ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤ੍ਵਰਮਾਣਸ੍ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਜਨਸ੍ਥਾਨਾਦਕਂਪਨਃ ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਲਂਕਾਂ ਵੇਗੇਨ ਰਾਵਣਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 1 ॥
ਜਨਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਿਤਾ ਰਾਜਨ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਬਹਵੋ ਹਤਾਃ ।
ਖਰਸ਼੍ਚ ਨਿਹਤਸ੍ਸਂਖ੍ਯੇ ਕਥਂਚਿਦਹਮਾਗਤਃ ॥ 2 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧ ਸ੍ਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ ।
ਅਕਂਪਨਮੁਵਾਚੇਦਂ ਨਿਰ੍ਦਹਨ੍ਨਿਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼ਾ ॥ 3 ॥
ਕੇਨ ਰਮ੍ਯਂ ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਹਤਂ ਮਮ ਪਰਾਸੁਨਾ ।
ਕੋ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ੁ ਲੋਕੇਸ਼ੁ ਗਤਿਂ ਚਾਧਿਗਮਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 4 ॥
ਨ ਹਿ ਮੇ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਮਘਵਤਾ ਸੁਖਮ੍ ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਵੈਸ਼੍ਰਵਣੇਨਾਪਿ ਨ ਯਮੇਨ ਨ ਵਿਸ਼੍ਣੁਨਾ ॥ 5 ॥
ਕਾਲਸ੍ਯ ਚਾਪ੍ਯਹਂ ਕਾਲੋ ਦਹੇਯਮਪਿ ਪਾਵਕਮ੍ ।
ਮ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯੁਂ ਮਰਣਧਰ੍ਮੇਣ ਸਂਯੋਜਯਿਤੁਮੁਤ੍ਸਹੇ ॥ 6 ॥
ਦਹੇਯਮਪਿ ਸਂਕ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਸ੍ਤੇਜਸਾਦਿਤ੍ਯਪਾਵਕੌ ।
ਵਾਤਸ੍ਯ ਤਰਸਾ ਵੇਗਂ ਨਿਹਂਤੁਮਹਮੁਤ੍ਸਹੇ ॥ 7 ॥
ਤਥਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂਜਲਿਰਕਂਪਨਃ ।
ਭਯਾਤ੍ਸਂਦਿਗ੍ਧਯਾ ਵਾਚਾ ਰਾਵਣਂ ਯਾਚਤੇਭਯਮ੍ ॥ 8 ॥
ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵੋਭਯਂ ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਦਦੌ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਵਰਃ ।
ਸ ਵਿਸ੍ਰਬ੍ਧੋਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਮਸਂਦਿਗ੍ਧਮਕਂਪਨਃ ॥ 9 ॥
ਪੁਤ੍ਰੋ ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਸਿਂਹਸਂਹਨਨੋ ਯੁਵਾ ।
ਰਾਮੋ ਨਾਮ ਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਸ੍ਕਂਧੋ ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਯਤਮਹਾਭੁਜਃ ॥ 10 ॥
ਵੀਰਃ ਪ੍ਰੁਰੁਇਥੁਯਸ਼ਾਸ਼੍ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਤੁਲ੍ਯਬਲਵਿਕ੍ਰਮਃ ।
ਹਤਂ ਤੇਨ ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਖਰਸ਼੍ਚ ਸਹ ਦੂਸ਼ਣਃ ॥ 11 ॥
ਅਕਂਪਨਵਚ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ ।
ਨਾਗੇਂਦ੍ਰ ਇਵ ਨਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਚੇਦਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 12 ॥
ਸ ਸੁਰੇਂਦ੍ਰੇਣ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਰਾਮਸ੍ਸਰ੍ਵਾਮਰੈਸ੍ਸਹ ।
ਉਪਯਾਤੋ ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਚ੍ਚਿਦਕਂਪਨ ॥ 13 ॥
ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਦਕਂਪਨਃ ।
ਆਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਬਲਂ ਤਸ੍ਯ ਵਿਕ੍ਰਮਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 14 ॥
ਰਾਮੋ ਨਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਸ੍ਸਰ੍ਵਧਨੁਸ਼੍ਮਤਾਮ੍ ।
ਦਿਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਗੁਣਸਂਪਨ੍ਨਃ ਪੁਰਂਦਰਸਮੋ ਯੁਧਿ ॥ 15 ॥
ਤਸ੍ਯਾਨੁਰੂਪੋ ਬਲਵਾਨ੍ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੋ ਦਂਦੁਭਿਸ੍ਵਨਃ ।
ਕਨੀਯਾਨ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸ਼ਸ਼ਿਨਿਭਾਨਨਃ ॥ 16 ॥
ਸ ਤੇਨ ਸਹ ਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਪਾਵਕੇਨਾਨਿਲੋ ਯਥਾ ।
ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਰਾਜਵਰਸ੍ਤੇਨ ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਨਿਪਾਤਿਤਮ੍ ॥ 17 ॥
ਨੈਵ ਦੇਵਾ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ।
ਸ਼ਰਾ ਰਾਮੇਣ ਤੂਤ੍ਸ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾ ਰੁਕ੍ਮਪੁਂਖਾਃ ਪਤਤ੍ਰਿਣਃ ॥ 18 ॥
ਸਰ੍ਪਾਃ ਪਂਚਾਨਨਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਸ਼ਯਂਤਿ ਸ੍ਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ।
ਯੇਨ ਯੇਨ ਚ ਗਚ੍ਛਂਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਭਯਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ ॥ 19 ॥
ਤੇਨ ਤੇਨ ਸ੍ਮ ਪਸ਼੍ਯਂਤਿ ਰਾਮਮੇਵਾਗ੍ਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।
ਇਤ੍ਥਂ ਵਿਨਾਸ਼ਿਤਂ ਤੇਨ ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਤਵਾਨਘ ॥ 20 ॥
ਅਕਂਪਨਵਚਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਗਮਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹਂਤੁਂ ਰਾਮਂ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍ ॥ 21 ॥
ਅਥੈਵਮੁਕ੍ਤੇ ਵਚਨੇ ਪ੍ਰੋਵਾਚੇਦਮਕਂਪਨਃ ।
ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਣੁ ਰਾਜਨ੍ਯਥਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਂ ਰਾਮਸ੍ਯ ਬਲਪੌਰੁਸ਼ਮ੍ ॥ 22 ॥
ਅਸਾਧ੍ਯਃ ਕੁਪਿਤੋ ਰਾਮੋ ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਆਪਗਾਯਾਸ੍ਸੁਪੂਰ੍ਣਾਯਾ ਵੇਗਂ ਪਰਿਹਰੇਚ੍ਛਰੈਃ ॥ 23 ॥
ਸਤਾਰਗ੍ਰਹਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਨਭਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਵਸਾਦਯੇਤ੍ ।
ਅਸੌ ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਸੀਦਂਤੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਭ੍ਯੁਦ੍ਧਰੇਨ੍ਮਹੀਮ੍ ॥ 24 ॥
ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵੇਲਾਂ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਲੋਕਾਨਾਪ੍ਲਾਵਯੇਦ੍ਵਿਭੁਃ ।
ਵੇਗਂ ਵਾਪਿ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਵਾਯੁਂ ਵਾ ਵਿਧਮੇਚ੍ਛਰੈਃ ॥ 25 ॥
ਸਂਹ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯ ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਲੋਕਾਨ੍ਵਿਕ੍ਰਮੇਣ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਸਪੁਰੁਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਸ੍ਰਸ਼੍ਟੁਂ ਪੁਨਰਪਿ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ 26 ॥
