ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਏਤਚ੍ਚ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਾਰ੍ਥਂ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮੋ ਜਗ੍ਰਾਹ ਕਾਰ੍ਮੁਕਮ੍ ॥ 1 ॥
ਸ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹੀਤ੍ਵਾ ਧਨੁਰ੍ਘੋਰਂ ਸ਼ਰਮੇਕਂ ਚ ਮਾਨਦਃ ।
ਸਾਲਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਜ੍ਯਾਸ੍ਵਨੈਃ ਪੂਰਯਂਦਿਸ਼ਃ ॥ 2 ॥
ਸ ਵਿਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੋ ਬਲਵਤਾ ਬਾਣਸ੍ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਰਿਸ਼੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ।
ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਲਾਨ੍ ਗਿਰਿਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਪ੍ਤ ਭੂਮਿਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਹ ॥ 3 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਸ਼੍ਚ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਧਰਾਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਾਜਵਃ ।
ਨਿਸ਼੍ਪਤ੍ਯ ਚ ਪੁਨਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਵਤੂਣੀਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਹ ॥ 4 ॥
ਤਾਂਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤ ਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਾਨ੍ਸਾਲਾਨ੍ਵਾਨਰਪੁਂਗਵਃ ।
ਰਾਮਸ੍ਯ ਸ਼ਰਵੇਗੇਨ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ ॥ 5 ॥
ਸ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਾ ਨ੍ਯਪਤਦਭ੍ਮੌ ਪ੍ਰਲਂਬੀਕ੍ਰੁਰੁਇਤਭੂਸ਼ਣਃ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਃ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤੋ ਰਾਘਵਾਯ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਃ ॥ 6 ॥
ਇਦਂ ਚੋਵਾਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਹਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ।
ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਦੁਸ਼ਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਂ ਸ਼ੂਰਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ 7 ॥
ਸੇਂਦ੍ਰਾਨਪਿ ਸੁਰਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਬਾਣੈਃ ਪੁਰੁਸ਼ਰ੍ਸ਼ਭ ।
ਸਮਰ੍ਥਸ੍ਸਮਰੇ ਹਂਤੁਂ ਕਿਂ ਪੁਨ ਰ੍ਵਾਲਿਨਂ ਪ੍ਰਭੋ ॥ 8 ॥
ਯੇਨ ਸਪ੍ਤਮਹਾਸਾਲਾ ਗਿਰਿਰ੍ਭੂਮਿਸ਼੍ਚ ਦਾਰਿਤਾਃ ।
ਬਾਣੇਨੈਕੇਨ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸ੍ਥਾਤਾ ਤੇ ਕੋ ਰਣਾਗ੍ਰਤਃ ॥ 9 ॥
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਵਿਗਤਸ਼੍ਸ਼ੋਕਃ ਪ੍ਰੀਤਿਰਦ੍ਯ ਪਰਾ ਮਮ ।
ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਦਂ ਤ੍ਵਾਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਮਹੇਂਦ੍ਰਵਰੁਣੋਪਮਮ੍ ॥ 10 ॥
ਤਮਦ੍ਯੈਵ ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਮੇ ਵੈਰਿਣਂ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੁਰੁਇਰੂਪਿਣਮ੍ ।
ਵਾਲਿਨਂ ਜਹਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਮਯਾ ਬਦ੍ਧੋਯਮਂਜਲਿਃ ॥ 11 ॥
ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਪਰਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਨੁਗਤਂ ਵਚਃ ॥ 12 ॥
ਅਸ੍ਮਾਦ੍ਗਚ੍ਛੇਮ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਮਗ੍ਰਤਃ ।
ਗਤ੍ਵਾ ਚਾਹ੍ਵਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਾਲਿਨਂ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੁਰੁਇਗਂਧਿਨਮ੍ ॥ 13 ॥
ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਗਤ੍ਵਾ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਂ ਵਾਲਿਨਃ ਪੁਰੀਮ੍ ।
ਵ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ੈਰਾਤ੍ਮਾਨਮਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਵ੍ਯਤਿਸ਼੍ਠਨ੍ਗਹਨੇ ਵਨੇ ॥ 14 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਵ੍ਯਨਦਦ੍ਘੋਰਂ ਵਾਲਿਨੋਹ੍ਵਾਨਕਾਰਣਾਤ੍ ।
ਗਾਢਂ ਪਰਿਹਿਤੋ ਵੇਗਾਨ੍ਨਾਦੈਰ੍ਭਿਂਦਨ੍ਨਿਵਾਂਬਰਮ੍ ॥ 15 ॥
ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਿਨਦਂ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਲੀ ਮਹਾਬਲਃ ।
ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਸੁਸਂਰਬ੍ਧੋ ਭਾਸ੍ਕਰੋਸ੍ਤਤਟਾਦਿਵ ॥ 16 ॥
ਤਤਸ੍ਸੁਤੁਮੁਲਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਵਾਲਿਸੁਗ੍ਰੀਵਯੋਰਭੂਤ੍ ।
ਗਗਨੇ ਗ੍ਰਹਯੋਰ੍ਘੋਰਂ ਬੁਧਾਂਗਾਰਕਯੋਰਿਵ ॥ 17 ॥
ਤਲੈਰਸ਼ਨਿਕਲ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਵਜ੍ਰਕਲ੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਮੁਸ਼੍ਟਿਭਿਃ ।
ਜਘ੍ਨਤੁਸ੍ਸਮਰੇਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤੌ ॥ 18 ॥
ਤਤੋ ਰਾਮੋ ਧਨੁਸ਼੍ਪਾਣਿਸ੍ਤਾਵੁਭੌ ਸਮੁਦੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤੁ ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੌ ਵੀਰਾਵੁਭੌ ਦੇਵਾਵਿਵਾਸ਼੍ਵਿਨੌ ॥ 19 ॥
ਯਨ੍ਨਾਵਗਚ੍ਛਤ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਵਾਲਿਨਂ ਵਾਪਿ ਰਾਘਵਃ ।
ਤਤੋ ਨ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਵਾਨ੍ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਮੋਕ੍ਤੁਮਂਤਕਰਂ ਸ਼ਰਮ੍ ॥ 20 ॥
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਂਤਰੇ ਭਗ੍ਨਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਤੇਨ ਵਾਲਿਨਾ ।
ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਰਾਘਵਂ ਨਾਥਮ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮੂਕਂ ਪ੍ਰਦੁਦ੍ਰੁਵੇ ॥ 21 ॥
ਕ੍ਲਾਂਤੋ ਰੁਧਿਰਸਿਕ੍ਤਾਂਗਃ ਪ੍ਰਹਾਰੈਰ੍ਜਰ੍ਝਰੀਕ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ।
ਵਾਲਿਨਾਭਿਦ੍ਰੁਤਃ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਮਹਾਵਨਮ੍ ॥ 22 ॥
ਤਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਂ ਵਨਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਪਭਯਾਰ੍ਦਿਤਃ ।
ਮੁਕ੍ਤੋ ਹ੍ਯਸਿ ਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਨਿਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੋ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ ॥ 23 ॥
ਰਾਘਵੋਸਿ ਸਹ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਸਹ ਚੈਵ ਹਨੂਮਤਾ ।
ਤਦੇਵ ਵਨਮਾਗਚ੍ਛਤ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਯਤ੍ਰ ਵਾਨਰਃ ॥ 24 ॥
ਤਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਗਤਂ ਰਾਮਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ।
ਹ੍ਰੀਮਾਂਦੀਨਮੁਵਾਚੇਦਂ ਵਸੁਧਾਮਵਲੋਕਯਨ੍ ॥ 25 ॥
ਆਹ੍ਵਯਸ੍ਵੇਤਿ ਮਾਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ ।
ਵੈਰਿਣਾ ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਕਿਮਿਦਾਨੀਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 26 ॥
ਤਾਮੇਨ ਵੇਲਾਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਘਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ।
ਵਾਲਿਨਂ ਨ ਨਿਹਨ੍ਮੀਤਿ ਤਤੋ ਨਾਹਮਿਤੋ ਵ੍ਰਜੇ ॥ 27 ॥
