ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪਂਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਾਂ ਤੁ ਰਾਮਕਥਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੈਦੇਹੀ ਵਾਨਰਰ੍ਸ਼ਭਾਤ੍ ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸਾਂਤ੍ਵਮਿਦਂ ਮਧੁਰਯਾ ਗਿਰਾ ॥ 1 ॥
ਕ੍ਵ ਤੇ ਰਾਮੇਣ ਸਂਸਰ੍ਗਃ ਕਥਂ ਜਾਨਾਸਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ।
ਵਾਨਰਾਣਾਂ ਨਰਾਣਾਂ ਚ ਕਥਮਾਸੀਤ੍ਸਮਾਗਮਃ ॥ 2 ॥
ਯਾਨਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਲਿਂਗਾਨਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ਵਾਨਰ ।
ਤਾਨਿ ਭੂਯਸ੍ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਨ ਮਾਂ ਸ਼ੋਕਸ੍ਸਮਾਵਿਸ਼ੇਤ੍ ॥ 3 ॥
ਕੀਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਤਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਰੂਪਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕੀਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮ੍ ।
ਕਥਮੂਰੂ ਕਥਂ ਬਾਹੂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਂਸ ਮੇ ॥ 4 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਹਨੁਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਤਤੋ ਰਾਮਂ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ ॥ 5 ॥
ਜਾਨਂਤੀ ਬਤ ਦਿਸ਼੍ਟ੍ਯਾ ਮਾਂ ਵੈਦੇਹਿ ਪਰਿਪ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛਸਿ ।
ਭਰ੍ਤੁਃ ਕਮਲਪਤ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ॥ 6 ॥
ਯਾਨਿ ਰਾਮਸ੍ਯ ਚਿਹ੍ਨਾਨਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ੍ਯ ਚ ਯਾਨਿ ਵੈ ।
ਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾਨਿ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਵਦਤਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਣੁ ਤਾਨਿ ਮੇ ॥ 7 ॥
ਰਾਮਃ ਕਮਲਪਤ੍ਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ ਸ੍ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਮਨੋਹਰਃ ।
ਰੂਪਦਾਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਸਂਪਨ੍ਨਃ ਪ੍ਰਸੂਤੋ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜੇ ॥ 8 ॥
ਤੇਜਸਾਦਿਤ੍ਯ ਸਂਕਾਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵੀਸਮਃ ।
ਬ੍ਰੁਰੁਇਹਸ੍ਪਤਿਸਮੋ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਯਸ਼ਸਾ ਵਾਸਵੋਪਮਃ ॥ 9 ॥
ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਜੀਵਲੋਕਸ੍ਯ ਸ੍ਵਜਨਸ੍ਯਾਭਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ।
ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਚ ਪਰਂਤਪਃ ॥ 10 ॥
ਰਾਮੋ ਭਾਮਿਨਿ ਲੋਕਸ੍ਯ ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ।
ਮਰ੍ਯਾਦਾਨਾਂ ਚ ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾ ਕਾਰਯਿਤਾ ਚ ਸਃ ॥ 11 ॥
ਅਰ੍ਚਿਸ਼੍ਮਾਨਰ੍ਚਿਤੋਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਵ੍ਰਤੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਸਾਧੂਨਾਮੁਪਕਾਰਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਚਾਰਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ॥ 12 ॥
