ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡਮ੍ ।
ਅਥ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਗਚ੍ਛਤਾ ਮਾਤੁਲਕੁਲਂ ਭਰਤੇਨ ਤਦਾਨਘ ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਨੀਤਃ ਪ੍ਰੀਤਿਪੁਰਸ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ॥ 1 ॥
ਤਤ੍ਰ ਨ੍ਯਵਸਦ੍ਭ੍ਰਾਤ੍ਰਾ ਸਹ ਸਤ੍ਕਾਰਸਤ੍ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਃ ।
ਮਾਤੁਲੇਨਾਸ਼੍ਵਪਤਿਨਾ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਨੇਹੇਨ ਲਾਲਿਤਃ ॥ 2 ॥
ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਨਿਵਸਂਤੌ ਤੌ ਤਰ੍ਪ੍ਯਮਾਣੌ ਚ ਕਾਮਤਃ ।
ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਸ੍ਮਰਤਾਂ ਵੀਰੌ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਂ ਦਸ਼ਰਥਂ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਮ੍ ॥ 3 ॥
ਰਾਜਾਪਿ ਤੌ ਮਹਾਤੇਜਾ ਸ੍ਸਸ੍ਮਾਰ ਪ੍ਰੋਸ਼ਿਤੌ ਸੁਤੌ ।
ਉਭੌ ਭਰਤਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੌ ਮਹੇਂਦ੍ਰਵਰੁਣੋਪਮੌ ॥ 4 ॥
ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਤੁ ਤਸ੍ਯੇਸ਼੍ਟਾ ਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਪੁਰੁਸ਼ਰ੍ਸ਼ਭਾਃ ।
ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ਵਿਨਿਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ ਇਵ ਬਾਹਵਃ ॥ 5 ॥
ਤੇਸ਼ਾਮਪਿ ਮਹਾਤੇਜਾ ਰਾਮੋ ਰਤਿਕਰਃਪਿਤੁਃ ।
ਸ੍ਵਯਂਭੂਰਿਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਬਭੂਵ ਗੁਣਵਤ੍ਤਰਃ ॥ 6 ॥
ਸ ਹਿ ਦੇਵੈਰੁਦੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਧਾਰ੍ਥਿਭਿਃ ।
ਅਰ੍ਥਿਤੋ ਮਾਨੁਸ਼ੇ ਲੋਕੇ ਜਜ੍ਞੇ ਵਿਸ਼੍ਣੁਸ੍ਸਨਾਤਨਃ ॥ 7 ॥
ਕੌਸ਼ਲ੍ਯਾ ਸ਼ੁਸ਼ੁਭੇ ਤੇਨ ਪੁਤ੍ਰੇਣਾਮਿਤਤੇਜਸਾ ।
ਯਥਾ ਵਰੇਣ ਦੇਵਾਨਾਮਦਿਤਿਰ੍ਵਜ੍ਰਪਾਣਿਨਾ ॥ 8 ॥
ਸ ਹਿ ਰੂਪੋਪਪਨ੍ਨਸ਼੍ਚ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨਨਸੂਯਕਃ ।
ਭੂਮੌਵਨੁਪਮਸ੍ਸੂਨੁਰ੍ਗੁਣੈਰ੍ਦਸ਼ਰਥੋਪਮਃ ॥ 9 ॥
ਸ ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਾਤ੍ਮਾ ਮ੍ਰੁਰੁਇਦੁਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਭਾਸ਼ਤੇ ।
ਉਚ੍ਯਮਾਨੋਪਿ ਪਰੁਸ਼ਂ ਨੋਤ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ ॥ 10 ॥
ਕਥਂਚਿਦੁਪਕਾਰੇਣ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤੇਨੈਕੇਨ ਤੁਸ਼੍ਯਤਿ ।
ਨ ਸ੍ਮਰਤ੍ਯਪਕਾਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਮਪ੍ਯਾਤ੍ਮਵਤ੍ਤਯਾ ॥ 11 ॥
ਸ਼ੀਲਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੈਰ੍ਜ੍ਞਾਨਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੈਰ੍ਵਯੋਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਸਜ੍ਜਨੈਃ ।
ਕਥਯਨ੍ਨਾਸ੍ਤ ਵੈ ਨਿਤ੍ਯਮਸ੍ਤ੍ਰਯੋਗ੍ਯਾਂਤਰੇਸ਼੍ਵਪਿ ॥ 12 ॥
ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ਮਧੁਰਾਭਾਸ਼ੀ ਪੂਰ੍ਵਭਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਃ ।
ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ਨ ਚ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਮਹਤਾ ਸ੍ਵੇਨ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ॥ 13 ॥
