ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਤਤਃ ਸੀਤਾਮੁਪਾਗਮ੍ਯ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੋ ਵਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾਨਨਾਃ ।
ਪਰੁਸ਼ਂ ਪਰੁਸ਼ਾ ਨਾਰ੍ਯ ਊਚੁਸ੍ਤਾਂ ਵਾਕ੍ਯਮਪ੍ਰਿਯਮ੍ ॥ 1 ॥
ਕਿਂ ਤ੍ਵਮਂਤਃਪੁਰੇ ਸੀਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤਮਨੋਹਰੇ ।
ਮਹਾਰ੍ਹਸ਼ਯਨੋਪੇਤੇ ਨ ਵਾਸਮਨੁਮਨ੍ਯਸੇ ॥ 2 ॥
ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਮਾਨੁਸ਼ਸ੍ਯੈਵ ਭਾਰ੍ਯਾਤ੍ਵਂ ਬਹੁਮਨ੍ਯਸੇ ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹਰ ਮਨੋ ਰਾਮਾਨ੍ਨ ਤ੍ਵਂ ਜਾਤੁ ਭਵਿਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 3 ॥
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਸੁਭੋਕ੍ਤਾਰਂ ਰਾਵਣਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।
ਭਰ੍ਤਾਰਮੁਪਸਂਗਮ੍ਯ ਵਿਹਰਸ੍ਵ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ॥ 4 ॥
ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਮਾਨੁਸ਼ਂ ਤਂ ਤੁ ਰਾਮਮਿਚ੍ਛਸਿ ਸ਼ੋਭਨੇ ।
ਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ਭ੍ਰ੍ਰਸ਼੍ਟਮਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਵਿਕ੍ਲਬਂ ਤ੍ਵਮਨਿਂਦਿਤੇ ॥ 5 ॥
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਨਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੀਤਾ ਪਦ੍ਮਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ।
ਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਮਸ਼੍ਰੁਪੂਰ੍ਣਾਭ੍ਯਾਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 6 ॥
ਯਦਿਦਂ ਲੋਕਵਿਦ੍ਵਿਸ਼੍ਟਮੁਦਾਹਰਥ ਸਂਗਤਾਃ ।
ਨੈਤਨ੍ਮਨਸਿ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮੇ ਕਿਲ੍ਬਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਵਃ ॥ 7 ॥
ਨ ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਵਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ।
ਕਾਮਂ ਖਾਦਤ ਮਾਂ ਸਰ੍ਵਾ ਨ ਕਰਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵੋ ਵਚਃ ॥ 8 ॥
ਦੀਨੋ ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਹੀਨੋ ਵਾ ਯੋ ਮੇ ਭਰ੍ਤਾ ਸ ਮੇ ਗੁਰੁਃ ।
ਤਂ ਨਿਤ੍ਯਮਨੁਰਕ੍ਤਾਸ੍ਮਿ ਯਥਾ ਸੂਰ੍ਯਂ ਸੁਵਰ੍ਚਲਾ ॥ 9 ॥
ਯਥਾ ਸ਼ਚੀ ਮਹਾਭਾਗਾ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਸਮੁਪਤਿਸ਼੍ਠਤਿ ।
ਅਰੁਂਧਤੀ ਵਸਿਸ਼੍ਠਂ ਚ ਰੋਹਿਣੀ ਸ਼ਸ਼ਿਨਂ ਯਥਾ ॥ 10 ॥
ਲੋਪਾਮੁਦ੍ਰਾ ਯਥਾਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਸੁਕਨ੍ਯਾ ਚ੍ਯਵਨਂ ਯਥਾ ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸਤ੍ਯਵਂਤਂ ਚ ਕਪਿਲਂ ਸ਼੍ਰੀਮਤੀ ਯਥਾ ॥ 11 ॥
ਸੌਦਾਸਂ ਮਦਯਂਤੀਵ ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਸਗਰਂ ਯਥਾ ।
ਨੈਸ਼ਧਂ ਦਮਯਂਤੀਵ ਭੈਮੀ ਪਤਿਮਨੁਵ੍ਰਤਾ ॥ 12 ॥
ਤਥਾਹਮਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਰਂ ਰਾਮਂ ਪਤਿਮਨੁਵ੍ਰਤਾ ।
ਸੀਤਾਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਃ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਾਃ ॥ 13 ॥
ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਂਤਿ ਸ੍ਮ ਪਰੁਸ਼ੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈ ਰਾਵਣਚੋਦਿਤਾਃ ।
ਅਵਲੀਨਃ ਸ ਨਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯੋ ਹਨੂਮਾਨ੍ ਸ਼ਿਂਸ਼ੁਪਾਦ੍ਰੁਮੇ ॥ 14 ॥
ਯਸੀਤਾਂ ਸਂਤਰ੍ਜਯਂਤੀਸ੍ਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਰਸ਼੍ਰੁਰੁਇਣੋਤ੍ ਕਪਿਃ ।
ਤਾਮਭਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਂਕ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾ ਵੇਪਮਾਨਾਂ ਸਮਂਤਤਃ ॥ 15 ॥
ਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂ ਸਂਲਿਲਿਹੁਰ੍ਦੀਪ੍ਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਲਂਬਾਨ੍ ਦਸ਼ਨਚ੍ਛਦਾਨ੍ ।
ਊਚੁਸ਼੍ਚ ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧਾਃ ਪ੍ਰਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਰਸ਼੍ਵਧਾਨ੍ ॥ 16 ॥
ਨੇਯਮਰ੍ਹਤਿ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਰਾਵਣਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਮ੍ ।
ਸਾ ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨਾ ਭੀਮਾਭੀ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਰ੍ਵਰਾਨਨਾ ॥ 17 ॥
ਸਬਾਸ਼੍ਪਮਪ ਸਰ੍ਪਂਤੀ ਸ਼ਿਂਸ਼ੁਪਾਂ ਤਾਮੁਪਾਗਮਤ੍ ।
ਤਤਸ੍ਤਾਂ ਸ਼ਿਂਸ਼ੁਪਾਂ ਸੀਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਃ ਸਮਾਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ॥ 18 ॥
ਅਭਿਗਮ੍ਯ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਤਸ੍ਥੌ ਸ਼ੋਕਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾ ।
ਤਾਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਾਂ ਦੀਨਵਦਨਾਂ ਮਲਿਨਾਂਬਰਧਾਰਿਣੀਮ੍ ॥ 19 ॥
ਭਰ੍ਤ੍ਸਯਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ ਸੀਤਾਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਸ੍ਤਾਂ ਸਮਂਤਤਃ ।
ਤਤਸ੍ਤਾਂ ਵਿਨਤਾ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਭੀਮਦਰ੍ਸ਼ਨਾ ॥ 20 ॥
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਕੁਪਿਤਾਕਾਰਾ ਕਰਾਲਾ ਨਿਰ੍ਣਤੋਦਰੀ ।
ਸੀਤੇ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਮੇਤਾਵਦ੍ਭਰ੍ਤੁਃ ਸ੍ਨੇਹੋ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ ॥ 21 ॥
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਰਾਤਿਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਭਦ੍ਰੇ ਵ੍ਯਸਨਾਯੋਪਕਲ੍ਪਤੇ ਪਰਿਤੁਸ਼੍ਟਾਸ੍ਮਿ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਮਾਨੁਸ਼ਸ੍ਤੇ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋ ਵਿਧਿਃ ॥ 22 ॥
ਮਮਾਪਿ ਤੁ ਵਚਃ ਪਥ੍ਯਂ ਬ੍ਰੁਵਂਤ੍ਯਾਃ ਕੁਰੁ ਮੈਥਿਲਿ ।
ਰਾਵਣਂ ਭਜ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਸਰ੍ਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ ॥ 23 ॥
