ശ്രീമദ്വാല്മീകീയ രാമായണേ അയോധ്യാകാംഡമ് ।
അഥ ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ।
സാംത്വ്യമാനാ തു രാമേണ മൈഥിലീ ജനകാത്മജാ ।
വനവാസനിമിത്തായ ഭര്താരമിദമബ്രവീത് ॥ 1 ॥
സാ തമുത്തമസംവിഗ്നാ സീതാ വിപുലവക്ഷസമ് ।
പ്രണയാച്ചാഭിമാനാച്ച പരിചിക്ഷേപ രാഘവമ് ॥ 2 ॥
കിം ത്വാഽമന്യത വൈദേഹഃ പിതാ മേ മിഥിലാധിപഃ ।
രാമ ജാമാതരം പ്രാപ്യ സ്ത്രിയം പുരുഷവിഗ്രഹമ് ॥ 3 ॥
അനൃതം ബത ലോകോഽയമജ്ഞാനാദ്യദി വക്ഷ്യതി ।
തേജോ നാസ്തി പരം രാമേ തപതീവ ദിവാകരേ ॥ 4 ॥
കിം ഹി കൃത്വാ വിഷണ്ണസ്ത്വം കുതോ വാ ഭയമസ്തി തേ ।
യത്പരിത്യക്തുകാമസ്ത്വം മാമനന്യപരായണാമ് ॥ 5 ॥
ദ്യുമത്സേനസുതം വീര സത്യവംതമനുവ്രതാമ് ।
സാവിത്രീമിവ മാം വിദ്ധി ത്വമാത്മവശവര്തിനീമ് ॥ 6 ॥
ന ത്വഹം മനസാഽപ്യന്യം ദ്രഷ്ടാഽസ്മി ത്വദൃതേഽനഘ ।
ത്വയാ രാഘവ ഗച്ഛേയം യഥാഽന്യാ കുലപാംസിനീ ॥ 7 ॥
സ്വയം തു ഭാര്യാം കൌമാരീം ചിരമധ്യുഷിതാം സതീമ് ।
ശൈലൂഷ ഇവ മാം രാമ പരേഭ്യോ ദാതുമിച്ഛസി ॥ 8 ॥
യസ്യ പഥ്യം ച രാമാഽത്ഥ യസ്യ ചാര്ഥേഽവരുധ്യസേ ।
ത്വം തസ്യ ഭവ വശ്യശ്ച വിധേയശ്ച സദാഽനഘ ॥ 9 ॥
സ മാമനാദായ വനം ന ത്വം പ്രസ്ഥാതുമര്ഹസി ।
തപോ വാ യദി വാഽരണ്യം സ്വര്ഗോ വാ സ്യാത്സഹ മേ ത്വയാ ॥ 10 ॥
ന ച മേ ഭവിതാ തത്ര കശ്ചിത്പഥി പരിശ്രമഃ ।
പൃഷ്ഠതസ്തവ ഗച്ഛംത്യാ വിഹാരശയനേഷ്വിവ ॥ 11 ॥
കുശകാശശരേഷീകാ യേ ച കംടകിനോ ദ്രുമാഃ ।
തൂലാജിനസമസ്പര്ശാ മാര്ഗേ മമ സഹ ത്വയാ ॥ 12 ॥
മഹാവാതസമുദ്ധൂതം യന്മാമപകരിഷ്യതി ।
രജോ രമണ തന്മന്യേ പരാര്ഥ്യമിവ ചംദനമ് ॥ 13 ॥
ശാദ്വലേഷു യഥാ ശിശ്യേ വനാംതേ വനഗോചര ।
കുഥാസ്തരണതല്പേഷു കിം സ്യാത്സുഖതരം തതഃ ॥ 14 ॥
പത്രം മൂലം ഫലം യത്ത്വമല്പം വാ യദി വാ ബഹു ।
ദാസ്യസി സ്വയമാഹൃത്യ തന്മേഽമൃതരസോപമമ് ॥ 15 ॥
ന മാതുര്ന പിതുസ്തത്ര സ്മരിഷ്യാമി ന വേശ്മനഃ ।
