ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਅਥ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਸੀਤਾ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਃ ।
ਉਪਸਂਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਰਾਜਾਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਦੀਨਾਃ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ॥ 1 ॥
ਤਂ ਚਾਪਿ ਸਮਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ਸੀਤਯਾ ਸਹ ।
ਰਾਘਵ ਸ਼੍ਸ਼ੋਕਸਮ੍ਮੂਢੋ ਜਨਨੀਮਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍ ॥ 2 ॥
ਅਨ੍ਵਕ੍ਸ਼ਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਭ੍ਰਾਤੁਃ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਅਭ੍ਯਵਾਦਯਤ੍ ।
ਅਥ ਮਾਤੁਃ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਯਾ ਜਗ੍ਰਾਹ ਚਰਣੌ ਪੁਨਃ ॥ 3 ॥
ਤਂ ਵਂਦਮਾਨਂ ਰੁਦਤੀ ਮਾਤਾ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਹਿਤਕਾਮਾ ਮਹਾਬਾਹੁਂ ਮੂਧ੍ਨਰ੍ਯੁਪਾਘ੍ਰਾਯ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ॥ 4 ॥
ਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵਨਵਾਸਾਯ ਸ੍ਵਨੁਰਕ੍ਤਸ੍ਸੁਹ੍ਰੁਰੁਇਜ੍ਜਨੇ ।
ਰਾਮੇ ਪ੍ਰਮਾਦਂ ਮਾ ਕਾਰ੍ਸ਼ੀਃ ਪੁਤ੍ਰ ਭ੍ਰਾਤਰਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ॥ 5 ॥
ਵ੍ਯਸਨੀ ਵਾ ਸਮ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੋ ਵਾ ਗਤਿਰੇਸ਼ ਤਵਾਨਘ ।
ਏਸ਼ ਲੋਕੇ ਸਤਾਂ ਧਰ੍ਮੋ ਯਜ੍ਜ੍ਯੇਸ਼੍ਠਵਸ਼ਗੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ 6 ॥
ਇਦਂ ਹਿ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਮੁਚਿਤਂ ਕੁਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਨਾਤਨਮ੍ ।
ਦਾਨਂ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਚ ਯਜ੍ਞੇਸ਼ੁ ਤਨੁਤ੍ਯਾਗੋ ਮ੍ਰੁਰੁਇਧੇਸ਼ੁ ਚ ॥ 7 ॥
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਤ੍ਵੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਸਂਸਿਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਿਯਰਾਘਵਮ੍ ।
ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਗਚ੍ਛ ਗਚ੍ਛੇਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰੁਵਾਚ ਤਮ੍ ॥ 8 ॥
ਰਾਮਂ ਦਸ਼ਰਥਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾਮ੍ ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਮਟਵੀਂ ਵਿਧ੍ਦਿ ਗਚ੍ਛ ਤਾਤ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ॥ 9 ॥
ਤਤਃ ਸੁਮਂਤ੍ਰਃ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਂਜਲਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਵਿਨੀਤੋ ਵਿਨਯਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਮਾਤਲਿਰ੍ਵਾਸਵਂ ਯਥਾ ॥ 10 ॥
ਰਰਥਮਾਰੋਹ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਯਸ਼ਃ ।
ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਯਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਰ ਮਾਂ ਰਾਮ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 11 ॥