ਨਚਾਨ੍ਰੁਰੁਇਤਕਥੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਾਨਾਂ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਕਃ ।
ਅਨੁਰਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯਨੁਰਂਜਤੇ ॥ 14 ॥
ਸਾਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ੋ ਜਿਤਕ੍ਰੋਧੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪ੍ਰਤਿਪੂਜਕਃ ।
ਦੀਨਾਨੁਕਂਪੀ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਗ੍ਰਹਵਾਂਸ਼੍ਚੁਚਿਃ ॥ 15 ॥
ਕੁਲੋਚਿਤਮਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਂ ਧਰ੍ਮਂ ਸ੍ਵਂ ਬਹੁਮਨ੍ਯਤੇ ।
ਮਨ੍ਯਤੇ ਪਰਯਾ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਮਹਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਫਲਂ ਤਤਃ ॥ 16 ॥
ਨਾਸ਼੍ਰੇਯਸਿ ਰਤੋ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਨਵਿਰੁਦ੍ਧਕਥਾਰੁਚਿਃ ।
ਉਤ੍ਤਰੋਤ੍ਤਰਯੁਕ੍ਤੌ ਚ ਵਕ੍ਤਾ ਵਾਚਸ੍ਪਤਿਰ੍ਯਥਾ ॥ 17 ॥
ਅਰੋਗਸ੍ਤਰੁਣੋ ਵਾਗ੍ਮੀ ਵਪੁਸ਼੍ਮਾਂਦੇਸ਼ਕਾਲਵਿਤ੍ ।
ਲੋਕੇ ਪੁਰੁਸ਼ਸਾਰਜ੍ਞ ਸ੍ਸਾਧੁਰੇਕੋ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਃ ॥ 18 ॥
ਸ ਤੁ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠੈਰ੍ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਬਹਿਸ਼੍ਚਰ ਇਵ ਪ੍ਰਾਣੋ ਬਭੂਵ ਗੁਣਤਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ॥ 19 ॥
ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਦ੍ਯਾਵ੍ਰਤਸ੍ਨਾਤੋ ਯਥਾਵਤ੍ਸਾਂਗਵੇਦਵਿਤ੍ ।
ਇਸ਼੍ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਚ ਪਿਤੁ ਸ਼੍ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠੋ ਬਭੂਵ ਭਰਤਾਗ੍ਰਜਃ ॥ 20 ॥
ਕਲ੍ਯਾਣਾਭਿਜਨ ਸ੍ਸਾਧੁਰਦੀਨ ਸ੍ਸਤ੍ਯਵਾਗ੍ਰੁਰੁਇਜੁਃ ।
ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧੈਰਭਿਵਿਨੀਤਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜੈਰ੍ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ॥ 21 ॥
ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸ੍ਮ੍ਰੁਰੁਇਤਿਮਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਭਾਨਵਾਨ੍ ।
ਲੌਕਿਕੇ ਸਮਯਾਚਾਰੇ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਕਲ੍ਪੋ ਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ॥ 22 ॥
ਨਿਭ੍ਰੁਰੁਇਤ ਸ੍ਸਂਵ੍ਰੁਰੁਇਤਾਕਾਰੋ ਗੁਪ੍ਤਮਂਤ੍ਰ ਸ੍ਸਹਾਯਵਾਨ੍ ।
ਅਮੋਘਕ੍ਰੋਧਹਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤ੍ਯਾਗਸਂਯਮਕਾਲਵਿਤ੍ ॥ 23 ॥
ਦ੍ਰੁਰੁਇਢਭਕ੍ਤਿ ਸ੍ਸ੍ਥਿਰਪ੍ਰਜ੍ਞੋ ਨਾਸਦ੍ਗ੍ਰਾਹੀ ਨ ਦੁਰ੍ਵਚਾਃ ।
ਨਿਸ੍ਤਂਦ੍ਰਿਰਪ੍ਰਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਦੋਸ਼ਪਰਦੋਸ਼ਵਿਤ੍ ॥ 24 ॥
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਪੁਰੁਸ਼ਾਂਤਰਕੋਵਿਦਃ ।
ਯਃ ਪ੍ਰਗ੍ਰਹਾਨੁਗ੍ਰਹਯੋਰ੍ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ ॥ 25 ॥
ਸਤ੍ਸਂਗ੍ਰਹਪ੍ਰਗ੍ਰਹਣੇ ਸ੍ਥਾਨਵਿਨ੍ਨਿਗ੍ਰਹਸ੍ਯ ਚ ।
