ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਤ੍ਰ੍ਯਾਸ਼ੀਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਰਾਘਵਸ਼੍ਚਾਪਿਵਿਪੁਲਂਤਂਰਾਕ੍ਸ਼ਸਵਨੌਕਸਾਮ੍ ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਸਂਗ੍ਰਾਮਨਿਰ੍ਘੋਸ਼ਂਜਾਂਬਵਂਤਮੁਵਾਚ ਹ ॥ 1 ॥
ਸੌਮ੍ਯਨੂਨਂਹਨੁਮਤਾਕ੍ਰੁਰੁਇਤਂਕਰ੍ਮਸੁਦੁਸ਼੍ਕਰਮ੍ ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚ ਯਥਾਭੀਮਸ੍ਸੁਮਹਾਵਾਯੁਧਸ੍ਵਨਃ ॥ 2 ॥
ਤਦ੍ਗਚ੍ਛਕੁਰੁਸਾਹਾਯ੍ਯਂਸ੍ਵਬਲੇਨਾਭਿਸਮ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ।
ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮਕ੍ਸ਼ਪਤੇਤਸ੍ਯਕਪਿਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਸ੍ਯਯੁਧ੍ਯਤਃ ॥ 3 ॥
ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਤੁਸ੍ਵੇਨਾਨੀਕੇਨਸਮ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ।
ਆਗਚ੍ਛਤ੍ਪਸ਼੍ਚਿਮਦ੍ਵਾਰਂਹਨੂਮਾਨ੍ਯਤ੍ਰਵਾਨਰਃ ॥ 4 ॥
ਅਥਾਯਾਂਤਂਹਨੂਮਂਤਂਦਦਰ੍ਸ਼ਰ੍ਕ੍ਸ਼ਪਤਿਪਥਿ ।
ਵਾਨਰੈਃਕ੍ਰੁਰੁਇਤਸਂਗ੍ਰਾਮੈਸ਼੍ਸ਼੍ਵਸਦ੍ਭਿਰਭਿਸਮ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ॥ 5 ॥
ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਾਪਥਿਹਨੂਮਾਂਸ਼੍ਚਤਦ੍ਰੁਰੁਇਕ੍ਸ਼ਬਲਮੁਦ੍ਯਤਮ੍ ।
ਨੀਲਮੇਘਨਿਭਂਭੀਮਂਸਨ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ॥ 6 ॥
ਸ ਤੇਨਸਹਸੈਨ੍ਯੇਨਸਨ੍ਨਿਕਰ੍ਸ਼ਂਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ।
ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਾਗਮ੍ਯਰਾਮਾਯਦੁਃਖਿਤੋਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ 7 ॥
ਸਮਰੇਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾਨਾਮਸ੍ਮਾਕਂਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਤਾਂਪੁਰਃ ।
ਜਘਾਨਰੁਦਤੀਂਸੀਤਾਮਿਂਦ੍ਰਜਿਦ੍ਰਾਵਣਾਤ੍ਮਜਃ ॥ 8 ॥
ਉਦ੍ਭ੍ਰਾਂਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਤਾਂਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਵਾਵਿਸ਼ਣ੍ਣੋਹਮਰਿਂਦਮਃ ।
ਤਦਹਂਭਵਤੋਵ੍ਰੁਰੁਇਤਂਵਿਜ੍ਞਾਪਯਿਤੁਮਾਗਤਃ ॥ 9 ॥
ਤਸ੍ਯਤਦ੍ਵਚਨਂਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਰਾਘਵਸ਼੍ਸ਼ੋਕਮੂਰ੍ਚਿਤਃ ।
ਨਿਪਪਾਤਤਦਾਭੂਮੌਛਿਨ੍ਨਮੂਲਂਇਵਦ੍ਰੁਮਃ ॥ 10 ॥
ਤਂਭੂਮੌਦੇਵਸਂਕਾਸ਼ਂਪਤਿਤਂਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਰਾਘਵਮ੍ ।