ਤਸ੍ਯ ਚੈਵਂ ਬ੍ਰੁਵਾਣਸ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਕਰੁਣਂ ਦੀਨਯਾ ਵਾਚਾ ਰਾਘਵਃ ਪੁਨਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 28 ॥
ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਸ਼੍ਰੂਯਾਤਾਂ ਤਾਤ ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਪਨੀਯਤਾਮ੍ ।
ਕਾਰਣਂ ਯੇਨ ਬਾਣੋਯਂ ਨ ਮਯਾ ਸ ਵਿਸਰ੍ਜਿਤਃ ॥ 29 ॥
ਅਲਂਕਾਰੇਣ ਵੇਸ਼ੇਣ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਗਤੇਨ ਚ ।
ਤ੍ਵਂ ਚ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਵਾਲੀ ਚ ਸਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ੌ ਸ੍ਥਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ॥ 30 ॥
ਸ੍ਵਰੇਣ ਵਰ੍ਚਸਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਚ ਵਾਨਰ ।
ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ਵਾਕ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਂ ਵਾਂ ਨੋਪਲਕ੍ਸ਼ਯੇ ॥ 31 ॥
ਤਤੋਹਂ ਰੂਪਸਾਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਾਨ੍ਮੋਹਿਤੋ ਵਾਨਰੋਤ੍ਤਮ ।
ਨੋਤ੍ਸ੍ਰੁਰੁਇਜਾਮਿ ਮਹਾਵੇਗਂ ਸ਼ਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍ ॥ 32 ॥
ਜੀਵਿਤਾਂਤਕਰਂ ਘੋਰਂ ਸਾਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ਂਕਿਤਃ ।
ਮੂਲਘਾਤੋ ਨ ਨੌ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਿ ਦ੍ਵਯੋਰਪਿ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋ ਮਯਾ ॥ 33 ॥
ਤ੍ਵਯਿ ਵੀਰੇ ਵਿਪਨ੍ਨੇ ਹਿ ਅਜ੍ਞਾਨਾਲ੍ਲਾਘਵਾਨ੍ਮਯਾ ।
ਮੌਢ੍ਯਂ ਚ ਮਮ ਬਾਲ੍ਯਂ ਚ ਖ੍ਯਾਪਿਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਪੀਸ਼੍ਵਰ ॥ 34 ॥
ਦਤ੍ਤਾਭਯਵਧੋ ਨਾਮ ਪਾਤਕਂ ਮਹਦੁਚ੍ਯਤੇ ।
ਅਹਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚੈਵ ਸੀਤਾ ਚ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ ॥ 35 ॥
ਤ੍ਵਦਧੀਨਾ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਵਨੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਸ਼ਰਣਂ ਭਵਾਨ੍ ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਭੂਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਮਾ ਸ਼ਂਕੇਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰ ॥ 36 ॥
ਏਤਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਪਸ਼੍ਯ ਵਾਲਿਨਮਾਹਵੇ ।
ਨਿਰਸ੍ਤਮਿਸ਼ੁਣੈਕੇਨ ਵੇਸ਼੍ਟਮਾਨਂ ਮਹੀਤਲੇ ॥ 37 ॥
ਅਭਿਜ੍ਞਾਨਂ ਕੁਰੁਸ਼੍ਵ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਨੋ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰ ।
ਯੇਨ ਤ੍ਵਾਮਭਿਜਾਨੀਯਾਂ ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਯੁਦ੍ਧਮੁਪਾਗਤਮ੍ ॥ 38 ॥
ਗਜਪੁਸ਼੍ਪੀਮਿਮਾਂ ਫੁਲ੍ਲਾਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍ ।
ਕੁਰੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਕਂਠੇਸ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 39 ॥
ਤਤੋ ਗਿਰਿਤਟੇ ਜਾਤਾਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਕੁਸੁਮਾਕੁਲਾਮ੍ ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਗਜਪੁਸ਼੍ਪੀਂ ਤਾਂ ਤਸ੍ਯ ਕਂਠੇ ਵ੍ਯਸਰ੍ਜਯਤ੍ ॥ 40 ॥
ਸ ਤਯਾ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਲਤਯਾ ਕਂਠਸਕ੍ਤਯਾ ।
ਮਾਲਯੇਵ ਬਲਾਕਾਨਾਂ ਸਸਂਧ੍ਯ ਇਵ ਤੋਯਦਃ ॥ 41 ॥
ਵਿਭ੍ਰਾਜਮਾਨੋ ਵਪੁਸ਼ਾ ਰਾਮਵਾਕ੍ਯਸਮਾਹਿਤਃ ।
ਜਗਾਮ ਸਹ ਰਾਮੇਣ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਥਾਂ ਵਾਲਿਪਾਲਿਤਾਮ੍ ॥ 42 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਕਾਂਡੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