ਰਾਜਵਿਦ੍ਯਾਵਿਨੀਤਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮੁਪਾਸਿਤਾ ।
ਸ਼੍ਰੁਤਵਾਨ੍ਸ਼ੀਲਸਂਪਨ੍ਨੋ ਵਿਨੀਤਸ਼੍ਚ ਪਰਂਤਪਃ ॥ 13 ॥
ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਵਿਨੀਤਸ਼੍ਚ ਵੇਦਵਿਦ੍ਭਿਸ੍ਸੁਪੂਜਿਤਃ ।
ਧਨੁਰ੍ਵੇਦੇ ਚ ਵੇਦੇਸ਼ੁ ਵੇਦਾਂਗੇਸ਼ੁ ਚ ਨਿਸ਼੍ਠਿਤਃ ॥ 14 ॥
ਵਿਪੁਲਾਂਸੋ ਮਹਾਬਾਹੁਃ ਕਂਬੁਗ੍ਰੀਵਸ਼੍ਸ਼ੁਭਾਨਨਃ ।
ਗੂਢਜਤ੍ਰੁਸ੍ਸੁਤਾਮ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਰਾਮੋ ਦੇਵਿ ਜਨੈ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤਃ ॥ 15 ॥
ਦੁਂਦੁਭਿਸ੍ਵਨਨਿਰ੍ਘੋਸ਼ ਸ੍ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਵਰ੍ਣਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ।
ਸਮ ਸ੍ਸਮਵਿਭਕ੍ਤਾਂਗੋ ਵਰ੍ਣਂ ਸ਼੍ਯਾਮਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ॥ 16 ॥
ਤ੍ਰਿਸ੍ਥਿਰਸ੍ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਲਂਬਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਸਮਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੁ ਚੋਨ੍ਨਤਃ ।
ਤ੍ਰਿਤਾਮ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੁ ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਗਂਭੀਰਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੁ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ॥ 17 ॥
ਤ੍ਰਿਵਲੀਵਾਂਸ੍ਤ੍ਰ੍ਯਵਨਤਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵ੍ਯਂਗਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ੍ਸ਼ਵਾਨ੍ ।
ਚਤੁਸ਼੍ਕਲਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਲੇਖਸ਼੍ਚਤੁਸ਼੍ਕਿਸ਼੍ਕੁਸ਼੍ਚਤੁ ਸ੍ਸਮਃ ॥ 18 ॥
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸਮਦ੍ਵਂਦ੍ਵਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਂਸ਼੍ਟ੍ਰਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਗਤਿਃ ।
ਮਹੋਸ਼੍ਠਹਨੁਨਾਸਸ਼੍ਚ ਪਂਚਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਸ਼੍ਟਵਂਸ਼ਵਾਨ੍ ॥ 19 ॥
ਦਸ਼ਪਦ੍ਮੋ ਦਸ਼ਬ੍ਰੁਰੁਇਹਤ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਸ਼ੁਕ੍ਲਵਾਨ੍ ।
ਸ਼ਡੁਨ੍ਨਤੋ ਨਵਤਨੁਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਨੋਤਿ ਰਾਘਵਃ ॥ 20 ॥
ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਪਰਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਂਗ੍ਰਹਾਨੁਗ੍ਰਹੇ ਰਤਃ ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਿਭਾਗਜ੍ਞਸ੍ਸਰ੍ਵਲੋਕਪ੍ਰਿਯਂਵਦਃ ॥ 21 ॥
ਭ੍ਰਾਤਾ ਤਸ੍ਯ ਚ ਦ੍ਵੈਮਾਤ੍ਰਸ੍ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਰਪਰਾਜਿਤਃ ।
ਅਨੁਰਾਗੇਣ ਰੂਪੇਣ ਗੁਣੈਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾਵਿਧਃ ॥ 22 ॥
ਤਾਵੁਭੌ ਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੌ ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਸਮੁਤ੍ਸੁਕੌ ।
ਵਿਚਿਨ੍ਵਂਤੌ ਮਹੀਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਸ੍ਨਾਮਸ੍ਮਾਭਿਰਭਿਸਂਗਤੌ ॥ 23 ॥