ആര്തവാന്യുപഭുംജാനാ പുഷ്പാണി ച ഫലാനി ച ॥ 16 ॥
ന ച തത്ര തതഃ കിംചിദ്ദ്രഷ്ടുമര്ഹസി വിപ്രിയമ് ।
മത്കൃതേ ന ച തേ ശോകോ ന ഭവിഷ്യാമി ദുര്ഭരാ ॥ 17 ॥
യ സ്ത്വയാ സഹ സ സ്വര്ഗോ നിരയോ യസ്ത്വയാ വിനാ ।
ഇതി ജാനന്പരാം പ്രീതിം ഗച്ഛ രാമ മയാ സഹ ॥ 18 ॥
അഥ മാമേവമവ്യഗ്രാം വനം നൈവ നയിഷ്യതി ।
വിഷമദ്യൈവ പാസ്യാമി മാ വിശം ദ്വിഷതാം ഗമമ് ॥ 19 ॥
പശ്ചാദപി ഹി ദുഃഖേന മമ നൈവാസ്തി ജീവിതമ് ।
ഉജ്ഝിതായാസ്ത്വയാ നാഥ തദൈവ മരണം വരമ് ॥ 20 ॥
ഇമം ഹി സഹിതും ശോകം മുഹൂര്തമപി നോത്സഹേ ।
കിം പുനര്ദശവര്ഷാണി ത്രീണി ചൈകം ച ദുഃഖിതാ ॥ 21 ॥
ഇതി സാ ശോകസംതപ്താ വിലപ്യ കരുണം ബഹു ।
ചുക്രോശ പതിമായസ്താ ഭൃശമാലിംഗ്യ സസ്വരമ് ॥ 22 ॥
സാ വിദ്ധാ ബഹുഭിർവാക്യൈര്ദിഗ്ധൈരിവ ഗജാംഗനാ ।
ചിരസന്നിയതം ബാഷ്പം മുമോചാഗ്നിമിവാരണിഃ ॥ 23 ॥
തസ്യാ സ്ഫടികസംകാശം വാരി സംതാപസംഭവമ് ।
നേത്രാഭ്യാം പരിസുസ്രാവ പംകജാഭ്യാമിവോദകമ് ॥ 24 ॥
തച്ചൈവാമലചംദ്രാഭം മുഖമായതലോചനമ് ।
പര്യശുഷ്യത ബാഷ്പേണ ജലോദ്ധൃതമിവാംബുജമ് ॥ 25 ॥
താം പരിഷ്വജ്യ ബാഹുഭ്യാം വിസംജ്ഞാമിവ ദുഃഖിതാമ് ।
ഉവാച വചനം രാമഃ പരിവിശ്വാസയംസ്തദാ ॥ 26 ॥
ന ദേവി തവ ദുഃഖേന സ്വര്ഗമപ്യഭിരോചയേ ।
ന ഹി മേഽസ്തി ഭയം കിംചിത്സ്വയംഭോരിവ സർവതഃ ॥ 27 ॥
തവ സർവമഭിപ്രായമവിജ്ഞായ ശുഭാനനേ ।
വാസം ന രോചയേഽരണ്യേ ശക്തിമാനപി രക്ഷണേ ॥ 28 ॥
യത്സൃഷ്ടാഽസി മയാ സാര്ധം വനവാസായ മൈഥിലി ।
ന വിഹാതും മയാ ശക്യാ കീര്തിരാത്മവതാ യഥാ ॥ 29 ॥
ധര്മസ്തു ഗജനാസോരു സദ്ഭിരാചരിതഃ പുരാ ।
തം ചാഹമനുവര്തേഽദ്യ യഥാ സൂര്യം സുവര്ചലാ ॥ 30 ॥
ന ഖല്വഹം ന ഗച്ഛേയം വനം ജനകനംദിനി ।
വചനം തന്നയതി മാം പിതു സ്സത്യോപബൃംഹിതമ് ॥ 31 ॥
ഏഷ ധര്മസ്തു സുശ്രോണി പിതുര്മാതുശ്ച വശ്യതാ ।
അതശ്ച തം വ്യതിക്രമ്യ നാഹം ജീവിതുമുത്സഹേ ॥ 32 ॥
അസ്വാധീനം കഥം ദൈവം പ്രകാരൈരഭിരാധ്യതേ ।