ਨ ਹਿ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਜੇਤੁਂ ਤ੍ਵਯਾ ਯੁਧਿ ।
ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਵਾਪਿ ਲੋਕੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਃ ਪਾਪਜਨੈਰਿਵ ॥ 27 ॥
ਨ ਤਂ ਵਧ੍ਯਮਹਂ ਮਨ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਦੇਵਾਸੁਰੈਰਪਿ ।
ਅਯਂ ਤਸ੍ਯ ਵਧੋਪਾਯਸ੍ਤਨ੍ਮਮੈਕਮਨਾਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਣੁ ॥ 28 ॥
ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਤਮਾ ਲੋਕੇ ਸੀਤਾ ਨਾਮ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ ।
ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਸਮਵਿਭਕ੍ਤਾਂਗੀ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨਂ ਰਤ੍ਨਭੂਸ਼ਿਤਾ ॥ 29 ॥
ਨੈਵ ਦੇਵੀ ਨ ਗਂਧਰ੍ਵੀ ਨਾਪ੍ਸਰਾ ਨਾਪਿ ਦਾਨਵੀ ।
ਤੁਲ੍ਯਾ ਸੀਮਂਤਿਨੀ ਤਸ੍ਯਾ ਮਾਨੁਸ਼ੀਸ਼ੁ ਕੁਤੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ 30 ॥
ਤਸ੍ਯਾਪਹਰ ਭਾਰ੍ਯਾਂਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਮਥ੍ਯ ਤੁ ਮਹਾਵਨੇ ।
ਸੀਤਯਾ ਰਹਿਤਃ ਕਾਮੀ ਰਾਮੋ ਹਾਸ੍ਯਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ ॥ 31 ॥
ਅਰੋਚਯਤ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਾਵਣੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ ।
ਚਿਂਤਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਬਾਹੁਰਕਂਪਨਮੁਵਾਚ ਹ ॥ 32 ॥
ਬਾਢਂ ਕਾਲ੍ਯਂ ਗਮਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਹ੍ਯੇਕਸ੍ਸਾਰਥਿਨਾ ਸਹ ।
ਆਨਯਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵੈਦੇਹੀਮਿਮਾਂ ਹ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟੋ ਮਹਾਪੁਰੀਮ੍ ॥ 33 ॥
ਅਥੈਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਖਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਰਾਵਣਃ ।
ਰਥੇਨਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਣੇਨ ਦਿਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਨ੍ ॥ 34 ॥
ਸ ਰਥੋ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪਥਗੋ ਮਹਾਨ੍ ।
ਸਂਚਾਰ੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਜਲਦੇ ਚਂਦ੍ਰਮਾ ਇਵ ॥ 35 ॥
ਸ ਮਾਰੀਚਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਾਟਕੇਯਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।
ਮਾਰੀਚੇਨਾਰ੍ਚਿਤੋ ਰਾਜਾ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯੈਰਮਾਨੁਸ਼ੈਃ ॥ 36 ॥
ਤਂ ਸ੍ਵਯਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਆਸਨੇਨੋਦਕੇਨ ਚ ।
ਅਰ੍ਥੋਪਹਿਤਯਾ ਵਾਚਾ ਮਾਰੀਚੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 37 ॥
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਸੁਕੁਸ਼ਲਂ ਰਾਜਨ੍ਲੋਕਾਨਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰ ।
ਆਸ਼ਂਕੇ ਨਾਥ ਜਾਨੇ ਤ੍ਵਂ ਯਤਸ੍ਤੂਰ੍ਣਮਿਹਾਗਤਃ ॥ 38 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਮਾਰੀਚੇਨ ਸ ਰਾਵਣਃ ।
ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਕੋਵਿਦਃ ॥ 39 ॥