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਹਿ ਵਰ੍ਸ਼ਾਣਿ ਵਸ੍ਤਵ੍ਯਾਨਿ ਵਨੇ ਤ੍ਵਯਾ ।
ਤਾਨ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਿਤਵ੍ਯਾਨਿ ਯਾਨਿ ਦੇਵ੍ਯਾਸਿ ਚੋਦਿਤਃ ॥ 12 ॥
ਤਂ ਰਥਂ ਸੂਰ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ਂ ਸੀਤਾ ਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੇਨ ਚੇਤਸਾ ।
ਆਰੁਰੋਹ ਵਰਾਰੋਹਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾਲਂਕਾਰਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 13 ॥
ਅਥੋ ਜ੍ਵਲਨਸਂਕਾਸ਼ਂ ਚਾਮੀਕਰਵਿਭੂਸ਼ਿਤਮ੍ ।
ਤਮਾਰੁਰੁਹਤੁਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ॥ 14 ॥
ਵਨਵਾਸਂ ਹਿ ਸਂਖ੍ਯਾਯ ਵਾਸਾਂਸ੍ਯਾਭਰਣਾਨਿ ਚ ।
ਭਰ੍ਤਾਰਮਨੁਗਚ੍ਛਂਤ੍ਯੈ ਸੀਤਾਯੈ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰੋ ਦਦੌ ॥ 15 ॥
ਤਥੈਵਾਯੁਧਜਾਲਾਨਿ ਭ੍ਰਾਤ੍ਰੁਰੁਇਭ੍ਯਾਂ ਕਵਚਾਨਿ ਚ ।
ਰਥੋਪਸ੍ਥੇ ਪ੍ਰਤਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਸਚਰ੍ਮ ਕਠਿਨਂ ਚ ਤਤ੍ ॥ 16 ॥
ਸੀਤਾਤ੍ਰੁਰੁਇਤੀਯਾਨਾਰੂਢਾਨ੍ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਮਚੋਦਯਤ੍ ।
ਸੁਮਂਤ੍ਰਸ੍ਸਮ੍ਮਤਾਨਸ਼੍ਵਾਨ੍ ਵਾਯੁਵੇਗਸਮਾਨ੍ਜਵੇ ॥ 17 ॥
ਪ੍ਰਤਿਯਾਤੇ ਮਹਾਰਣ੍ਯਂ ਚਿਰਰਾਤ੍ਰਾਯ ਰਾਘਵੇ ।
ਬਭੂਵ ਨਗਰੇ ਮੂਰ੍ਛਾ ਬਲਮੂਰ੍ਛਾ ਜਨਸ੍ਯ ਚ ॥ 18 ॥
ਤਤ੍ਸਮਾਕੁਲਸਂਭ੍ਰਾਂਤਂ ਮਤ੍ਤਸਂਕੁਪਿਤਦ੍ਵਿਪਮ੍ ।
ਹਯਸ਼ਿਂਜਿਤਨਿਰ੍ਘੋਸ਼ਂ ਪੁਰਮਾਸੀਨ੍ਮਹਾਸ੍ਵਨਮ੍ ॥ 19 ॥
ਤਤ ਸ੍ਸਬਾਲਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾ ਸਾ ਪੁਰੀ ਪਰਮਪੀਡਿਤਾ ।
ਰਾਮਮੇਵਾਭਿਦੁਦ੍ਰਾਵ ਘਰ੍ਮਾਰ੍ਤਾ ਸਲਿਲਂ ਯਥਾ ॥ 20 ॥
ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਤਃ ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਠਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਲਂਬਮਾਨਾਸ੍ਤਦੁਨ੍ਮੁਖਾਃ ।
ਬਾਸ਼੍ਪਪੂਰ੍ਣਮੁਖਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਤਮੂਚੁਰ੍ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਨਿਸ੍ਵਨਾਃ ॥ 21 ॥
ਸਂਯਚ੍ਛ ਵਾਜਿਨਾਂ ਰਸ਼੍ਮੀਨ੍ ਸੂਤ ਯਾਹਿ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਸ਼ਨੈਃ ।
ਮੁਖਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ ਰਾਮਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਂ ਨੋ ਭਵਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 22 ॥
ਆਯਸਂ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਂ ਨੂਨਂ ਰਾਮਮਾਤੁਰਸਂਸ਼ਯਮ੍ ।
ਯਦ੍ਦੇਵਗਰ੍ਭਪ੍ਰਤਿਮੇ ਵਨਂ ਯਾਤਿ ਨ ਭਿਦ੍ਯਤੇ ॥ 23 ॥
ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਾ ਹਿ ਵੈਦੇਹੀ ਛਾਯੇਵਾਨੁਗਤਾ ਪਤਿਮ੍ ।
ਨ ਜਹਾਤਿ ਰਤਾ ਧਰ੍ਮੇ ਮੇਰੁਮਰ੍ਕਪ੍ਰਭਾ ਯਥਾ ॥ 24 ॥
ਅਹੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥ ਸ੍ਸਤਤਂ ਪ੍ਰਿਯਵਾਦਿਨਮ੍ ।
ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਦੇਵਸਂਕਾਸ਼ਂ ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਚਰਿਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 25 ॥