ਅਭਿਪੇਤੁਸ੍ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਯਸਰ੍ਵਤਃਕਪਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ॥ 11 ॥
ਆਸਿਂਚਨ੍ ਸਲਿਲੈਸ਼੍ਚੈਨਂਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਸੁਗਂਧਿਭਿਃ ।
ਪ੍ਰਦਹਂਤਮਾਨਾਸਾਦ੍ਯਂਸਹਸਾਗ੍ਨਿਮਿਵੋਦ੍ਯਤਮ੍ ॥ 12 ॥
ਤਂਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋਥਬਾਹੁਭ੍ਯਾਂਪਰਿਸ਼੍ਵਜ੍ਯਸੁਦੁਃਖਿਤਃ ।
ਉਵਾਚਰਾਮਮਸ੍ਵਸ੍ਥਂਵਾਕ੍ਯਂਹੇਤ੍ਵਰ੍ਥਸਮ੍ਯੁਤਮ੍ ॥ 13 ॥
ਸ਼ੁਭੇਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿਤਿਸ਼੍ਠਂਤਂਤ੍ਵਾਮਾਰ੍ਯਵਿਜਿਤੇਂਦ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਅਨਰ੍ਥੇਭ੍ਯੋ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿਤ੍ਰਾਤੁਂਧਰ੍ਮੋਨਿਰਰ੍ਥਕਃ ॥ 14 ॥
ਭੂਤਾਨਾਂਸ੍ਥਾਵਾਰਾਣਾਂ ਚ ਜਂਗਮਾਨਾਂ ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ।
ਯਥਾਸ੍ਤਿ ਨ ਤਥਾਧਰ੍ਮਸ੍ਤੇਨਨਾਸ੍ਤੀਤਿਮੇਮਤਿਃ ॥ 15 ॥
ਯਥੈਵਸ੍ਥਾਵਰਂਵ੍ਯਕ੍ਤਂਜਂਗਮਂ ਨ ਤਥਾਵਿਧਮ੍ ।
ਨਾਯਮਰ੍ਥਸ੍ਤਥਾਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਧੋ ਨ ਵਿਪਦ੍ਯਤੇ ॥ 16 ॥
ਯਦ੍ਯਧਰ੍ਮੋਭਵੇਦ੍ਭੂਤੋਰਾਵਣੋਨਰਕਂਵ੍ਰਜੇਤ੍ ।
ਭਵਾਂਸ਼੍ਚਧਰ੍ਮਸਮ੍ਯੁਕ੍ਤੋਨੈਵਂਵ੍ਯਸਨਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ 17 ॥
ਤਸ੍ਯ ਚ ਵ੍ਯਸਨਾਭਾਵਾਦ੍ਵ੍ਯਸਨਂਚਾਗਤੇਤ੍ਵਯਿ ।
ਧਰ੍ਮੋਭਵਤ੍ਯਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਪਰਸ੍ਪਰਵਿਰੋਧਿਨੌ ॥ 18 ॥
ਧਰ੍ਮੇਣੋਪਲਭੇਦ੍ਧਰ੍ਮਮਧਰ੍ਮਂਚਾਪ੍ਯਧਰ੍ਮਤਃ ।
ਯਦ੍ਯਧਰ੍ਮੇਣਯੁਜ੍ਯੇਯੁਰ੍ਯੇਸ਼੍ਵਧਰ੍ਮਃਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤਃ ॥ 19 ॥
ਯਦਿਧਰ੍ਮੇਣਵਿਯੁਜ੍ਯੇਰਨ੍ਨਧਰ੍ਮਰੁਚਯੋਜਨਾਃ ।
ਧਰ੍ਮੇਣਚਰਤਾਂਧਰ੍ਮਂਚੈਸ਼ਾਂਧਰ੍ਮਫਲਂਭਵੇਤ੍ ॥ 20 ॥
ਯਸ੍ਮਾਦਰ੍ਥਾਵਿਵਰ੍ਧਂਤੇਯੇਸ਼੍ਵਧਰ੍ਮਃਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤਃ ।
ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਂਤੇਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲਾਸ਼੍ਚਤਸ੍ਮਾਦੇਤੌਨਿਰਰ੍ਥਕੌ ॥ 21 ॥
ਵਧ੍ਯਂਤੇਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣੋਯਦ੍ਯਧਰ੍ਮੇਣਰਾਘਵ ।
ਵਧਕਰ੍ਮਹਤੋਧਰ੍ਮਃ ਸ ਹਤਃਕਿਂਵਧਿਸ਼੍ਯਤਿ ॥ 22 ॥
ਅਥਵਾਵਿਹਿਤੇਨਾਯਂਹਨ੍ਯਤੇਹਂਤਿਵਾਪਰਮ੍ ।
ਵਿਧਿਰਾਲਿਪ੍ਯਤੇਤੇਨ ਨ ਸ ਪਾਪੇਨਕਰ੍ਮਣਾ ॥ 23 ॥
ਅਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਪ੍ਰਤਿਕਾਰੇਣਤ੍ਵਵ੍ਯਕ੍ਤੇਨਾਸਤਾਸਤਾ ।