ਆਰਕ੍ਸ਼ੋ ਮੇ ਹਤਸ੍ਤਾਤ ਰਾਮੇਣਾਕ੍ਲਿਸ਼੍ਟਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਜਨਸ੍ਥਾਨਮਵਧ੍ਯ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯੁਧਿ ਨਿਪਾਤਿਤਮ੍ ॥ 40 ॥
ਤਸ੍ਯ ਮੇ ਕੁਰੁ ਸਾਚਿਵ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਪਹਾਰਣੇ ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰਵਚਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਾਰੀਚੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 41 ॥
ਆਖ੍ਯਾਤਾ ਕੇਨ ਸੀਤਾ ਸਾ ਮਿਤ੍ਰਰੂਪੇਣ ਸ਼ਤ੍ਰੁਣਾ ।
ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕੋ ਨ ਨਂਦਤਿ ਨਂਦਿਤਃ ॥ 42 ॥
ਸੀਤਾਮਿਹਾਨਯਸ੍ਵੇਤਿ ਕੋ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਬ੍ਰਵੀਹਿ ਮੇ ।
ਰਕ੍ਸ਼ੋਲੋਕਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਰੁਇਂਗਂ ਛੇਤ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ॥ 43 ॥
ਪ੍ਰੋਤ੍ਸਾਹਯਤਿ ਕਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਾਂ ਸ ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰਸਂਸ਼ਯਃ ।
ਅਸ਼ੀਵਿਸ਼ਮੁਖਾਦ੍ਦਂਸ਼੍ਟ੍ਰਾਮੁਦ੍ਧਰ੍ਤੁਂ ਚੇਚ੍ਛਤਿ ਤ੍ਵਯਾ ॥ 44 ॥
ਕਰ੍ਮਣਾ ਕੇਨ ਕੇਨਾਸਿ ਕਾਪਥਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਃ ।
ਸੁਖਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਹ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਕੇਨ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ॥ 45 ॥
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਵਂਸ਼ਾਭਿਜਨਾਗ੍ਰਹਸ੍ਤ ਸ੍ਤੇਜੋਮਦਸ੍ਸਂਸ੍ਥਿਤਦੋਰ੍ਵਿਸ਼ਾਣਃ ।
ਉਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਰਾਵਣ ਨੇਹ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਸਂਯੁਗੇ ਰਾਘਵਗਂਧਹਸ੍ਤੀ ॥ 46 ॥
ਅਸੌ ਰਣਾਂਤਃ ਸ੍ਥਿਤਿਸਂਧਿਵਾਲੋ ਵਿਦਗ੍ਧਰਕ੍ਸ਼ੋਮ੍ਰੁਰੁਇਗਹਾ ਨ੍ਰੁਰੁਇਸਿਂਹਃ ।
ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਬੋਧਯਿਤੁਂ ਨ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਰਾਂਗਪੂਰ੍ਣੋ ਨਿਸ਼ਿਤਾਸਿਦਂਸ਼੍ਟ੍ਰਃ ॥ 47 ॥
ਚਾਪਾਪਹਾਰੇ ਭੁਜਵੇਗਪਂਕੇ ਸ਼ਰੋਰ੍ਮਿਮਾਲੇ ਸੁਮਹਾਹਵੌਘੇ ।
ਨ ਰਾਮਪਾਤਾਲਮੁਖੇਤਿਘੋਰੇ ਪ੍ਰਸ੍ਕਂਦਿਤੁਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜ ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ॥ 48 ॥
ਪ੍ਰਸੀਦ ਲਂਕੇਸ਼੍ਵਰ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰ ਲਂਕਾਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਭਵ ਸਾਧੁ ਗਚ੍ਛ ।
ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵੇਸ਼ੁ ਦਾਰੇਸ਼ੁ ਰਮਸ੍ਵ ਨਿਤ੍ਯਂ ਰਾਮਸ੍ਸਭਾਰ੍ਯੋ ਰਮਤਾਂ ਵਨੇਸ਼ੁ ॥ 49 ॥
ਏਵਮੁਕ੍ਤੋ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵੋ ਮਾਰੀਚੇਨ ਸ ਰਾਵਣਃ ।
ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਪੁਰੀਂ ਲਂਕਾਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਚ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 50 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਂਡੇ ਏਕਤ੍ਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