ਮਹਤ੍ਯੇਸ਼ਾ ਹਿ ਤੇ ਸਿਧ੍ਦਿਰੇਸ਼ ਚਾਭ੍ਯੁਦਯੋ ਮਹਾਨ੍ ।
ਏਸ਼ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਯਦੇਨਮਨੁਗਚ੍ਛਸਿ ॥ 26 ॥
ਏਵਂ ਵਦਂਤਸ੍ਤੇ ਸੋਢੁਂ ਨ ਸ਼ੇਕੁਰ੍ਬਾਸ਼੍ਪਮਾਗਤਮ੍ ।
ਨਰਾਸ੍ਤਮਨੁਗਚ੍ਛਂਤਃ ਪ੍ਰਿਯਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਨਂਦਨਮ੍ ॥ 27 ॥
ਅਥ ਰਾਜਾ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਦੀਨਾਭਿਰ੍ਦੀਨਚੇਤਨਃ ।
ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੀਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹਾਤ੍ ॥ 28 ॥
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੇ ਚਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਰੁਦਂਤੀਨਾਂ ਮਹਾਸ੍ਵਨਃ ।
ਯਥਾ ਨਾਦਃ ਕਰੇਣੂਨਾਂ ਬਦ੍ਧੇ ਮਹਤਿ ਕੁਂਜਰੇ ॥ 29 ॥
ਪਿਤਾ ਹਿ ਰਾਜਾ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਸਨ੍ਨਸ੍ਤਦਾਭਵਤ੍ ।
ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਃ ਸ਼ਸ਼ੀ ਕਾਲੇ ਗ੍ਰਹੇਣੋਪਪ੍ਲੁਤੋ ਯਥਾ ॥ 30 ॥
ਸ ਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਚਿਂਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਸੂਤਂ ਸਂਚੋਦਯਾਮਾਸ ਤ੍ਵਰਿਤਂ ਵਾਹ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ॥ 31 ॥
ਰਾਮੋ ਯਾਹੀਤਿ ਸੂਤਂ ਤਂ ਤਿਸ਼੍ਠੇਤਿ ਸ ਜਨਸ੍ਤਦਾ ।
ਉਭਯਂ ਨਾਸ਼ਕਤ੍ਸੂਤਃ ਕਰ੍ਤੁਮਧ੍ਵਨਿ ਚੋਦਿਤਃ ॥ 32 ॥
ਨਿਰ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਮਹਾਬਾਹੌ ਰਾਮੇ ਪੌਰਜਨਾਸ਼੍ਰੁਭਿਃ ।
ਪਤਿਤੈਰਭ੍ਯਵਹਿਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ਼ਾਮ ਮਹੀਰਜਃ ॥ 33 ॥
ਰੁਦਿਤਾਸ਼੍ਰੁਪਰਿਦ੍ਯੂਨਂ ਹਾਹਾਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮਚੇਤਨਮ੍ ।
ਪ੍ਰਯਾਣੇ ਰਾਘਵਸ੍ਯਾਸੀਤ੍ਪੁਰਂ ਪਰਮਪੀਡਿਤਮ੍ ॥ 34 ॥
ਸੁਸ੍ਰਾਵ ਨਯਨੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਸ੍ਰਮਾਯਾਸਸਂਭਵਮ੍ ।
ਮੀਨਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਚਲਿਤੈ ਸ੍ਸਲਿਲਂ ਪਂਕਜੈਰਿਵ ॥ 35 ॥
ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਤਿ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨੇਕਚਿਤ੍ਤਗਤਂ ਪੁਰਮ੍ ।
ਨਿਪਪਾਤੈਵ ਦੁਃਖੇਨ ਹਤਮੂਲ ਇਵ ਦ੍ਰੁਮਃ ॥ 36 ॥
ਤਤੋ ਹਲਹਲਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਜਜ੍ਞੇ ਰਾਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਠਤਃ ।
ਨਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਾਜਾਨਂ ਸੀਦਂਤਂ ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਦੁਃਖਿਤਮ੍ ॥ 37 ॥
ਹਾ ਰਾਮੇਤਿ ਜਨਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ਰਾਮਮਾਤੇਤਿ ਚਾਪਰੇ ।
ਅਂਤਃਪੁਰਂ ਸਮ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਂ ਚ ਕ੍ਰੋਸ਼ਂਤਃ ਪਰ੍ਯਦੇਵਯਨ੍ ॥ 38 ॥
ਅਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ਣ੍ਣਂ ਭ੍ਰਾਂਤਚੇਤਸਮ੍ ।
ਰਾਜਾਨਂ ਮਾਤਰਂ ਚੈਵ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਨੁਗਤੌ ਪਥਿ ॥ 39 ॥
ਸ ਬਦ੍ਧ ਇਵ ਪਾਸ਼ੇਨ ਕਿਸ਼ੋਰੋ ਮਾਤਰਂ ਯਥਾ ।