ਵਿਕ੍ਰਾਂਤਂ ਰੂਪਵਂਤਂ ਚ ਸੁਰੇਸ਼ਮਿਵ ਵਾਸਵਮ੍ ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਤ੍ਯਾਗਸ਼ੀਲਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ॥ 24 ॥
ਮਾਨੁਸ਼ਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਪਣਂ ਰਾਮਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ, ਰਾਵਣਮਾਸ਼੍ਰਯ ।
ਦਿਵ੍ਯਾਂਗਰਾਗਾ ਵੈਦੇਹਿ ਦਿਵ੍ਯਾਭਰਣਭੂਸ਼ਿਤਾ ॥ 25 ॥
ਅਦ੍ਯਪ੍ਰਭ੍ਰੁਰੁਇਤਿ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਾਂ ਲੋਕਾਨਾਮੀਸ਼੍ਵਰੀ ਭਵ ।
ਅਗ੍ਨੇਃ ਸ੍ਵਾਹਾ ਯਥਾ ਦੇਵੀ ਸ਼ਚੀ ਵੇਂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੋਭਨੇ ॥ 26 ॥
ਕਿਂ ਤੇ ਰਾਮੇਣ ਵੈਦੇਹਿ ਕ੍ਰੁਰੁਇਪਣੇਨ ਗਤਾਯੁਸ਼ਾ ।
ਏਤਦੁਕ੍ਤਂ ਚ ਮੇ ਵਾਕ੍ਯਂ ਯਦਿ ਤ੍ਵਂ ਨ ਕਰਿਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 27 ॥
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਸ਼੍ਯਾਮਹੇ ਵਯਮ੍ ।
ਅਨ੍ਯਾ ਤੁ ਵਿਕਟਾ ਨਾਮ ਲਂਬਮਾਨਪਯੋਧਰਾ ॥ 28 ॥
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਕੁਪਿਤਾ ਸੀਤਾਂ ਮੁਸ਼੍ਟਿਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਗਰ੍ਜਤੀ ।
ਬਹੂਨ੍ਯਪ੍ਰਿਯਰੂਪਾਣਿ ਵਚਨਾਨਿ ਸੁਦੁਰ੍ਮਤੇ ॥ 29 ॥
ਅਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਾਨ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਦੁਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਸੋਢਾਨਿ ਤਵ ਮੈਥਿਲਿ ।
ਨ ਚ ਨਃ ਕੁਰੁਸ਼ੇ ਵਾਕ੍ਯਂ ਹਿਤਂ ਕਾਲਪੁਰਸ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 30 ॥
ਆਨੀਤਾਸਿ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਾਰਮਨ੍ਯੈਰ੍ਦੁਰਾਸਦਮ੍ ।
ਰਾਵਣਾਂਤਃਪੁਰਂ ਘੋਰਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਟਾ ਚਾਸਿ ਮੈਥਿਲਿ ॥ 31 ॥
ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਗ੍ਰੁਰੁਇਹੇ ਰੁਦ੍ਧਾਮਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ਤੁ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍ ।
ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪਰਿਤ੍ਰਾਤੁਮਪਿ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪੁਰਂਦਰਃ ॥ 32 ॥
ਕੁਰੁਸ਼੍ਵ ਹਿਤਵਾਦਿਨ੍ਯਾ ਵਚਨਂ ਮਮ ਮੈਥਿਲਿ ।
ਅਲਮਸ਼੍ਰੁਪ੍ਰਪਾਤੇਨ ਤ੍ਯਜ ਸ਼ੋਕਮਨਰ੍ਥਕਮ੍ ॥ 33 ॥
ਭਜ ਪ੍ਰੀਤਿਂ ਚ ਹਰ੍ਸ਼ਂ ਚ ਤ੍ਯਜੈਤਾਂ ਨਿਤ੍ਯਦੈਨ੍ਯਤਾਮ੍ ।
ਸੀਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜੇਨ ਸਹ ਕ੍ਰੀਡ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ॥ 34 ॥
ਜਾਨਾਸਿ ਹਿ ਯਥਾ ਭੀਰੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਯੌਵਨਮਧ੍ਰੁਵਮ੍ ।
ਯਾਵਨ੍ਨ ਤੇ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਮੇਤ੍ਤਾਵਤ੍ਸੁਖਮਵਾਪ੍ਨੁਹਿ ॥ 35 ॥
ਉਦ੍ਯਾਨਾਨਿ ਚ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਪਰ੍ਵਤੋਪਵਨਾਨਿ ਚ ।
ਸਹ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਰਾਜੇਨ ਚਰ ਤ੍ਵਂ ਮਦਿਰੇਕ੍ਸ਼ਣੇ ॥ 36 ॥
ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੇ ਸਪ੍ਤ ਵਸ਼ੇ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਂਤਿ ਸੁਂਦਰਿ ।