ਤ੍ਵਾਮੇਵ ਮਾਰ੍ਗਮਾਣੌ ਤੌ ਵਿਚਰਂਤੌ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍ ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ਤੁਰ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਗਪਤਿਂ ਪੂਰ੍ਵਜੇਨਾਵਰੋਪਿਤਮ੍ ॥ 24 ॥
ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮੂਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਠੇ ਤੁ ਬਹੁਪਾਦਪਸਂਕੁਲੇ ।
ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਭਯਾਰ੍ਤਮਾਸੀਨਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥ 25 ॥
ਵਯਂ ਤੁ ਹਰਿਰਾਜਂ ਤਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਸਤ੍ਯਸਂਗਰਮ੍ ।
ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਮਹੇ ਰਾਜ੍ਯਾਤ੍ਪੂਰ੍ਵਜੇਨਾਵਰੋਪਿਤਮ੍ ॥ 26 ॥
ਤਤਸ੍ਤੌ ਚੀਰਵਸਨੌ ਧਨੁਃ ਪ੍ਰਵਰਪਾਣਿਨੌ ।
ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਮੂਕਸ੍ਯ ਸ਼ੈਲਸ੍ਯ ਰਮ੍ਯਂ ਦੇਸ਼ਮੁਪਾਗਤੌ ॥ 27 ॥
ਸ ਤੌ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਨਰਵ੍ਯਾਘ੍ਰੌ ਧਨ੍ਵਿਨੌ ਵਾਨਰਰ੍ਸ਼ਭਃ ।
ਅਵਪ੍ਲੁਤੋ ਗਿਰੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਿਖਰਂ ਭਯਮੋਹਿਤਃ ॥ 28 ॥
ਤਤਸ੍ਸ ਸ਼ਿਖਰੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਾਨਰੇਂਦ੍ਰੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ।
ਤਯੋਸ੍ਸਮੀਪਂ ਮਾਮੇਵ ਪ੍ਰੇਸ਼ਯਾਮਾਸ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ ॥ 29 ॥
ਤਾਵਹਂ ਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੌ ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਚਨਾਤ੍ਪ੍ਰਭੂ ।
ਰੂਪਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਪਨ੍ਨੌ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਰੁਪਸ੍ਥਿਤਃ ॥ 30 ॥
ਤੌ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥੌ ਮਯਾ ਪ੍ਰੀਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤੌ ।
ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਠਮਾਰੋਪ੍ਯ ਤਂ ਦੇਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪਿਤੌ ਪੁਰੁਸ਼ਰ੍ਸ਼ਭੌ ॥ 31 ॥
ਨਿਵੇਦਿਤੌ ਚ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ ।
ਤਯੋਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਲ੍ਲਾਪਾਦ੍ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਪ੍ਰੀਤਿਰਜਾਯਤ ॥ 32 ॥
ਤਤਸ੍ਤੌ ਪ੍ਰੀਤਿਸਂਪਨ੍ਨੌ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਨਰੇਸ਼੍ਵਰੌ ।
ਪਰਸ੍ਪਰਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਸ਼੍ਵਾਸੌ ਕਥਯਾ ਪੂਰ੍ਵਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਯਾ ॥ 33 ॥
ਤਤਸ੍ਸ ਸਾਂਤ੍ਵਯਾਮਾਸ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾਗ੍ਰਜਃ ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਹੇਤੋਰ੍ਵਾਲਿਨਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਨਿਰਸ੍ਤਮੁਰੁਤੇਜਸਾ ॥ 34 ॥
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਸ਼ਜਂ ਸ਼ੋਕਂ ਰਾਮਸ੍ਯਾਕ੍ਲਿਸ਼੍ਟਕਰ੍ਮਣਃ ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਵਾਨਰੇਂਦ੍ਰਾਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ॥ 35 ॥