ਆਯਕਰ੍ਮਣ੍ਯੁਪਾਯਜ੍ਞ ਸ੍ਸਂਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਵ੍ਯਯਕਰ੍ਮਵਿਤ੍ ॥ 26 ॥
ਸ਼੍ਰੈਸ਼੍ਠ੍ਯਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਮੂਹੇਸ਼ੁ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵ੍ਯਾਮਿਸ਼੍ਰਕੇਸ਼ੁ ਚ ।
ਅਰ੍ਥਧਮੌ ਚ ਸਂਗ੍ਰੁਰੁਇਹ੍ਯ ਸੁਖਤਂਤ੍ਰੋ ਨ ਚਾਲਸਃ ॥ 27 ॥
ਵੈਹਾਰਿਕਾਣਾਂ ਸ਼ਿਲ੍ਪਾਨਾਂ ਵਿਜ੍ਞਾਤਾਰ੍ਥਵਿਭਾਗਵਿਤ੍ ।
ਆਰੋਹੇ ਵਿਨਯੇ ਚੈਵ ਯੁਕ੍ਤੋ ਵਾਰਣਵਾਜਿਨਾਮ੍ ॥ 28 ॥
ਧਨੁਰ੍ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠੋ ਲੋਕੇਤਿਰਥਸਮ੍ਮਤਃ ।
ਅਭਿਯਾਤਾ ਪ੍ਰਹਰ੍ਤਾ ਚ ਸੇਨਾਨਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ॥ 29 ॥
ਅਪ੍ਰਧ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਕ੍ਰੁਧ੍ਦੈਰਪਿ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ ।
ਅਨਸੂਯੋ ਜਿਤਕ੍ਰੋਧੋ ਨ ਦ੍ਰੁਰੁਇਪ੍ਤੋ ਨ ਚ ਮਤ੍ਸਰੀ ।
ਨ ਚਾਵਮਂਤਾ ਭੂਤਾਨਾਂ ਨ ਚ ਕਾਲਵਸ਼ਾਨੁਗਃ ॥ 30 ॥
ਏਵਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼੍ਠਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਸਮ੍ਮਤਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ੁ ਲੋਕੇਸ਼ੁ ਵਸੁਧਾਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਗੁਣੈਃ ॥ 31 ॥
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਬ੍ਰੁਰੁਇਹਸ੍ਪਤੇਸ੍ਤੁਲ੍ਯੋ ਵੀਰ੍ਯੇਣਾਪਿ ਸ਼ਚੀਪਤੇਃ ।
ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਜਾਕਾਂਤੈਃ ਪ੍ਰੀਤਿਸਂਜਨਨੈਃ ਪਿਤੁਃ ॥ 32 ॥
ਗੁਣੈਰ੍ਵਿਰੁਰੁਚੇ ਰਾਮੋ ਦੀਪ੍ਤਸ੍ਸੂਰ੍ਯ ਇਵਾਂਸ਼ੁਭਿਃ ।
ਤਮੇਵਂ ਵ੍ਰਤਸਂਪਨ੍ਨਮਪ੍ਰਧ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ 33 ॥
ਲੋਕ ਪਾਲੋਪਮਂ ਨਾਥਮਕਾਮਯਤ ਮੇਦਿਨੀ ।
ਏਤੈਸ੍ਤੁ ਬਹੁਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਗੁਣੈਰਨੁਪਮੈਸ੍ਸੁਤਮ੍ ॥ 34 ॥
ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਦਸ਼ਰਥੋ ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਰੇ ਚਿਂਤਾਂ ਪਰਂਤਪਃ ।
ਅਥ ਰਾਜ੍ਞੋ ਬਭੂਵੈਵਂ ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਸ੍ਯ ਚਿਰਜੀਵਿਨਃ ॥ 35 ॥
ਪ੍ਰੀਤਿਰੇਸ਼ਾ ਕਥਂ ਰਾਮੋ ਰਾਜਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਯਿ ਜੀਵਤਿ ।
ਏਸ਼ਾ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਹ੍ਰੁਰੁਇਦਿ ਸਂਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ ॥ 36 ॥
ਕਦਾ ਨਾਮ ਸੁਤਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਭਿਸ਼ਿਕ੍ਤਮਹਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਵ੍ਰੁਰੁਇਦ੍ਧਿਕਾਮੋ ਹਿ ਲੋਕਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨੁਕਂਪਨਃ ॥ 37 ॥
ਮਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਿਯਤਰੋ ਲੋਕੇ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯ ਇਵ ਵ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟਿਮਾਨ੍ ।
ਯਮਸ਼ਕ੍ਰਸਮੋ ਵੀਰ੍ਯੇ ਬ੍ਰੁਰੁਇਹਸ੍ਪਤਿਸਮੋ ਮਤੌ ॥ 38 ॥
ਮਹੀਧਰਸਮੋ ਧ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਯਾਂ ਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਗੁਣਵਤ੍ਤਰਃ ।
