗ ਇਵਾਰਣ੍ਯੇ ਤੋਮਰਾਂਕੁਸ਼ਚੋਦਿਤਃ ।
ਪਪਾਤ ਭੁਵਿ ਸਂਕ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੋ ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸਨ੍ਨਿਵ ਪਨ੍ਨਗਃ ॥ 35 ॥
ਸਂਰਕ੍ਤਨੇਤ੍ਰ ਸ਼੍ਸ਼ਿਥਿਲਾਂਭਰਸ੍ਤਦਾ ਵਿਧੂਤਸਰ੍ਵਾਭਰਣਃ ਪਰਂਤਪਃ ।
ਬਭੂਵ ਭੂਮੌ ਪਤਿਤੋ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਾਤ੍ਮਜਸ਼੍ਸ਼ਚੀਪਤੇਃ ਕੇਤੁਰਿਵੋਤ੍ਸਵਕ੍ਸ਼ਯੇ ॥ 36 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਚਤੁਃਸਪ੍ਤਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