ਸ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਾਨਰੇਂਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਨੇਰਿਤਂ ਵਚਃ ।
ਤਦਾਸੀਨ੍ਨਿਸ਼੍ਪ੍ਰਭੋਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਗ੍ਰਹਗ੍ਰਸ੍ਤ ਇਵਾਂਸ਼ੁਮਾਨ੍ ॥ 36 ॥
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਗਾਤ੍ਰਸ਼ੋਭੀਨਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਯਾ ।
ਯਾਨ੍ਯਾਭਰਣਜਾਲਾਨਿ ਪਾਤਿਤਾਨਿ ਮਹੀਤਲੇ ॥ 37 ॥
ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਰਾਮਾਯ ਆਨੀਯ ਹਰਿਯੂਥਪਾਃ ।
ਸਂਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸੁਰ੍ਗਤਿਂ ਤੁ ਨ ਵਿਦੁਸ੍ਤਵ ॥ 38 ॥
ਤਾਨਿ ਰਾਮਾਯ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਮਯੈਵੋਪਹ੍ਰੁਰੁਇਤਾਨਿ ਚ ।
ਸ੍ਵਨਵਂਤ੍ਯਵਕੀਰ੍ਣਾਨਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਗਤਚੇਤਸਿ ॥ 39 ॥
ਤਾਨ੍ਯਂਕੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਾਨਿ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਬਹੁਵਿਧਂ ਤਵ ।
ਤੇਨ ਦੇਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਦੇਵੇਨ ਪਰਿਦੇਵਿਤਮ੍ ॥ 40 ॥
ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤਾਨਿ ਰੁਦਤਸ੍ਤਾਮ੍ਯਤਸ਼੍ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।
ਪ੍ਰਾਦੀਪਯਂਦਾਸ਼ਰਥੇਸ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ੋਕਹੁਤਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ 41 ॥
ਸ਼ਯਿਤਂ ਚ ਚਿਰਂ ਤੇਨ ਦੁਃਖਾਰ੍ਤੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ ।
ਮਯਾਪਿ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਃ ਕ੍ਰੁਰੁਇਚ੍ਛ੍ਰਾਦੁਤ੍ਥਾਪਿਤਃ ਪੁਨਃ ॥ 42 ॥
ਤਾਨਿ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ ।
ਰਾਘਵਸ੍ਸਹ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵੇ ਸ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ॥ 43 ॥
ਸ ਤਵਾਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦਾਰ੍ਯੇ ਰਾਘਵਃ ਪਰਿਤਪ੍ਯਤੇ ।
ਮਹਤਾ ਜ੍ਵਲਤਾ ਨਿਤ੍ਯਮਗ੍ਨਿਨੇਵਾਗ੍ਨਿਪਰ੍ਵਤਃ ॥ 44 ॥
ਤ੍ਵਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇ ਤਮਨਿਦ੍ਰਾ ਚ ਸ਼ੋਕਸ਼੍ਚਿਂਤਾ ਚ ਰਾਘਵਮ੍ ।
ਤਾਪਯਂਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਮਗ੍ਨ੍ਯਗਾਰਮਿਵਾਗ੍ਨਯਃ ॥ 45 ॥
ਤਵਾਦਰ੍ਸ਼ਨਸ਼ੋਕੇਨ ਰਾਘਵਃ ਪ੍ਰਵਿਚਾਲ੍ਯਤੇ ।
ਮਹਤਾ ਭੂਮਿਕਂਪੇਨ ਮਹਾਨਿਵ ਸ਼ਿਲੋਚ੍ਚਯਃ ॥ 46 ॥
ਕਾਨਨਾਨਿ ਸੁਰਮ੍ਯਾਣਿ ਨਦੀਃ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਨਿ ਚ ।
ਚਰਨ੍ਨ ਰਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤ੍ਵਾਮਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਾਤ੍ਮਜੇ ॥ 47 ॥
ਸ ਤ੍ਵਾਂ ਮਨੁਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਰਾਘਵਃ ।
ਸਮਿਤ੍ਰਬਾਂਧਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣਂ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜੇ ॥ 48 ॥
ਸਹਿਤੌ ਰਾਮਸੁਗ੍ਰੀਵਾਵੁਭਾਵਕੁਰੁਤਾਂ ਤਦਾ ।
ਸਮਯਂ ਵਾਲਿਨਂ ਹਂਤੁਂ ਤਵ ਚਾਨ੍ਵੇਸ਼ਣਂ ਤਥਾ ॥ 49 ॥
ਤਤਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਕੁਮਾਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵੀਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਃ ।
ਕਿਸ਼੍ਕਿਂਧਾਂ ਸਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਵਾਲੀ ਯੁਦ੍ਧੇ ਨਿਪਾਤਿਤਃ ॥ 50 ॥
ਤਤੋ ਨਿਹਤ੍ਯ ਤਰਸਾ ਰਾਮੋ ਵਾਲਿਨਮਾਹਵੇ ।
ਸਰ੍ਵਰ੍ਕ੍ਸ਼ਹਰਿਸਂਘਾਨਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਮਕਰੋਤ੍ਪਤਿਮ੍ ॥ 51 ॥
ਰਾਮਸੁਗ੍ਰੀਵਯੋਰੈਕ੍ਯਂ ਦੇਵ੍ਯੇਵਂ ਸਮਜਾਯਤ ।
ਹਨੁਮਂਤਂ ਚ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤਯੋਰ੍ਦੂਤਮਿਹਾਗਤਮ੍ ॥ 52 ॥
ਸ੍ਵਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਗ੍ਰੀਵਸ੍ਸਮਾਨੀਯ ਹਰੀਸ਼੍ਵਰਾਨ੍ ।
ਤ੍ਵਦਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰੇਸ਼ਯਾਮਾਸ ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ ਮਹਾਬਲਾਨ੍ ॥ 53 ॥
ਆਦਿਸ਼੍ਟਾ ਵਾਨਰੇਂਦ੍ਰੇਣ ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਮਹੌਜਸਾ ।
ਅਦ੍ਰਿਰਾਜਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਾਸ੍ਸਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤੌ ਮਹੀਮ੍ ॥ 54 ॥
ਤਤਸ੍ਤੇ ਮਾਰ੍ਗਮਾਣਾ ਵੈ ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਚਨਾਤੁਰਾਃ ।
ਚਰਂਤਿ ਵਸੁਧਾਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਵਯਮਨ੍ਯੇ ਚ ਵਾਨਰਾਃ ॥ 55 ॥
ਅਂਗਦੋ ਨਾਮ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਾਨ੍ਵਾਲਿਸੂਨੁਰ੍ਮਹਾਬਲਃ ।
ਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਃ ਕਪਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਸ੍ਤ੍ਰਿਭਾਗਬਲਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ॥ 56 ॥
ਤੇਸ਼ਾਂ ਨੋ ਵਿਪ੍ਰਣਸ਼੍ਟਾਨਾਂ ਵਿਂਧ੍ਯੇ ਪਰ੍ਵਤਸਤ੍ਤਮੇ ।
ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਸ਼ੋਕਪਰੀਤਾਨਾਮਹੋਰਾਤ੍ਰਗਣਾ ਗਤਾਃ ॥ 57 ॥
ਤੇ ਵਯਂ ਕਾਰ੍ਯਨੈਰਾਸ਼੍ਯਾਤ੍ਕਾਲਸ੍ਯਾਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਚ ।
ਭਯਾਚ੍ਚ ਕਪਿਰਾਜਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ 58 ॥
ਵਿਚਿਤ੍ਯ ਵਨਦੁਰ੍ਗਾਣਿ ਗਿਰਿਪ੍ਰਸ੍ਰਵਣਾਨਿ ਚ ।
ਅਨਾਸਾਦ੍ਯ ਪਦਂ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਾਃ ॥ 59 ॥
ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਯੋਪਵਿਸ਼੍ਟਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵਾਨਰਪੁਂਗਵਾਨ੍ ।
ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਣਵੇ ਮਗ੍ਨਃ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਦਂਗਦਃ ॥ 60 ॥
ਤਵ ਨਾਸ਼ਂ ਚ ਵੈਦੇਹਿ ਵਾਲਿਨਸ਼੍ਚ ਵਧਂ ਤਥਾ ।
ਪ੍ਰਾਯੋਪਵੇਸ਼ਮਸ੍ਮਾਕਂ ਮਰਣਂ ਚ ਜਟਾਯੁਸ਼ਃ ॥ 61 ॥
ਤੇਸ਼ਾਂ ਨਸ੍ਵਾਮਿਸਂਦੇਸ਼ਾਨ੍ਨਿਰਾਸ਼ਾਨਾਂ ਮੁਮੂਰ੍ਸ਼ਤਾਮ੍ ।
ਕਾਰ੍ਯਹੇਤੋਰਿਵਾਯਾਤਸ਼੍ਸ਼ਕੁਨਿਰ੍ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ਮਹਾਨ੍ ॥ 62 ॥
ਗ੍ਰੁਰੁਇਧ੍ਰਰਾਜਸ੍ਯ ਸੋਦਰ੍ਯਃ ਸਂਪਾਤਿਰ੍ਨਾਮ ਗ੍ਰੁਰੁਇਧ੍ਰਰਾਟ੍ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੁਰੁਇਵਧਂ ਕੋਪਾਦਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 63 ॥
ਯਵੀਯਾਨ੍ਕੇਨ ਮੇ ਭ੍ਰਾਤਾ ਹਤਃ ਕ੍ਵ ਚ ਨਿਪਾਤਿਤਃ ।
ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭਵਦ੍ਭਿਰ੍ਵਾਨਰੋਤ੍ਤਮਾਃ ॥ 64 ॥