സ്വാധീനം സമതിക്രമ്യ മാതരം പിതരം ഗുരുമ് ॥ 33 ॥
യത്ത്രയം തത്ത്രയോ ലോകാഃ പവിത്രം തത്സമം ഭുവി ।
നാന്യദസ്തി ശുഭാപാംഗേ തേനേദമഭിരാധ്യതേ ॥ 34 ॥
ന സത്യം ദാനമാനൌ വാ ന യജ്ഞാശ്ചാപ്തദക്ഷിണാഃ ।
തഥാ ബലകരാ സ്സീതേ യഥാ സേവാ പിതുര്ഹിതാ ॥ 35 ॥
സ്വര്ഗോ ധനം വാ ധാന്യം വാ വിദ്യാഃ പുത്രാസ്സുഖാനി ച ।
ഗുരുവൃത്ത്യനുരോധേന ന കിംചിദപി ദുര്ലഭമ് ॥ 36 ॥
ദേവഗംധർവഗോലോകാന്ബ്രഹ്മലോകാം സ്തഥാഽപരാന് ।
പ്രാപ്നുവംതി മഹാത്മാനോ മാതാപിതൃപരായണാഃ ॥ 37 ॥
സ മാം പിതാ യഥാ ശാസ്തി സത്യധര്മപഥേ സ്ഥിതഃ ।
തഥാ വര്തിതുമിച്ഛാമി സ ഹി ധര്മസ്സനാതനഃ ॥ 38 ॥
മമ സന്നാ മതിസ്സീതേ ത്വാം നേതും ദംഡകാവനമ് ।
വസിഷ്യാമീതി സാ ത്വം മാമനുയാതും സുനിശ്ചിതാ ॥ 39 ॥
സാ ഹി സൃഷ്ടാഽനവദ്യാംഗി വനായ മദിരേക്ഷണേ ।
അനുഗച്ഛസ്വ മാം ഭീരു സഹധര്മചരീ ഭവ ॥ 40 ॥
സർവഥാ സദൃശം സീതേ മമ സ്വസ്യ കുലസ്യ ച ।
വ്യവസായമനുക്രാംതാ കാംതേ ത്വമതിശോഭനമ് ॥ 41 ॥
ആരഭസ്വ ശുഭശ്രോണി വനവാസക്ഷമാഃ ക്രിയാഃ ।
നേദാനീം ത്വദൃതേ സീതേ സ്വര്ഗോഽപി മമ രോചതേ ॥ 42 ॥
ബ്രാഹ്മണേഭ്യശ്ച രത്നാനി ഭിക്ഷുകേഭ്യശ്ച ഭോജനമ് ।
ദേഹി ചാശംസമാനേഭ്യ സ്സംത്വരസ്വ ച മാ ചിരമ് ॥ 43 ॥
ഭൂഷണാനി മഹാര്ഹാണി വരവസ്ത്രാണി യാനി ച ।
രമണീയാശ്ച യേ കേചിത്ക്രീഡാര്ഥാശ്ചാപ്യുപസ്കരാഃ ॥ 44 ॥
ശയനീയാനി യാനാനി മമ ചാന്യാനി യാനി ച ।
ദേഹി സ്വഭൃത്യവര്ഗസ്യ ബ്രാഹ്മണാനാമനംതരമ് ॥ 45 ॥
അനുകൂലം തു സാ ഭര്തുര്ജ്ഞാത്വാ ഗമനമാത്മനഃ ।
ക്ഷിപ്രം പ്രമുദിതാ ദേവീ ദാതുമേവോപചക്രമേ ॥ 46 ॥
തതഃ പ്രഹൃഷ്ടാ പ്രതിപൂര്ണമാനസാ യശശ്വിനീ ഭര്തുരവേക്ഷ്യ ഭാഷിതമ് ।
ധനാനി രത്നാനി ച ദാതുമംഗനാ പ്രചക്രമേ ധര്മഭൃതാം മനസ്സ്വിനീ ॥ 47 ॥
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയ ആദികാവ്യേ അയോധ്യാകാംഡേ ത്രിംശസ്സര്ഗഃ ॥