ਕਥਂਸ਼ਕ੍ਯਂਪਰਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂਧਰ੍ਮੇਣਾਰਿਵਿਕਰ੍ਸ਼ਣ ॥ 24 ॥
ਯਦਿਸਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਤਾਂਮੁਖ੍ਯਨਾਸਤ੍ਸ੍ਯਤ੍ਤਵਕਿਂਚਨ ।
ਤ੍ਵਯਾਯਦੀਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਨ੍ਨੋਪਪਦ੍ਯਤੇ ॥ 25 ॥
ਬਲਸ੍ਯ ਯਦਿ ਚੇਦ੍ਧਰ੍ਮੋ ਗੁਣਭੂਤਃ ਪਰਾਕ੍ਰਮੇ ।
ਧਰ੍ਮਮੁਤ੍ਸ੍ਰੁਰੁਇਜ੍ਯ ਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਯਥਾ ਧਰ੍ਮੇ ਤਥਾ ਬਲੇ ॥ 26 ॥
ਬਲਸ੍ਯਯਦਿਚੇਦ੍ਧਰ੍ਮੋਗੁਣਭੂਤਃਪਰਾਕ੍ਰਮੇ ।
ਧਰ੍ਮਮੁਤ੍ਸ੍ਰੁਰੁਇਜ੍ਯਵਰ੍ਤਸ੍ਵਯਥਾਧਰ੍ਮੇਤਥਾਬਲੇ ॥ 27 ॥
ਅਥਚੇਤ੍ਸਤ੍ਯਵਚਨਂਧਰ੍ਮਃ ਕਿਲਪਰਂਤਪ ।
ਅਨ੍ਰੁਰੁਇਤਸ੍ਤ੍ਵਯ੍ਯਕਰੁਣਃਕਿਂ ਨ ਬਦ੍ਧਸ੍ਤ੍ਵਯਾਪਿਤਾ ॥ 28 ॥
ਅਧਰ੍ਮਸਂਸ਼੍ਰਿਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਿਨਾਸ਼ਯਤਿ ਰਾਘਵ ।
ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਯਥਾਕਾਮਂ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ ॥ 29 ॥
ਅਧਰ੍ਮਸਂਸ਼੍ਰਿਤੋਧਰ੍ਮੋਵਿਨਾਸ਼ਯਤਿਰਾਘਵ ।
ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਯਥਾਕਾਮਂਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਕੁਰੁਤੇਨਰਃ ॥ 30 ॥
ਮਮਚੇਦਂਮਤਂਤਾਤਧਰੋਯਮਿਤਿਰਾਘਵ ।
ਧਰ੍ਮਮੂਲਂਤ੍ਵਯਾਛਿਨ੍ਨਂਰਾਜ੍ਯਮੁਤ੍ਸ੍ਰੁਰੁਇਜਤਾਤਦਾ ॥ 31 ॥
ਅਰ੍ਥੇਭ੍ਯੋਹਿਪ੍ਰਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੇਭ੍ਯਃਸਮ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ ।
ਕ੍ਰਿਯਾਃਸਰ੍ਵਾਃਪ੍ਰਵਰ੍ਤਂਤੇਪਰ੍ਵਤੇਭ੍ਯਃਇਵਾਪਗਾਃ ॥ 32 ॥
ਅਰ੍ਥੇਨਹਿਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯਪੁਰੁਸ਼ਸ੍ਯਾਲ੍ਪਚੇਤਸਃ ।
ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਯਂਤੇਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਸਰ੍ਵਾਗ੍ਰੀਸ਼੍ਮੇਕੁਸਰਿਤੋਯਥਾ ॥ 33 ॥
ਸੋਯਮਰ੍ਥਂਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯਸੁਖਕਾਮਃਸੁਖੈਧਿਤਃ ।
ਪਾਪਮਾਰਭਤੇਕਰ੍ਤੁਂਤਦਾਦੋਸ਼ਃਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 34 ॥
ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਸ੍ਤਸ੍ਯਮਿਤ੍ਰਾਣਿਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਸ੍ਯਸ੍ਯਬਾਂਧਵਾਃ ।
ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਸ੍ਸਪੁਮਾਨ੍ਲੋਕੇਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਃ ਸ ਚ ਪਂਡਿਤਃ ॥ 35 ॥
ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਸ੍ਸ ਚ ਵਿਕ੍ਰਾਂਤੋਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਸ੍ਸ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ।
ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਸ੍ਸਮਹਾਭਾਗੋਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਸ੍ਸਮਹਾਗੁਣਃ ॥ 36 ॥
ਅਰ੍ਥਸ੍ਯੈਤੇਪਰਿਤ੍ਯਾਗੇਦੋਸ਼ਾਃਪ੍ਰਵ੍ਯਾਹ੍ਰੁਰੁਇਤਾਮਯਾ ।
ਰਾਜ੍ਯਮੁਤ੍ਸ੍ਰੁਰੁਇਜਤਾਵੀਰਯੇਨਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤ੍ਵਯਾਕ੍ਰੁਰੁਇਤਾ ॥ 37 ॥
ਯਸ੍ਯਾਰ੍ਥਾਃਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਾਸ੍ਤਸ੍ਯਸਰ੍ਵਂਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ।
ਅਧਨੇਨਾਰ੍ਥਕਾਮੇਨਨਾਰ੍ਥਸ਼੍ਸ਼ਕ੍ਯੋਵਿਚਿਨ੍ਵਤਾ ॥ 38 ॥
ਹਰ੍ਸ਼ਃਕਾਮਸ਼੍ਚਦਰ੍ਪਸ਼੍ਚਧਰ੍ਮਃਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਸ਼ਮੋਦਮਃ ।
ਅਰ੍ਥਾਦੇਤਾਨਿਸਰ੍ਵਾਣਿਪ੍ਰਵਰ੍ਤਂਤੇਨਰਾਧਿਪ ॥ 39 ॥
ਯੇਸ਼ਾਂਨਸ਼੍ਯਤ੍ਯਯਂਲੋਕਸ਼੍ਚਰਤਾਂਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਾਮ੍ ।
ਤੇਰ੍ਥਾਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਨ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਂਤੇਦੁਰ੍ਦਿਨੇਸ਼ੁਯਥਾਗ੍ਰਹਾਃ ॥ 40 ॥
ਤ੍ਵਯਿਪ੍ਰਵ੍ਰਜਿਤੇਵੀਰਗੁਰੋਸ਼੍ਚਵਚਨੇਸ੍ਥਿਤੇ ।
ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਪਹ੍ਰੁਰੁਇਤਾਭਾਰ੍ਯਾਪ੍ਰਾਣੈਃਪ੍ਰਿਯਤਰਾਤਵ ॥ 41 ॥
ਤਦਦ੍ਯਵਿਪੁਲਂਵੀਰਦੁਃਖਮਿਂਦ੍ਰਜਿਤਾਕ੍ਰੁਰੁਇਤਮ੍ ।
ਕਰ੍ਮਣਾਵ੍ਯਪਨੇਸ਼੍ਯਾਮਿਤਸ੍ਮਾਦੁਤ੍ਤਿਸ਼੍ਠਰਾਘਵ ॥ 42 ॥
ਉਤ੍ਥਿਸ਼੍ਠਨਰਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਦੀਰ੍ਘਬਾਹੋਧ੍ਰੁਰੁਇਤਵ੍ਰਤ ।
ਕਿਮਾਤ੍ਮਾਨਂਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨ ਬੁਧ੍ਯਸੇ ॥ 43 ॥
ਅਯਮਨਘਤਵੋਦਿਤਃਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂਜਨਕਸੁਤਾਨਿਧਨਂਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਰੁਸ਼੍ਟਃ ।
ਸਰਥਗਜਹਯਾਂਸਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇਂਦ੍ਰਾਂਭ੍ਰੁਰੁਇਸ਼ਮਿਸ਼ੁਭਿਰ੍ਵਿਨਿਪਾਤਯਾਮਿਲਂਕਾਮ੍ ॥ 44 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਕਾਂਡੇ ਤ੍ਰ੍ਯਾਸ਼ੀਤਿਤਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