ਅਂਗਦੋਕਥਯਤ੍ਤਸ੍ਯ ਜਨਸ੍ਥਾਨੇ ਮਹਦ੍ਵਧਮ੍ ।
ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਭੀਮਰੂਪੇਣ ਤ੍ਵਾਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਯਥਾਤਥਮ੍ ॥ 65 ॥
ਜਟਾਯੁਸ਼ੋ ਵਧਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੁਃਖਿਤਸ੍ਸੋਰੁਣਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਵਰਾਰੋਹੇ ਵਸਂਤੀਂ ਰਾਵਣਾਲਯੇ ॥ 66 ॥
ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਂਪਾਤੇਃ ਪ੍ਰੀਤਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ ।
ਅਂਗਦਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਤਤਸ੍ਸਂਪ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾ ਵਯਮ੍ ॥ 67 ॥
ਵਿਂਧ੍ਯਾਦੁਤ੍ਥਾਯ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸ੍ਸਾਗਰਸ੍ਯਾਂਤਮੁਤ੍ਤਰਮ੍ ।
ਤ੍ਵਦ੍ਧਰ੍ਸ਼ਨਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋਤ੍ਸਾਹਾ ਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾਸ੍ਤੁਸ਼੍ਟਾਃ ਪ੍ਲਵਂਗਮਾਃ ॥ 68 ॥
ਅਂਗਦਪ੍ਰਮੁਖਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਵੇਲੋਪਾਂਤਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਃ ।
ਚਿਂਤਾਂ ਜਗ੍ਮੁਃ ਪੁਨਰ੍ਭੀਤਾਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਸਮੁਤ੍ਸੁਕਾਃ ॥ 69 ॥
ਅਥਾਹਂ ਹਰਿਸੈਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਾਗਰਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੀਦਤਃ ।
ਵ੍ਯਵਧੂਯ ਭਯਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤਂ ਪ੍ਲੁਤਃ ॥ 70 ॥
ਲਂਕਾ ਚਾਪਿ ਮਯਾ ਰਾਤ੍ਰੌ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਕੁਲਾ ।
ਰਾਵਣਸ਼੍ਚ ਮਯਾ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ੋਕਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾ ॥ 71 ॥
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਯਥਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਮਨਂਦਿਤੇ ।
ਅਭਿਭਾਸ਼ਸ੍ਵ ਮਾਂ ਦੇਵਿ ਦੂਤੋ ਦਾਸ਼ਰਥੇਰਹਮ੍ ॥ 72 ॥
ਤਂ ਮਾਂ ਰਾਮਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋਦ੍ਯੋਗਂ ਤ੍ਵਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਮਿਹਾਗਤਮ੍ ।
ਸੁਗ੍ਰੀਵਸਚਿਵਂ ਦੇਵਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਸ੍ਵ ਪਵਨਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 73 ॥
ਕੁਸ਼ਲੀ ਤਵ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਸ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਭ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂ ਵਰਃ ।
ਗੁਰੋਰਾਰਾਧਨੇ ਯੁਕ੍ਤੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣਃ ॥ 74 ॥
ਤਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਤੋ ਦੇਵਿ ਭਰ੍ਤੁਸ੍ਤਵ ਹਿਤੇ ਰਤਃ ।
ਅਹਮੇਕਸ੍ਤੁ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਸ੍ਸੁਗ੍ਰੀਵਵਚਨਾਦਿਹ ॥ 75 ॥
ਮਯੇਯਮਸਹਾਯੇਨ ਚਰਤਾ ਕਾਮਰੂਪਿਣਾ ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਦਿਗਨੁਕ੍ਰਾਂਤਾ ਤ੍ਵਨ੍ਮਾਰ੍ਗਵਿਚਯੈਸ਼ਿਣਾ ॥ 76 ॥