ਧਰ੍ਮਪਾਸ਼ੇਨ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਨਾਭ੍ਯੁਦੈਕ੍ਸ਼ਤ ॥ 40 ॥
ਪਦਾਤਿਨੌ ਚ ਯਾਨਾਰ੍ਹਾਵਦੁਃਖਾਰ੍ਹੌ ਸੁਖੋਚਿਤੌ ।
ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਸਂਚੋਦਯਾਮਾਸ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਯਾਹੀਤਿ ਸਾਰਥਿਮ੍ ॥ 41 ॥
ਨ ਹਿ ਤਤ੍ਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਦੁਃਖਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪਿਤੁਃ ।
ਮਾਤੁਸ਼੍ਚ ਸਹਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤੋਤ੍ਰਾਰ੍ਦਿਤ ਇਵ ਦ੍ਵਿਪਃ ॥ 42 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਰਮਿਵਾਯਾਂਤੀ ਵਤ੍ਸਲਾ ਵਤ੍ਸਕਾਰਣਾਤ੍ ।
ਬਦ੍ਧਵਤ੍ਸਾ ਯਥਾ ਧੇਨੂ ਰਾਮਮਾਤਾਭ੍ਯਧਾਵਤ ॥ 43 ॥
ਤਥਾ ਰੁਦਂਤੀਂ ਕੌਸਲ੍ਯਾਂ ਰਥਂ ਤਮਨੁਧਾਵਤੀਮ੍ ।
ਕ੍ਰੋਸ਼ਂਤੀਂ ਰਾਮ ਰਾਮੇਤਿ ਹਾ ਸੀਤੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਚ ॥ 44 ॥
ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸੀਤਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਰਵਂਤੀਂ ਵਾਰਿ ਨੇਤ੍ਰਜਮ੍ ।
ਅਸਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਪ੍ਰੈਕ੍ਸ਼ਤ ਤਦਾ ਨ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਂਤੀਮਿਵ ਮਾਤਰਮ੍ ॥ 45 ॥
ਤਿਸ਼੍ਠੇਤਿ ਰਾਜਾ ਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਯਾਹਿ ਯਾਹੀਤਿ ਰਾਘਵਃ ।
ਸੁਮਂਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬਭੂਵਾਤ੍ਮਾ ਚਕ੍ਰਯੋਰਿਵ ਚਾਂਤਰਾ ॥ 46 ॥
ਨਾਸ਼੍ਰੌਸ਼ਮਿਤਿ ਰਾਜਾਨਮੁਪਾਲਬ੍ਧੋਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ।
ਚਿਰਂ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਪਾਪਿਸ਼੍ਠਮਿਤਿ ਰਾਮਸ੍ਤਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 47 ॥
ਰਾਮਸ੍ਯ ਸ ਵਚਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਚ ਤਂ ਜਨਮ੍ ।
ਵ੍ਰਜਤੋਪਿ ਹਯਾਨ੍ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਚੋਦਯਾਮਾਸ ਸਾਰਥਿਃ ॥ 48 ॥
ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਜਨੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਰਾਮਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ।
ਮਨਸਾਪ੍ਯਸ਼੍ਰੁਵੇਗੈਸ਼੍ਚ ਨ ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਮਾਨੁਸ਼ਮ੍ ॥ 49 ॥
ਯਮਿਚ੍ਛੇਤ੍ਪੁਨਰਾਯਾਂਤਂ ਨੈਨਂ ਦੂਰਮਨੁਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।
ਇਤ੍ਯਮਾਤ੍ਯਾ ਮਹਾਰਾਜਮੂਚੁਰ੍ਦਸ਼ਰਥਂ ਵਚਃ ॥ 50 ॥
ਤੇਸ਼ਾਂ ਵਚਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣੋਪਪਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਸ੍ਵਿਨ੍ਨਗਾਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਣ੍ਣਰੂਪਃ ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੁਰੁਇਪਣਃ ਸਭਾਰ੍ਯੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਂ ਸੁਤਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਃ ॥ 51 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