ਮਹੀਮਹਮਿਮਾਂ ਕ੍ਰੁਰੁਇਤ੍ਸ੍ਨਾਮਧਿਤਿਸ਼੍ਠਂਤਮਾਤ੍ਮਜਮ੍ ॥ 39 ॥
ਅਨੇਨ ਵਯਸਾ ਦ੍ਰੁਰੁਇਸ਼੍ਟ੍ਵਾ ਯਥਾਸ੍ਵਰ੍ਗਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍ ।
ਇਤ੍ਯੇਤੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਸ੍ਤੈਸ੍ਤੈਰਨ੍ਯਪਾਰ੍ਥਿਵਦੁਰ੍ਲਭੈਃ ॥ 40 ॥
ਸ਼ਿਸ਼੍ਟੈਰਪਰਿਮੇਯੈਸ਼੍ਚ ਲੋਕੇ ਲੋਕੋਤ੍ਤਰੈਰ੍ਗੁਣੈਃ ।
ਤਂ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਹਾਰਾਜੋ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮੁਦਿਤੈਸ਼੍ਸ਼ੁਭੈਃ ॥ 41 ॥
ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਸਚਿਵੈਸ੍ਸਾਰ੍ਧਂ ਯੁਵਰਾਜਮਮਨ੍ਯਤ ।
ਦਿਵ੍ਯਂਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਭੂਮੌ ਚ ਘੋਰਮੁਤ੍ਪਾਤਜਂ ਭਯਮ੍ ॥ 42 ॥
ਸਂਚਚਕ੍ਸ਼ੇਥ ਮੇਧਾਵੀ ਸ਼ਰੀਰੇ ਚਾਤ੍ਮਨੋ ਜਰਾਮ੍ ।
ਪੂਰ੍ਣਚਂਦ੍ਰਾਨਨਸ੍ਯਾਥ ਸ਼ੋਕਾਪਨੁਦਮਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 43 ॥
ਲੋਕੇ ਰਾਮਸ੍ਯ ਬੁਬੁਧੇ ਸਂਪ੍ਰਿਯਤ੍ਵਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।
ਆਤ੍ਮਨਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਚ ਪ੍ਰਿਯੇਣ ਚ ॥ 44 ॥
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਕਾਲੇਨ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਵਰਿਤਵਾਨ੍ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਃ ।
ਨਾਨਾਨਗਰਵਾਸ੍ਤਵ੍ਯਾਨ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਗ੍ਜਾਨਪਦਾਨਪਿ ॥ 45 ॥
ਸਮਾਨਿਨਾਯ ਮੇਦਿਨ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਧਾਨਾਨ੍ਪ੍ਰੁਰੁਇਥਿਵੀਪਤੀਨ੍ ।
ਨ ਤੁ ਕੇਕਯਰਾਜਾਨਂ ਜਨਕਂ ਵਾ ਨਰਾਧਿਪਃ ॥ 46 ॥
ਤ੍ਵਰਯਾ ਚਾਨਯਾਮਾਸ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੌ ਸ਼੍ਰੋਸ਼੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ ।
ਤਾਨ੍ਵੇਸ਼੍ਮਨਾਨਾਭਰਣੈਰ੍ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਿਤਾਨ੍ ॥ 47 ॥
ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਲਂਕ੍ਰੁਰੁਇਤੋ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰਿਵ ਪ੍ਰਜਾਃ ।
ਅਥੋਪਵਿਸ਼੍ਟੇ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਤੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪਰਬਲਾਰ੍ਦਨੇ ॥ 48 ॥
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵਿਵਿਸ਼ੁ ਸ਼੍ਸ਼ੇਸ਼ਾ ਰਾਜਾਨੋ ਲੋਕਸਮ੍ਮਤਾਃ ।
ਅਥ ਰਾਜਵਿਤੀਰ੍ਣੇਸ਼ੁ ਵਿਵਿਧੇਸ਼੍ਵਾਸਨੇਸ਼ੁ ਚ ॥ 49 ॥
ਰਾਜਾਨਮੇਵਾਭਿਮੁਖਾਃ ਨਿਸ਼ੇਦੁਰ੍ਨਿਯਤਾ ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਾਃ ।
ਸਲਬ੍ਧਮਾਨੈਰ੍ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤੈਰ੍ਨ੍ਰੁਰੁਇਪੈਃ ਪੁਰਾਲਯੈਰ੍ਜਾਨਪਦੈਸ਼੍ਚ ਮਾਨਦੈਃ ।
ਉਪੋਪਵਿਸ਼੍ਟੈਰ੍ਨ੍ਰੁਰੁਇਪਤਿਰ੍ਵ੍ਰੁਰੁਇਤੋ ਬਭੌ ਸਹਸ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਭਗਵਾਨਿਵਾਮਰੈਃ ॥ 50 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍ਸ਼ੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਯੋਧ੍ਯਾਕਾਂਡੇ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