ਦਿਸ਼੍ਟ੍ਯਾਹਂ ਹਰਿਸੈਨ੍ਯਾਨਾਂ ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਸ਼ਮਨੁਸ਼ੋਚਤਾਮ੍ ।
ਅਪਨੇਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਂਤਾਪਂ ਤਵਾਭਿਗਮਸ਼ਂਸਨਾਤ੍ ॥ 77 ॥
ਦਿਸ਼੍ਟ੍ਯਾ ਹਿ ਮਮ ਨ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੇਵਿ ਸਾਗਰਲਂਘਨਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਿਦਂ ਦਿਸ਼੍ਟ੍ਯਾ ਤ੍ਵਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਯਸ਼ਃ ॥ 78 ॥
ਰਾਘਵਸ਼੍ਚ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਤ੍ਵਾਮਭਿਪਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ।
ਸਮਿਤ੍ਰਬਾਂਧਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਮ੍ ॥ 79 ॥
ਮਾਲ੍ਯਵਾਨ੍ਨਾਮ ਵੈਦੇਹਿ ਗਿਰੀਣਾਮੁਤ੍ਤਮੋ ਗਿਰਿਃ ।
ਤਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਗੋਕਰ੍ਣਂ ਪਰ੍ਵਤਂ ਕੇਸਰੀ ਹਰਿਃ ॥ 80 ॥
ਸ ਚ ਦੇਵਰ੍ਸ਼ਿਭਿਰ੍ਦਿਸ਼੍ਟਃ ਪਿਤਾ ਮਮ ਮਹਾਕਪਿਃ ।
ਤੀਰ੍ਥੇ ਨਦੀਪਤੇਃ ਪੁਣ੍ਯੇ ਸ਼ਂਬਸਾਦਨਮੁਦ੍ਧਰਤ੍ ॥ 81 ॥
ਤਸ੍ਯਾਹਂ ਹਰਿਣਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਜਾਤੋ ਵਾਤੇਨ ਮੈਥਿਲਿ ।
ਹਨੁਮਾਨਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਲੋਕੇ ਸ੍ਵੇਨੈਵ ਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 82 ॥
ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਾਰ੍ਥਂ ਤੁ ਵੈਦੇਹਿ ਭਰ੍ਤੁਰੁਕ੍ਤਾ ਮਯਾ ਗੁਣਾਃ ।
ਅਚਿਰਾਦ੍ਰਾਘਵੋ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਾਮਿਤੋ ਨਯਿਤਾਨਘੇ ॥ 83 ॥
ਏਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾ ਸੀਤਾ ਹੇਤੁਭਿਸ਼੍ਸ਼ੋਕਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾ ।
ਉਪਪਨ੍ਨੈਰਭਿਜ੍ਞਾਨੈਰ੍ਦੂਤਂ ਤਮਵਗਚ੍ਛਤਿ ॥ 84 ॥
ਅਤੁਲਂ ਚ ਗਤਾ ਹਰ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਹਰ੍ਸ਼ੇਣ ਚ ਜਾਨਕੀ ।
ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਵਕ੍ਰਪਕ੍ਸ਼੍ਮਾਭ੍ਯਾਂ ਮੁਮੋਚਾਨਂਦਜਂ ਜਲਮ੍ ॥ 85 ॥
ਚਾਰੁ ਤਦ੍ਵਦਨਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਾਮ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯਤੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।
ਅਸ਼ੋਭਤ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਰਾਹੁਮੁਕ੍ਤ ਇਵੋਡੁਰਾਟ੍ ॥ 86 ॥
ਹਨੁਮਂਤਂ ਕਪਿਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਨਾਨ੍ਯਥੇਤਿ ਸਾ ।
ਅਥੋਵਾਚ ਹਨੂਮਾਂਸ੍ਤਾਮੁਤ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਮ੍ ॥ 87 ॥
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸਮਾਸ਼੍ਵਸਿਹਿ ਮੈਥਿਲਿ ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਰੋਚਤੇ ਪ੍ਰਤਿਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ ॥ 88 ॥
ਹਤੇਸੁਰੇ ਸਂਯਤਿ ਸ਼ਂਬਸਾਦਨੇ ਕਪਿਪ੍ਰਵੀਰੇਣ ਮਹਰ੍ਸ਼ਿਚੋਦਨਾਤ੍ ।
ਤਤੋਸ੍ਮਿ ਵਾਯੁਪ੍ਰਭਵੋ ਹਿ ਮੈਥਿਲਿ ਪ੍ਰਭਾਵਤਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਮਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰਃ ॥ 89 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡੇ ਪਂਚਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