ਰਾਵਣਂ ਭਜ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਸਰ੍ਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ ॥ 37 ॥
ਉਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਵਾ ਤੇ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮੈਥਿਲਿ ।
ਯਦਿ ਮੇ ਵ੍ਯਾਹ੍ਰੁਰੁਇਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਨ ਯਥਾਵਤ੍ਕਰਿਸ਼੍ਯਸਿ ॥ 38 ॥
ਤਤਸ਼੍ਚਂਡੋਦਰੀ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਕ੍ਰੋਧਮੂਰ੍ਛਿਤਾ ।
ਭ੍ਰਾਮਯਂਤੀ ਮਹਚ੍ਛੂਲਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 39 ॥
ਇਮਾਂ ਹਰਿਣਲੋਲਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਤ੍ਰਾਸੋਤ੍ਕਂਪਿਪਯੋਧਰਾਮ੍ ।
ਰਾਵਣੇਨ ਹ੍ਰੁਰੁਇਤਾਂ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਵਾ ਦੌਹ੍ਰੁਰੁਇਦੋ ਮੇ ਮਹਾਨਭੂਤ੍ ॥ 40 ॥
ਯਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਪ੍ਲੀਹਮਥੋਤ੍ਪੀਡਂ ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਯਂ ਚ ਸਬਂਧਨਮ੍ ।
ਆਂਤ੍ਰਾਣ੍ਯਪਿ ਤਥਾ ਸ਼ੀਰ੍ਸ਼ਂ ਖਾਦੇਯਮਿਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ ॥ 41 ॥
ਤਤਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਘਸਾ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਕਂਠਮਸ੍ਯਾ ਨ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਸਾਯਾਃ ਪੀਡਯਾਮ ਕਿਮਾਸ੍ਯਤੇ ॥ 42 ॥
ਨਿਵੇਦ੍ਯਤਾਂ ਤਤੋ ਰਾਜ੍ਞੇ ਮਾਨੁਸ਼ੀ ਸਾ ਮ੍ਰੁਰੁਇਤੇਤਿ ਹ ।
ਨਾਤ੍ਰ ਕਸ਼੍ਚਨ ਸਂਦੇਹਃ ਖਾਦਤੇਤਿ ਸ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 43 ॥
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਜਾਮੁਖੀ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਵਿਸ਼ਸ੍ਯੇਮਾਂ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮਾਨ੍ ਕੁਰੁਤ ਪਿਂਡਕਾਨ੍ ॥ 44 ॥
ਵਿਭਜਾਮ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵਿਵਾਦੋ ਮੇ ਨ ਰੋਚਤੇ ।
ਪੇਯਮਾਨੀਯਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਲੇਹ੍ਯਮੁਚ੍ਚਾਵਚਂ ਬਹੁ ॥ 45 ॥
ਤਤਃ ਸ਼ੂਰ੍ਪਣਖਾ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਅਜਾਮੁਖ੍ਯਾ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਹਿ ਤਦੇਵ ਮਮ ਰੋਚਤੇ ॥ 46 ॥
ਸੁਰਾ ਚਾਨੀਯਤਾਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ੋਕਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ ।
ਮਾਨੁਸ਼ਂ ਮਾਂਸਮਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਨ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਾਮੋਥ ਨਿਕੁਂਭਿਲਾਮ੍ ॥ 47 ॥
ਏਵਂ ਸਂਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯਮਾਨਾ ਸਾ ਸੀਤਾ ਸੁਰਸੁਤੋਪਮਾ ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਭਿਃ ਸੁਘੋਰਾਭਿਰ੍ਦੈਰ੍ਯਮੁਤ੍ਸ੍ਰੁਰੁਇਜ੍ਯ ਰੋਦਿਤਿ ॥ 48 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਂਦਰਕਾਂਡੇ ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
